Schildklierkanker (schildkliercarcinoom)
Deze informatie is opgesteld door de afdeling(en) Endocrinologie, Heelkunde en Nucleaire geneeskunde.
Wat is Schildklierkanker (schildkliercarcinoom)?
De schildklier is een belangrijke hormoonproducerende klier die zich in de hals bevindt. Zoals in elk orgaan kan ook in de schildklier een gezwel ontstaan. Dit gezwel is bijna altijd goedaardig (schildkliernodus) maar kan in zeldzame gevallen kwaadaardig (schildklierkanker) zijn. Schildklierkanker komt niet veel voor, jaarlijks wordt bij 800-900 Nederlanders schildklierkanker vastgesteld. 
Er zijn 4 belangrijke vormen van schildklierkanker: papillair schildkliercarcinoom, folliculair schildkliercarcinoom, medullair schildkliercarcinoom en anaplastisch schildklierkanker. Deze informatiefolder gaat over papillaire en folliculaire schildklierkanker, de meeste patiënten met schildklierkanker deze vormen (ongeveer 85-90%).
Verschijnselen
Het belangrijkste verschijnsel bij schildklierkanker is een knobbel (nodus) in de hals. Het kan zijn dat u die zelf heeft ontdekt. Soms wordt ook bij toeval een nodus in de schildklier ontdekt, bijvoorbeeld op een scan gemaakt om een andere reden. In de meeste gevallen hebben de patiënten geen klachten van schildklierkanker. Als patiënten wel klachten ervaren, dan komt dat door druk van de knobbel op het omliggende weefsel. Bepaalde symptomen die zouden kunnen wijzen op schildklierkanker zijn bijvoorbeeld snelle groei van de knobbel, heesheid van de stem, of vergrote lymfklieren in de hals.
Oorzaak
De oorzaak van schildklierkanker is niet bekend. Er zijn wel risicofactoren die de kans op het ontwikkelen van schildklierkanker vergroten. Bestraling op de hals in het verleden, met name bij jonge mensen, geeft een verhoogd risico op schildklierkanker. Een andere risicofactor is het hebben van een familielid (met name vader, moeder, broer of zus) met schildklierkanker.
Waarom u bij ons in goede handen bent
Schildklierkanker vergt een specialistische en deskundige aanpak. Ons team van specialisten heeft jarenlange ervaring met alle aspecten van de behandeling en begeleiding van patiënten met schildklierkanker.
Multidisciplinair team
De behandeling van schildklierkanker is een kwestie van teamwork. Uw behandelend arts werkt daarom nauw samen met alle andere medisch specialisten die nodig zijn om u de beste behandeling te geven. Zo is er een hechte samenwerking tussen internist-endocrinologen, nucleair geneeskundigen, chirurgen van de sectie endocriene chirurgie, oncologen, radiologen, radiotherapeuten en pathologen. Daarnaast is er een casemanager voor de begeleiding van patiënten met schildklierkanker. Het team dat schildklierkanker behandelt, is onderdeel van het Centrum Endocriene Tumoren (CETL) van het LUMC.
Over alle aspecten van de behandeling vindt gedurende het hele behandeltraject overleg plaats tussen deze verschillende medische specialismen. Dankzij de intensieve samenwerking tussen verschillende disciplines kunnen we u zorg op hoog niveau bieden. Daarnaast vinden we het heel belangrijk gedurende onze behandeling uw kwaliteit van leven zo optimaal mogelijk te houden. We gebruiken vragenlijsten om uw kwaliteit van leven te meten.
Wetenschappelijk onderzoek naar schildkliercarcinoom
Het LUMC is naast een zorgcentrum ook een belangrijk centrum voor wetenschappelijk onderzoek naar schildkliercarcinoom. We zoeken continu naar betere diagnostiek en behandelmethoden voor patiënten met schildkliercarcinoom.
