Maatschappelijk werk: psychologische aspecten

Als u zich definitief als potentiële donor heeft aangemeld, heeft u een gesprek met een maatschappelijk werker van het transplantatieteam. Tijdens dit gesprek willen we de psychologische, sociale, maatschappelijke en verzekeringstechnische aspecten van een nierdonatie belichten. Zo krijgt u inzicht in de gevolgen van uw aanbod om een nier af te staan.

Om uw belangen als donor zoveel mogelijk te waarborgen, hebben we ervoor gekozen om de begeleiding van de ontvanger en de donor te scheiden. De maatschappelijk werker behartigt (net als de arts) om die reden alleen uw belangen en niet die van de ontvanger. Wij vinden het erg belangrijk dat u een zo weloverwogen mogelijke beslissing neemt. 

In het gesprek met de maatschappelijk werker worden alle voors en tegens van uw beslissing om te doneren besproken. Hierdoor komt naar voren of u over een aantal zaken goed heeft nagedacht en kan u worden bevestigd in uw keuze. Ook kan het gesprek juist aanleiding geven tot nieuwe vragen. 

In het gesprek komen persoonlijke zaken aan bod. Dit betreft onder andere uw vroegere en huidige gezinsomstandigheden, uw woon- en werkomstandigheden en uw sociaal netwerk. Vervolgens gaan wij met u verder in op een aantal aspecten die met uw aanbod om te doneren kunnen samenhangen. Aan wie wilt u doneren? Wat is uw relatie met de ontvanger? Het kan veel uitmaken aan wie u doneert. Als ouder bijvoorbeeld is de beslissing om aan uw kind te doneren doorgaans makkelijker dan het besluit om van uw kind te ontvangen.

Overleg met omgeving

De beslissing om uw nier te doneren heeft niet alleen gevolgen voor u en voor de ontvanger. Wij willen dus niet alleen van u weten of u uw besluit met de ontvanger heeft besproken en of hij of zij uw aanbod accepteert. 

Ook horen wij graag of u uw directe sociale omgeving van uw plannen op de hoogte heeft gesteld en wat men ervan vond. Stel dat u doneert aan uw moeder en u bent getrouwd. Zijn uw partner en/of kinderen het er mee eens? Steunen zij u in uw besluit of hebben zij bedenkingen en hoe zwaar wegen die voor u? In de praktijk blijkt ook vaak dat het aanvaarden van het aanbod moeilijker is dan het aanbieden. Soms zijn meerdere gesprekken nodig om de ontvanger te laten toe groeien naar het aanvaarden.

Vragen om over na te denken

Onafhankelijk van de motieven die u heeft om te doneren, denken wij dat het goed is als zowel u als de ontvanger na een eventuele niertransplantatie het gewone leven weer oppakken. Dit zonder dat de gift van de nier aanleiding geeft tot wederzijdse afhankelijkheid, verplichting en/of irritatie tussen u beiden. 

Daarom willen wij ook de volgende vragen nader onder de loep nemen.  

Hoe denkt u over de eigen verantwoordelijkheid van de ontvanger ten aanzien van zijn eigen gezondheid en behandeling? Als alles goed gaat krijgt de ontvanger met een nieuwe nier een betere kwaliteit van leven, maar moet toch nog medicijnen innemen om afstoting tegen te gaan. Vindt u het als donor belangrijk om te weten dat de ontvanger zorgvuldig met de nier omgaat of speelt dat voor u juist geen rol?
Een nieuwe nier is, hoe men het ook wendt of keert, een groot geschenk. Hoe gaat u om met de dankbaarheid van de ander? 

Bij de beslissing om een transplantatie door te laten gaan, spelen vele factoren een rol en gaat het team niet over de spreekwoordelijke één nacht ijs. Hoe goed afgewogen dat besluit ook mag zijn en hoe groot de kans van slagen van de transplantatie ook is, soms gebeurt het dat de nier na korte tijd wordt afgestoten. Speelt of speelde dat voor u een rol in de besluitvorming om te doneren? 

Soms moet de transplantatieprocedure voortijdig en zelfs op het laatste moment worden beëindigd. U moet weten dat niet alleen lichamelijke oorzaken hieraan ten grondslag hoeven te liggen. U als donor kunt zich te allen tijde bedenken en zich uit de procedure terugtrekken. Doneren is een onomkeerbaar proces. Wij kunnen u daar zo nodig bij begeleiden. Uit ervaring is gebleken dat wanneer de procedure in een laat stadium beëindigd moet worden, dit tot grote teleurstelling kan leiden. Heeft u hierover nagedacht en hoe gaat u in het algemeen om met teleurstellingen.