Aandachtsgebied Oogkanker / Oogmelanomen

Het LUMC is het grootste oogmelanomencentrum van Nederland. Het LUMC biedt ook als enig centrum in Nederland brachytherapie voor oogmelanomen aan, een oog-sparende behandeling. 

Het LUMC is het grootste oogmelanomencentrum van Nederland. Het LUMC biedt ook als enig centrum in Nederland brachytherapie voor oogmelanomen aan, een oog-sparende behandeling. Dit is een heel plaatselijke bestraling van het oogmelanoom met een radioactief schildje, dat lijkt op een metalen contactlens. Het schildje wordt door de oogarts aan de buitenkant van het oog aangebracht, precies over het gebied van het melanoom, om het daar gedurende enkele dagen te laten tot de behandeling voltooid is. De afdeling Radiotherapie werkt voor deze behandeling intensief samen met de afdeling Oogheelkunde, Medische Oncologie, Pathologie en Radiologie.

Het LUMC loopt voorop als het gaat om wetenschappelijk onderzoek naar oogmelanomen. De afdeling radiotherapie is betrokken  bij verschillende  onderzoeken die tot doel hebben de bestaande behandeling van oogmelanomen te verbeteren, nieuwe behandeltechnieken te ontwikkelen, bijwerkingen te verminderen en de kwaliteit van leven na de behandeling te verbeteren.


Netvliesfoto van een choroïdeamelanoom

Ruthenium brachytherapy schildje

Onderzoekslijnen

Brachytherapie

De afdeling radiotherapie van het LUMC is betrokken bij wetenschappelijk onderzoek naar de behandeling van oogmelanomen met brachytherapie. Dit betreffen onder andere regelmatige evaluaties van de werkzaamheid, bijwerkingen van de behandeling en de mate van behoud van het gezichtsvermogen in het aangedane oog. Met dit onderzoek wordt de kennis over oogmelanomen vergroot. Bovendien kan hiermee beter ingeschat worden hoe groot de kans van slagen van de behandeling is en welke complicaties bij de bestraling kunnen komen voorkomen. Zo kunnen de patiënten met oogmelanomen steeds beter geholpen worden. Daarnaast participeert de afdeling radiotherapie in de PROQEM studie naar de kwaliteit van leven en er wordt onderzocht hoe het gebruik van MRI de kwaliteit van de brachytherapie kan verbeteren.            

Protonentherapie

De afdeling radiotherapie van het LUMC is betrokken bij de voorbereidingen van de behandeling van oogmelanomen met protonentherapie. In het protonentherapiecentrum HollandPTC in Delft wordt een speciale oogbestralingsunit gebouwd voor de behandeling van patiënten met wat grotere oogmelanomen die niet geschikt zijn voor brachytherapie.

De afdeling radiotherapie zal onder andere bijdragen een studie naar de kwaliteit van leven van patiënten behandeld met protonentherapie voor een oogmelanoom in de PROQEM studie en het Protons4Vision project. In het Protons4Vision project zullen technieken ontwikkeld worden die een gerichtere en minder invasieve protonenbehandeling mogelijk maken. Hiervoor zullen nieuwe beeldvormende technieken (hoge-resolutie MRI) ontwikkeld worden, waarmee de gezonde weefsels om de tumor heen beter gespaard kunnen worden. Daarnaast zal een systeem ontwikkeld worden dat de oogbewegingen kan volgen, waardoor een operatie voor het plaatsten van clips op het oog niet meer nodig zal zijn.

Onderzoeksteam

Van de afdeling radiotherapie zijn de volgende medewerkers betrokken bij het wetenschappelijk onderzoek naar oogmelanomen:

Prof. dr. Carien L. Creutzberg
Radiotherapeut-oncoloog
Hoogleraar radiotherapie
Link naar profielpagina hoogleraar Universiteit Leiden
Publicaties: https://orcid.org/0000-0002-7008-4321

Dr. Femke P. Peters
Radiotherapeut-oncoloog
Publicaties: https://orcid.org/0000-0001-9085-447X

Dr. Martijn Ketelaars
Klinisch fysicus

Dr. Ellen M. Kerkhof
Klinisch fysicus
Publicaties: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=Kerkhof+EM[au] 

Mirjam S. Laman
Advanced practitioner brachytherapie

Dr. Nanda Horeweg
Arts-onderzoeker
Publicaties: https://orcid.org/0000-0002-8581-4753

Samenwerking

Binnen het LUMC werkt het onderzoeksteam van de afdeling radiotherapie voor oogmelanomen onder andere samen met de hoofdonderzoekers van de afdeling oogheelkunde (prof.dr. Gré P.M. Luyten, drs. Marina Marinkovic en dr. Martine J. Jager), de afdeling medische oncologie (dr. Ellen H.W. Kapiteijn) en de afdeling radiologie (dr. J.W.M. Beenakker).

Buiten het LUMC zal er samengewerkt worden met het protonentherapiecentrum HollandPTC in Delft.

Publicaties

Marinkovic M, Horeweg N, Laman MS, Bleeker JC, Ketelaars M, Peters FP, Luyten GPM, Creutzberg CL. Ruthernium-106 brachytherapy for iris and iridociliary melanomas. British Journal of Ophtamology. Published online first: 09 November 2017. doi: 10.1136/bjophthalmol-2017-310688.

Link naar samenvatting: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29122824

Marinkovic M, Horeweg N, Fiocco M, Peters FP, Sommers LW, Laman MS, Bleeker JC, Ketelaars M, Luyten GPM, Creutzberg CL. Ruthenium-106 brachytherapy for choroidal melanoma without transpupillary thermotherapy: similar efficacy with improved visual outcome. European Journal of Cancer. 2016;68:106-113.

Link naar samenvatting: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27741435

Dogrusöz M, Kroes WG, van Duinen SG, Creutzberg CL, Versluis M, Bleeker JC, Marinkovic M, Luyten GP, Jager MJ. Radiation Treatment Affects Chromosome Testing in Uveal Melanoma. Investigative Opthalmology & Visual Science. 2015; 56(10):59-56-64.

Link naar samenvatting: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26393462

Razzaq L, Keunen JE, Schalij-Delfos NE, Creutzberg CL, Ketelaars M, de Keizer RJ. Ruthenium plaque radiation therapy for iris and iridociliary melanomas. Acta Ophtalmologica. 2012;90(3):291-6.

Link naar samenvatting: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20670343

Verschueren KM, Creutzberg CL, Schalij-Delfos NE, Ketelaars M, Klijsen FL, Haeseker BI, Ligtenberg SM, Keunen JE, Marijnen CA. Long-term outcomes of eye-conserving treatment with Ruthenium(106) brachytherapy for choroidal melanoma. Radiotherapy and Oncology. 2010;95(3):332-8.

Link naar samenvatting: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20416963