Het eerste verschijnsel bij schildklierkanker is meestal een knobbel (nodus) in de hals. Als er een knobbel wordt geconstateerd, zal er eerst een echo gemaakt worden van de hals om vast te stellen of het om een schildkliernodus gaat en hoe deze nodus eruit ziet. Bij bepaalde kenmerken op de echo kan er een indicatie bestaan voor een aanvullende punctie van de nodus. Terwijl de nodus met de echo in beeld wordt gebracht, worden dan met een dunne naald cellen uit de nodus opgezogen, die vervolgens worden onderzocht onder de microscoop door de patholoog.
Afspraak maken voor (snel)diagnose
Als er een nodus in uw schildklier is gevonden of als reeds (elders) schildklierkanker bij u is vastgesteld, kan uw huisarts of een andere specialist u verwijzen naar het Centrum Endocriene Tumoren (CETL) van het LUMC. U ontvangt bericht van ons wanneer u langs kunt komen voor een eerste gesprek en eventueel aanvullende onderzoeken. Op de dag van de afspraak kunt u zich melden bij de polikliniek Endocrinologie van het LUMC (routenummer 27).
Wie komt u tegen en wat staat u te wachten?
Uw hoofdbehandelaar is een internist-endocrinoloog of een internist-endocrinoloog in opleiding. In een later stadium kunt u ook andere medisch specialisten treffen, zoals een chirurg van de sectie Endocriene chirurgie, een radioloog, een nucleair geneeskundige, of een oncoloog of radiotherapeut.
- Op de afgesproken dag en/of op korte termijn erna verrichten we, afhankelijk van welke informatie we reeds in ons bezit hebben, een aanvullend bloedonderzoek. We kijken naar o.a. de hoeveelheid schildklierhormoon in uw bloed.
- In sommige gevallen dient een echo of echo met punctie gemaakt of herhaald te worden. Hier wordt een aparte afspraak voor gemaakt.
Tijdens het eerste gesprek zal uw behandelaar alle beschikbare informatie en uitslagen met u doornemen, extra vragen stellen aangaande uw gezondheid en een lichamelijk onderzoek verrichten.
Uitslag van het onderzoek
Het behandelplan wordt vastgesteld in een multidisciplinaire bespreking (een bespreking waar meerdere, verschillende specialisten aanwezig zijn). Deze bespreking vindt plaats als alle informatie en uitslagen bekend zijn. U krijgt alle uitslagen en het behandelplan te horen op de polikliniek van uw hoofdbehandelaar na het multidisciplinaire overleg. Hier is uitgebreid ruimte om uw vragen te bespreken.
Welke behandelingen zijn er mogelijk?
De behandeling van schildkliercarcinoom verschilt per patiënt). Het hangt af van hoe groot de tumor is en of deze is uitgezaaid buiten de schildklier. Juist omdat het niet voor elke patiënt hetzelfde is, is het goed om te weten dat u bij het LUMC wordt geholpen door een multidisciplinair team met uitgebreide kennis en ervaring.
Welke behandelingen zijn er mogelijk?
De behandeling kan bestaan uit een operatie, een behandeling met radioactief jodium, schildklierhormoontabletten of specifieke medicatie en bestraling.
Operatie
- Als het bijna zeker is dat het om schildklierkanker gaat na een punctie, wordt meestal een gedeelte of de gehele schildklier operatief verwijderd.
- Soms is het, ook na punctie(s) en scan(s) niet duidelijk of de knobbel goed- of kwaadaardig is. Dan wordt meestal de helft van de schildklier weggenomen waarin de knobbel zich bevindt. Wanneer de patholoog vervolgens vaststelt dat de knobbel toch een kwaadaardig gezwel betreft, is soms een tweede operatie nodig. Hierbij wordt dan de andere helft van de schildklier verwijderd.
- Ook wanneer uitzaaiingen zijn, wordt de hele schildklier verwijderd. Wanneer de uitzaaiingen zich in de lymfklieren in de hals bevinden, wordt verwijdering van de schildklier bijna altijd gecombineerd met een verwijdering van een deel van de lymfklieren in de hals.
