Aandachtsgebied Gynaecologische kankers

De afdeling radiotherapie van het LUMC is betrokken bij klinisch onderzoek, nazorg en laboratoriumonderzoek gericht op de verbetering van de behandeling en de kwaliteit van leven van vrouwen met gynaecologische tumoren. De afdeling radiotherapie initieert en coördineert grote nationale en internationale klinische studies.

Onderzoekslijn Endometriumcarcinoom

De PORTEC studies naar de postoperatieve behandeling van vrouwen met endometriumcarcinoom (baarmoederkanker) hebben geleid tot aanpassingen van de behandeling wereldwijd, en hebben geleid tot vervolgstudies. Samen met de onderzoekers van de afdeling pathologie en internationale collega’s wordt translationeel onderzoek naar de moleculaire eigenschappen van endometriumcarcinoom verricht, om de behandeling meer af te kunnen stemmen op de kenmerken van de individuele tumoren, dus meer behandeling ‘op maat’. Hierbij wordt internationaal samengewerkt in het  TransPORTEC Consortium. De onderzoekers binnen deze researchlijn hebben leidende posities binnen internationale organisaties als ESGO, IGCS, GCIG en EMBRACE.

Onderzoekslijn Cervixcarcinoom

Op het gebied van cervixcarcinoom (baarmoederhalskanker) speelt de afdeling een (internationale) rol als expertcentrum in beeld-gestuurde brachytherapie. In het internationale EMBRACE netwerk wordt samengewerkt om verbetering van de behandeling te bereiken, en worden kwaliteit van leven studies binnen het netwerk geleid. Daarnaast heeft de afdeling samen met collega’s van de afdeling gynaecologie / seksuologie een rehabilitatie programma ontwikkeld voor vrouwen die met intensieve radiotherapie zijn behandeld, gericht op vroegtijdig werken aan herstel van het seksueel functioneren door zoveel mogelijk voorkomen van nadelige bijwerkingen en bieden van hulp in de herstelfase. Momenteel wordt een landelijke gerandomiseerde studie (SPARC) opgestart waarin dit rehabilitatieprogramma zal worden vergeleken met standaard nazorg. De afdeling zorgt ook regelmatig voor kwaliteitscontrole en benchmarking van de behandeling, bijv door de uitgebreide analyses van de resultaten van de behandeling van gevorderd cervixcarcinoom.

Overig onderzoek

De afdeling radiotherapie levert een substantiële bijdrage aan studies die in samenwerking met andere afdelingen uitgevoerd worden, zoals de GROINSS_VII en GROINSS_VIII studies naar de rol van radiotherapie bij tumorpositieve sentinel node bij vulvacarcinoom; en de landelijke studie naar primaire behandeling met chemoradiatie bij gevorderd vulvacarcinoom.
In het kader van de samenwerking met het protonentherapiecentrum HollandPTC in Delft, is in 2016 een vergelijkende planningsstudie gedaan naar de waarde van protonenbestraling in vergelijking met optimale conventionele bestralingstechnieken.

Klinische studies bij gynaecologische tumoren

Momenteel lopen er binnen het onderzoeksprogramma op gynaecologisch oncologisch gebied binnen de afdeling radiotherapie van het LUMC de onderstaande klinische studies.

Indien u in aanmerking komt voor deelname aan een van deze studies kan u hiervoor door de radiotherapeut-oncoloog en/of researchverpleegkundige gevraagd worden. Tijdens uw bezoek zal u dan zowel mondelinge als schriftelijke informatie over het onderzoek krijgen. U beslist daarna zelf of u wel of niet mee wilt doen aan het onderzoek.

  • PORTEC-4a
    Onderzoek naar het gebruik van moleculair profiel-gebaseerde versus standaard aanbevelingen voor adjuvante behandeling in vrouwen met vroeg stadium baarmoederkanker
  • EMBRACE II
    Internationale registratiestudie ter verbetering van de uitkomsten van de behandeling na inwendige en uitwendige bestraling van vrouwen met stadium IB-IVA baarmoederhalskanker
  • SPARC (start: juni 2018)
    Seksuele revalidatie na radiotherapie voor gynaecologische kanker: vergelijking van een verpleegkundig begeleidingsprogramma versus standaard zorg
  • GROINNS-VIII (start: najaar 2018)
    Onderzoek naar behandeling met chemoradiatie bij vrouwen met vulvakanker met een uitzaaiing in de schildwachtklier
  • Vulvastudie
    Registratie studie naar de behandeling met chemoradiatie (met alleen zo nodig lokale operatie) bij vrouwen met gevorderde vulvakanker 

Ons onderzoeksteam

Senior onderzoekers:

Prof. dr. Carien L. Creutzberg
Profielpagina Universiteit Leiden
Publicaties

Dr. Remi A. Nout
Profielpagina ResearchGate: https://www.researchgate.net/profile/Remi_Nout
Publicaties: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=Nout+RA+[author]

Junior-onderzoekers:

