2011

31 maart 2011:    Promotie Milou Bekker

Milou Bekker, promotie

Urologen hebben te weinig oog voor seksualiteit vrouw

Urologen en continentieverpleegkundigen hebben te weinig aandacht voor de problemen met seksualiteit die de behandeling van incontinentie bij vrouwen kan opleveren. Een risico is het beschadigen van zenuwbanen die voor de beleving van seksualiteit cruciaal zijn, bij ingrepen als het aanleggen van een vaginaalbandje. Dat concludeert Milou Bekker in haar proefschrift Female Sexual Function & Urinary Incontinence.

Urineverlies en seks

Is de seksuele bevrijding van onze samenleving een feit? Erectieproblematiek mag dan bespreekbaar zijn, en urologen passen er inmiddels voor op om bij prostaatoperaties cruciale zenuwen te raken, de medische en wetenschappelijke aandacht voor seksuele problemen bij vrouwen laat volgens Bekker nog te wensen over. Ze richtte haar aandacht op urineverlies dat optreedt als er druk op de buik komt, bijvoorbeeld bij niezen, lachen of sporten. Is dat een probleem tijdens het vrijen? Wat voor impact op het seksueel functioneren hebben ingrepen die deze incontinentie moeten verhelpen?

Vaginaalbandjes

Urologen en gynaecologen leggen vaak een ‘vaginaalbandje’ aan tegen urine-incontinentie. Dat gebeurt met een naald via de vagina achter het schaambeen langs. Om het risico van blaasbeschadiging te vermijden bestaat er ook een iets lastiger alternatieve route,waarbij de naald via de lies naar binnen wordt gebracht. Eerst probeerde Bekker met een vragenlijst te achterhalen waar de problemen zaten.‘Er bleek na plaatsing van vaginaalbandjes op seksueel gebied van alles aan de hand, maar dat was niet echt in getallen uit te drukken.’

Zenuwbanen

Vanuit de behoefte mogelijke beschadigingen beter te begrijpen, zocht Bekker contact met prof.dr. Marco de Ruiter van de afdeling Anatomie & Embryologie van het LUMC. Bekker: ‘Zenuwaansturing van de clitoris gebeurt, net als bij de penis, via twee typen zenuwbanen, waar ons bewustzijn wél of géén invloed op heeft. We maakten een driedimensionale reconstructie van die zenuwbanen in het foetale bekken. Op gebalsemde lichamen van overledenen is uitgetest hoe de operatieprocedures zenuwbanen kunnen beschadigen. We ontdekten bijvoorbeeld dat de ingreep de onbewuste zenuwprikkeling, het zwellen en vochtig worden, in principe kan verstoren.’ In een volgende stap gaan seksuologen bij vrouwen vóór en na de ingreep zwelling en bevochtiging meten. ‘Dat kan in een speciaal sekslab, waar men vrouwen laat kijken naar erotische films.’

Enquête onder urologen

‘Er bestaat géén leeftijdsgrens waarboven seksualiteit voor deze vrouwen er niet meer toe doet,’ stelt Bekker. Toch blijkt dat urologen hun vrouwelijke patiënten meestal niet bevragen over seks en dat ze problemen op dat punt onderschatten. Bekker ondervroeg Nederlandse urologen en concludeert dat de belangrijkste reden van het verzuim is ‘dat ze dat in een urologische praktijk niet zinvol vinden.’ ‘Ze weten eigenlijk ook niet goed hoe er naar te vragen en vaak geeft men aan er geen tijd voor te hebben.’

Rol voor verpleegkundigen

Ook peilde Bekker de situatie onder continentieverpleegkundigen. ‘Deze gespecialiseerde verpleegkundigen kunnen een belangrijke rol spelen bij het opsporen van seksuele problemen, maar hebben duidelijk nog onvoldoende kennis hierover. Vooral als ze jong zijn blijkt er schroom in het bespreken van deze kwesties en het is niet echt onderdeel van hun huidige zorgverlening.’


Milou D. Bekker - Female Sexual Function & Urinary Incontinence Promotoren:  Prof. dr. A.A.B. Lycklama à Nijeholt / Prof. dr. R.C.M. Pelger Copromotor:  Dr. H.W. Elzevier