Radioactief jodium
Ongeveer 6 tot 10 weken na de operatie krijgt een deel van de patiënten een behandeling met radioactief jodium.
De straling van jodium kan nog overgebleven schildklierkankercellen doden en eventuele uitzaaiingen aanpakken. Zo wordt de kans kleiner dat de ziekte terugkomt. Alleen schildkliercellen nemen jodium op, dus de behandeling werkt heel gericht.
Voor een goed resultaat van de behandeling is een voorbereiding nodig. Deze bestaat uit: of 2 injecties - of uit het tijdelijk stoppen met schildklierhormoon. Uw arts vertelt u welke voorbereiding u krijgt. Daarnaast moet u 4 dagen een jodiumarm dieet volgen. Wij vertellen u wanneer u daarmee moet starten en geven u een voorbeelddieet.
De periode zonder schildklierhormonen wordt door veel mensen als onprettig ervaren: ze zijn moe, lusteloos, en hebben het koud en kunnen ook andere klachten ervaren. Als u in de voorbereiding moet stoppen met het schildklierhormoon mag u daar de dag na de jodium-capsule weer mee beginnen. Als u de injecties krijgt, hoeft u niet te stoppen met de schildklierhormoontabletten.
De behandeling zelf bestaat uit het slikken van een capsule met radioactief jodium. U blijft dan 1 of 2 nachten in het ziekenhuis. De week na inname van de jodium capsule moeten speciale leefregels gevolgd worden.
Wanneer na de eerste radioactief jodium behandeling blijkt dat er geen aanwijzingen meer zijn voor kanker, dan wordt u gecontroleerd om te beoordelen of de kanker terug komt. Dit gebeurt door middel van bloedonderzoek en in sommige gevallen een echo en/of aanvullende scans. Uw arts bespreekt dit met u.
Schildklierhormoontabletten
Als de hele schildklier is verwijderd, maakt uw lichaam geen schildklierhormoon meer aan. Dit wordt vervangen door schildklierhormoon medicatie. Als de helft van de schildklier verwijderd wordt, is dit in de meeste gevallen niet nodig.
De dosis van de schildklierhormoon medicatie wordt bepaald op basis van bloed onderzoek. Het kost vaak even tijd om de medicatie goed in te stellen.
Doelgerichte therapie met specifieke medicatie en bestraling
Het ondergaan van doelgerichte therapie met specifieke medicijnen via de oncoloog en/of bestraling is maar zelden noodzakelijk. Een behandeling met doelgerichte therapie of bestraling wordt slechts overwogen als de tumor is uitgezaaid en niet meer gevoelig is voor behandeling met radioactief jodium.
Hoe kunt u zich op de behandeling voorbereiden?
We zullen u voor, tijdens en na een behandeling zo goed mogelijk begeleiden en voorlichten. Daarnaast zijn er ook aanvullende informatie folders. Bijvoorbeeld als u binnenkort geopereerd wordt. Informatie over de operatie is te vinden in de folder schildklieroperatie. Informatie over de behandeling met radioactief jodium is te vinden in de folder Leefregels na behandeling van schildklierkanker met radioactief jodium-131 | LUMC
Vragen kunt u stellen in het gesprek met uw behandelaar of de casemanager. Verder kunt u altijd contact tussendoor opnemen als er thuis toch nog vragen boven komen. De polikliniek Interne Geneeskunde/Endocrinologie is bereikbaar via tel. 071 – 526 35 05 (op werkdagen tussen 9.00 en 12.00 uur). Daarnaast kunt u voor niet urgente vragen een econsult sturen. Wij zullen u vragen binnen 3-4 werkdagen beantwoorden.
Wat is de prognose?