Drs. Stephanie M. de Boer
Arts in opleiding tot radiotherapeut-oncoloog.
Promotietraject: Adjuvant treatment in endometrial cancer.
Presentaties op ASCO 2017, EPC 2017, ESTRO 2018.
Publicaties: https://orcid.org/0000-0002-8454-1597

Drs. Bastiaan G. WortmanArts in opleiding tot radiotherapeut-oncoloog.
Promotietraject: Radiation therapy for gynaecological cancers – improved techniques, precision and patient selection.
Publicaties: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=wortman+BG+[author] 

Drs. Isabelle Suvaal
Psycholoog verbonden aan LUMC afdeling gynaecologie-seksuologie (dr M.M. ter Kuile)
Promotietraject: Sexual rehabilitation after radiotherapy for gynaecological cancers
Samenwerking met psycholoog-onderzoeker Lisanne M. Hummel


Teamleden klinisch gerelateerd onderzoek:

Drs. Laura A. Velema
Radiotherapeut-oncoloog, gespecialiseerd in gynaecologische tumoren.
SPARC studie, PORTEC studies, EMBRACE studie, vulva studies.

Drs. Ylanga van der Geld
Radiotherapeut-oncoloog, specialisatietraject seksuologie.
SPARC studie, PORTEC studie, EMBRACE studie.

Corine de Jong
Research verpleegkundige radiotherapie, alle studies.
SPARC studie behandelaar

Mirjam Laman
Advanced practitioner brachytherapie.
SPARC studie behandelaar.

Samenwerking

Binnen het LUMC werkt het klinisch team onderzoeksteam van de afdeling radiotherapie voor gynaecologische tumoren onder andere samen met de afdeling pathologie (prof. dr. Vincent Smit, dr. Tjalling Bosse); met de afdeling Gynaecologie Oncologie en Seksuologie (dr. Moniek ter Kuile, dr. Cor de Kroon, dr. Katja Gaarenstroom, dr. Mariette van Poelgeest en dr. Jogchem Beltman); met de afdeling Medische Oncologie (dr. Judith Kroep, dr. Johanneke Portielje) en met de afdeling Medische Statistiek (prof. dr. Hein Putter).
Buiten het LUMC wordt intensief samengewerkt in het landelijk platform Radiotherapie bij Gynaecologische tumoren (LPRGT, sectie van de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie; voorzitter: dr. Remi Nout) en in de Dutch Gynaecological Oncology Group.
Internationaal wordt samengewerkt in de Gynaecological Cancer InterGroup, de European Society for Gynaecological Oncology, de International Gynecological Cancer Society en het EMBRACE netwerk.
Voor translationeel onderzoek wordt nationaal en internationaal binnen het TransPORTEC consortium samengewerkt. 

Highlights van publicaties van onze onderzoeksgroep

de Boer SM, Powell ME, Mileshkin L, Katsaros D, Bessette P, Haie-Meder C, Ottevanger PB, Ledermann JA, Khaw P, Colombo A, Fyles A, Baron MH, Jürgenliemk-Schulz IM, Kitchener HC, Nijman HW, Wilson G, Brooks S, Carinelli S, Provencher D, Hanzen Ch, Lutgens LHCW, Smit VT, Singh N, Do V, D’Amico R, Nout RA, Feeney A, Verhoeven-Adema KW, Putter H, Creutzberg CL; PORTEC study Adjuvant chemoradiotherapy versus radiotherapy alone for women with high-risk endometrial cancer (PORTEC-3): final results of an international, open-label, multicentre, randomised, phase 3 trial. group. Lancet Oncology 2018 Mar;19(3):295-309. doi: 10.1016/S1470-2045(18)30079-2.
Link naar abstract:https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29449189
Link naar artikel:https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1470204518300792?via=ihub

de Boer SM, Wortman BG, Bosse T, Powell ME, Singh N, Hollema H, Wilson G, Chowdhury MN, Mileshkin L, Pyman J, Katsaros D, Carinelli S, Fyles A, McLachlin CM, Haie-Meder C, Duvillard P, Nout RA, Verhoeven-Adema KW, Putter H, Creutzberg CL, Smit VTHBM; PORTEC study group. Clinical consequences of upfront pathology review in the randomised PORTEC-3 trial for high-risk endometrial cancer. Annals of Oncology 2018 Feb 1;29(2):424-430.
Link naar abstract: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29190319

Bakker RM, Mens JW, de Groot HE, Tuijnman-Raasveld CC, Braat C, Hompus WC, Poelman JG, Laman MS, Velema LA, de Kroon CD, van Doorn HC, Creutzberg CL, Ter Kuile MM. A nurse-led sexual rehabilitation intervention after radiotherapy for gynecological cancer. Support Care Cancer 2017 Mar;25(3):729-737. doi: 10.1007/s00520-016-3453-2.
Link naar abstract: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27787681