De prognose van papillair en folliculair schildkliercarcinoom is goed. De meeste patiënten met deze vormen van schildklierkanker genezen. Ongeveer 95% van de patiënten is na 10 jaar nog in leven. Er zijn patiënten met een verhoogd risico op terugkeer van de tumor. De belangrijkste factoren die daarop van invloed zijn, zijn de grootte van de tumor en of er al uitzaaiingen aanwezig waren ten tijde van de eerste diagnose. De controles na de behandelingen zijn erop gericht om een eventueel terugkerende tumor zo snel mogelijk op te sporen, zodat deze adequaat behandeld kan worden.
Kwaliteit van leven
Veel mensen met schildklierkanker voelen zich, zeker in het begin van het behandeltraject, niet heel goed. Daarin spelen de emotionele belasting van de diagnose, de operatie, het eventueel instellen op schildklierhormoonmedicatie en in sommige gevallen de periode zonder schildklierhormoon als voorbereiding voor de radioactief-jodiumtherapie een rol. Wanneer de behandeling met schildkliertabletten is gestart, kan het soms enige tijd duren voordat het lichaam daaraan gewend is. De meeste mensen die schildklierkanker hebben gehad, functioneren weken tot maanden na de behandeling weer goed.
Meedoen aan wetenschappelijk onderzoek
In het LUMC zoeken we continu naar betere methoden om schildkliercarcinoom te behandelen. Uw arts vraagt u mogelijk of u mee wilt doen aan een wetenschappelijk onderzoek (clinical trial). U kunt het ook zelf aangeven als u hierin geïnteresseerd bent.
De op dit moment lopende studies staan vermeld onder het tabje ‘research’.
Schildkliercarcinoom is een ziekte die uw leven kan beïnvloeden. Niet alleen de fysieke belasting van de behandelingen speelt een rol, maar ook de betekenis van deze ziekte voor u en de mensen om u heen. Wij begrijpen dat heel goed. Het kan zijn dat het voor u niet goed mogelijk is om deze aspecten een plaats te geven. In dat geval kunnen wij samen met u bespreken of professionele ondersteuning zinvol zou zijn.
Welke specifieke nazorg kunnen we bieden bij deze aandoening?
Na de eerste behandeling houden we u 5-10 jaar onder controle. De duur is afhankelijk van de uitgebreidheid van ziekte ten tijde van de diagnose en hoe goed de kanker op de behandelingen gereageerd heeft. We zullen in deze periode controleren of de ziekte afdoende behandeld is. Het komt maar heel zelden voor dat schildklierkanker terugkomt na deze periode.
Waar moet u op letten na uw behandeling?
Veel mensen met schildklierkanker voelen zich, zeker in het begin van het behandeltraject, niet optimaal. Daarin spelen mee de emotionele belasting van de diagnose, de operatie en de periode zonder schildklierhormoon als voorbereiding voor de radioactief jodiumtherapie. Ook wanneer de behandeling met schildkliertabletten is gestart kan het soms enige tijd duren voordat het lichaam daaraan gewend is. De meeste mensen die schildklierkanker hebben gehad functioneren weken tot maanden na de behandeling weer goed.
Contact bij problemen na uw behandeling
Loopt u tegen problemen aan of hebt u nog andere vragen? Neem dan contact op met de polikliniek Endocrinologie: tel. 071 - 526 35 05 (op werkdagen tussen 9.00 en 12.00 uur). Daarnaast kunt u voor niet urgente vragen een e-consult sturen. Wij zullen u vragen binnen 3-4 werkdagen beantwoorden.
Behandelteam
Uw behandelend arts is een internist-endocrinoloog. Dit is een arts die gespecialiseerd is in hormonen en stofwisseling. Daarnaast kunt u te maken krijgen met nucleair geneeskundigen, chirurgen van de afdeling endocriene chirurgie, oncologen, radiologen, radiotherapeuten en pathologen.
Dr. M. Snel
Internist-endocrinoloog
Dr. F.M. van Haalen
Internist-endocrinoloog
Dr. E.P.M. van der Kleij - Corssmit
Internist-endocrinoloog
Prof. dr. O.M. Dekkers
Internist-endocrinoloog
Prof. Dr. N. Appelman-Dijkstra
Internist-Endocrinoloog
Lida van der Schee
Casemanager
Dr. A. Schepers
Chirurg
Dr. L. Welling
Endocrien chirurg
Dr. J.J.W.M. Brouwers
Endocrien chirurg
Dr. L. Heijmen
Nucleair geneeskundige
Prof. Dr. L.F. de Geus-Oei
Nucleair geneeskundige
Dr. D.D.D. Rietbergen
Nucleair geneeskundige
Drs. M.M. Tjong Jow Wai
Nucleair radioloog
Drs. R. Raghoo
Nucleair radioloog
Dr. H.W. Kapiteijn
Internist-oncoloog
Wie kunt u nog meer tegenkomen?
- Een internist-endocrinoloog (in opleiding). Een internist-endocrinoloog in opleiding wordt altijd gesuperviseerd door een internist-endocrinoloog
- Patholoog: Dr. A.L.S.P Crobach
- Radioloog: Dr. J.P. Toirkens, Dr. B.M. Verbist
- Radiotherapeut: Drs. M.A. De Jong
Aan welke studies kan je meedoen?
Patiëntgebonden onderzoek
De onderzoeken die we in het LUMC verrichten naar schildkliercarcinoom zijn heel divers. Soms vindt een onderzoek uitsluitend in het laboratorium plaats en soms vragen we onze patiënten of ze mee willen doen aan een onderzoek naar een betere behandeling. Zeker studies bij mensen om wie het gaat, leveren vaak betrouwbare kennis op. We stellen het daarom zeer op prijs als u bereid bent om mee te werken aan een onderzoek.
Gebruik van nieuwe geneesmiddelen
Als patiënt hebt u er ook profijt van dat bij ons de nieuwste geneesmiddelen worden getest. Als de standaardmedicijnen bij u onvoldoende werken, kan een experimenteel middel mogelijk effect hebben. Deze middelen worden in studieverband aangeboden. Als uw situatie zich ervoor leent en u voldoet aan de criteria, kunt u meedoen met deze clinical trials. U kunt uw arts ernaar vragen, maar het behandelteam zal ook zelf de behandelmogelijkheden met u bespreken.
De studies die we in het LUMC doen naar schildkliercarcinoom, wisselen regelmatig. Studies die open zijn voor deelname worden besproken.
Contact
Wilt u meer weten of hebt u nog vragen? Neem dan contact met ons op of volg de links voor aanvullende informatie.
Patiëntportaal mijnLUMC
In het patiëntportaal mijnLUMC vindt u een duidelijk overzicht van uw behandelingen en hebt u inzicht in uw medische gegevens. Snel en veilig. Thuis, onderweg en in het ziekenhuis.
Contactgegevens voor patiënten
Leids Universitair Medisch Centrum
Overig
Verwijsinformatie voor huisartsen en andere medisch specialisten:
Polikliniek endocrinologie:
- Voor telefonisch overleg of second opinion: +31-(0)71-5263505 (van 09.00 tot 12.00 uur)
- Voor schriftelijke verwijzing: Faxnummer: +31-(0)71-5266881
- Voor vragen: endo@lumc.nl
Polikliniek
Huisartsen die zijn aangesloten bij ZorgDomein kunnen patiënten via ZorgDomein digitaal verwijzen.
Wilt u een patiënt met een schildkliercarcinoom naar ons verwijzen? Dan hebben wij de volgende gegevens van u nodig: verwijsbrief, brief overige relevante specialisten, verslagen en CD/DVD van evt. reeds verricht beeldvormend onderzoek, verslag en pathologiepreparaat indien van toepassing
Second Opinion
Voor telefonisch overleg of second opinion: +31-(0)71-5263505 (polikliniek endocrinologie)