Stelloo E, Nout RA, Osse EM, Jürgenliemk-Schulz IJ, Jobsen JJ, Lutgens LC, van der Steen-Banasik EM, Nijman HW, Putter H, Bosse T, Creutzberg CL, Smit VT. Improved Risk Assessment by Integrating Molecular and Clinicopathological Factors in Early-stage Endometrial Cancer-Combined Analysis of the PORTEC Cohorts. Clinical Cancer Research 2016 Aug 15;22(16):4215-24.
Link naar abstract: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27006490

Colombo N, Creutzberg CL, Amant F, Bosse T, González-Martín A, Ledermann J, Marth C, Nout R, Querleu D, Mirza MR, Sessa C; ESMO-ESGO-ESTRO Endometrial Consensus Conference Working Group. ESMO-ESGO-ESTRO Consensus Conference on Endometrial Cancer: diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2016 Jan;27(1):16-41.
Link naar abstract: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26634381

de Boer SM, Powell ME, Mileshkin L, Katsaros D, Bessette P, Haie-Meder C, Ottevanger PB, Ledermann JA, Khaw P, Colombo A, Fyles A, Baron MH, Kitchener HC, Nijman HW, Kruitwagen RF, Nout RA, Verhoeven-Adema KW, Smit VT, Putter H, Creutzberg CL; PORTEC study group. Toxicity and quality of life after adjuvant chemoradiotherapy versus radiotherapy alone for women with high-risk endometrial cancer (PORTEC-3): an open-label, multicentre, randomised, phase 3 trial.
Lancet Oncology 2016 Aug;17(8):1114-26.
Link naar abstract: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27397040

Kirchheiner K, Pötter R, Tanderup K, Lindegaard JC, Haie-Meder C, Petrič P, Mahantshetty U, Jürgenliemk-Schulz IM, Rai B, Cooper R, Dörr W, Nout RA; EMBRACE Collaborative Group. Health-Related Quality of Life in Locally Advanced Cervical Cancer Patients After Definitive Chemoradiation Therapy Including Image Guided Adaptive Brachytherapy: An Analysis From the EMBRACE Study.
International Journal of Radiation Oncology * Biology * Physics. 2016 Apr 1;94(5):1088-98.
Link naar abstract: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26876955

Nout RALong-term outcome and quality of life of patients with endometrial carcinoma treated with or without pelvic radiotherapy in the post operative radiation therapy in endometrial carcinoma 1 (PORTEC-1) trial. Journal of Clinical Oncology 2011 May 1;29(13):1692-700.
Link naar abstract: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21444867

Nout RA, Smit VT, Putter H, Jürgenliemk-Schulz IM, Jobsen JJ, Lutgens LC, van der Steen-Banasik EM, Mens JW, Slot A, Kroese MC, van Bunningen BN, Ansink AC, van Putten WL, Creutzberg CL; PORTEC Study Group. Vaginal brachytherapy versus pelvic external beam radiotherapy for patients with endometrial cancer of high-intermediate risk (PORTEC-2): an open-label, non-inferiority, randomised trial. Lancet 2010 Mar 6;375(9717):816-23.
Link naar abstract: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20206777

Creutzberg CL, van Putten WL, Koper PC, Lybeert ML, Jobsen JJ, Wárlám-Rodenhuis CC, De Winter KA, Lutgens LC, van den Bergh AC, van de Steen-Banasik E, Beerman H, van Lent M. Surgery and postoperative radiotherapy versus surgery alone for patients with stage-1 endometrial carcinoma: multicentre randomised trial. PORTEC Study Group. Lancet. 2000 Apr 22;355(9213):1404-11.
Link naar abstract: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10791524

Proefschriften

Inge C. van Gool - Somatic POLE exonuclease domain mutations in endometrial cancer
Universiteit Leiden, 14 juni 2018
Promotores: Prof dr V.T.B.H.M. Smit, Prof dr C.L. Creutzberg
Co-promotor: dr. T. Bosse

Rinske M. Bakker – Sexual rehabilitation after treatment for gynaecological cancer
Universiteit Leiden, 16 mei 2017
Promotores: Prof dr C.L. Creutzberg, Prof dr J.B.M.Z. Trimbos
Co-promotor: dr. M.M. ter Kuile

Ellen Stelloo - Molecular alterations in endometrial cancer
Universiteit Leiden, 20 april 2017
Promotores: Prof dr V.T.B.H.M. Smit, Prof dr C.L. Creutzberg
Co-promotor: dr. T. Bosse

Remi A. Nout – Post Operative Radiation Therapy in Endometrial Carcinoma - Reducing Overtreatment and Improving Quality of Life
Universiteit Leiden, 17 april 2013 (cum laude)
Promotores: Prof dr C.L. Creutzberg, Prof dr C.A.M. Marijnen
Co-promotor: dr. V.T.H.B.M. Smit


Oratie

prof. dr. Carien L. Creutzberg


Hoogleraar bij de faculteit der Geneeskunde
Leeropdracht: radiotherapie van gynaecologische tumoren

Inaugurale rede “Over leven, lijden en Leiden”
Profiel hoogleraar Universiteit Leiden
ORCID profiel