Informatie stamcelbank voor patiënten

Wat is een stamcelbank?
Wat is de aanleiding van het onderzoek?
Wat is het doel van het onderzoek?
Hoe ziet dit onderzoek er in de praktijk uit en wat vragen wij van u?
Zijn er voordelen van het onderzoek voor u?
Bijwerkingen van beenmerg/ bloed afname
Privacy en gegevens verwerking
Vrijwilligheid van deelname?
Tot slot / verder overleg

Wat is een stamcelbank?

Om hart- en vaatziekten beter te begrijpen, wordt hier veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Daarom is in het LUMC een stamcel bank voor hart- en vaatziekten aangelegd. In deze bank worden beenmergcellen en bloed van patiënten met hart- en vaatziekten opgeslagen. Naast de cellen van patiënten, wordt ook beenmerg en bloed van gezonde individuen verzameld. Uiteindelijk kunnen er verschillen in beenmergcellen en bloed tussen de patiënten met hart- en vaatziekten en de gezonde controles worden gedetecteerd.

Wat is de aanleiding van het onderzoek?

De stamceltransplantatie wordt al meer dan 30 jaar succesvol toegepast bij de behandeling van bloedziekten. De laatste jaren is duidelijk geworden dat stamceltherapie ook kan worden toegepast om beschadigde organen en weefsels te herstellen. Dit hangt samen met de ontdekking dat zich in het beenmerg ook stamcellen bevinden die bloedvaten, (hart-)spier en zenuwweefsel kunnen vormen. In het bijzonder wordt onderzocht hoe deze stamcellen gebruikt kunnen worden voor de behandeling van hart- en vaatziekten en bij aandoeningen van bot en kraakbeen.

Wat is het doel van het onderzoek?

Het doel van het onderzoek is om te kijken hoeveel van deze stamcellen zich in beenmerg en bloed van patiënten met hart- en vaatziekten bevinden. Dit zijn bijvoorbeeld patiënten met hart kransslagader vernauwingen of vernauwingen in de bloedvaten van de benen. Omdat veel kennis over deze cellen zich nu pas ontwikkelt, willen we ook materiaal opslaan voor toekomstig onderzoek. Deze opslag betreft beenmerg, bloed, gekweekte cellen, maar ook uit cellen geïsoleerd erfelijk materiaal (DNA). Door het opzetten van deze zogenaamde (stam-) cel bank kunnen grotere groepen patiënten onderzocht worden en kunnen de in het onderzoek verkregen klinische gegevens door koppeling aan het ziektebeloop meer betekenis krijgen.

Hoe ziet dit onderzoek er in de praktijk uit en wat vragen wij van u?

Voor het onderzoek willen wij eenmalig wat bloed (70 ml) en beenmerg (50 ml) afnemen. Dit afnemen zal plaats vinden direct nadat u voor de operatie onder narcose gebracht bent of een ruggenprik heeft gehad. Van de afname zult u dan ook niets merken. Bloed wordt –zoals u wellicht al heeft meegemaakt - afgenomen uit een bloedvat in de arm. Beenmerg wordt net als bloed, maar dan met een naald uit het bot van het bekken afgenomen door een ervaren arts –meestal 1 van uw operateurs. Het afgenomen materiaal zal gecodeerd worden. Uw naam of patiënt nummer is dus vanaf dat moment niet meer op het materiaal te lezen. Daarna wordt het materiaal onderzocht op de aanwezigheid en functie van de genoemde stamcellen. Een deel van het materiaal zal ook weer gecodeerd worden opgeslagen voor later onderzoek. Het materiaal zal 20 jaar worden bewaard.

Ook vragen wij uw medewerking om jaarlijks een vragenlijst in te vullen. Deze vragenlijst gaat in op hoe het verder met uw gezondheid in dat jaar is gegaan. Deze vragenlijst wordt u door ons na de operatie en uw ontslag opgestuurd; we schatten dat het invullen van deze jaarlijkse vragenlijst u ongeveer 10 minuten zal kosten. De vragenlijst en de gegevens uit de vragenlijst zullen gecodeerd worden opgeslagen.

Zijn er voordelen van het onderzoek voor u?

Belangrijk is dat u zich realiseert dat de uitslagen/ resultaten die we uit uw materiaal verkrijgen slechts samen met uitslagen van vele andere patiënten het begrip over het verloop van bepaalde hart- en vaatziekten vergroten maar dat uw eigen uitslagen dus niet direct voor uzelf betekenis hebben. Uiteindelijk hopen we door gegevens van grotere groepen patiënten met hart- en vaatziekten te vergelijken met gegevens van patiënten zonder hart en vaatzieken te kunnen bepalen welke patiënten minder (efficiënte) weefselregenererende (stam)cellen hebben. Hierdoor kunnen we uiteindelijk nagaan welke patiënten het meeste voordeel hebben van de stamcel therapieën die momenteel ontwikkeld worden.
Omdat dit laatste wel even kan duren worden aan u dus geen specifieke resultaten van het onderzoek op uw materiaal meegedeeld. Bij de jaarlijkse vragenlijst krijgt u echter wel een nieuwsbrief over de onderzoeksresultaten die uit de stamcelbank als geheel zijn gekomen.

Bijwerkingen van beenmerg/ bloed afname

Daar u onder anesthesie bent, merkt u niets van de beenmerg en bloed afname zelf. Ook heeft de hoeveelheid van de afname geen enkele invloed op de operatie of het herstel erna. Wel is het mogelijk dat u na de operatie een beursgevoel of kortdurende pijn bemerkt op de plaats van de beenmergafname. In verband met uw operatie krijgt u echter standaard pijnstilling waardoor de eventuele napijn die met de beenmergafname samenhangt waarschijnlijk verwaarloosbaar is.

Privacy en gegevens verwerking

De gegevens die wij bij het onderzoek maar ook door de vragenlijsten verzamelen, worden vertrouwelijk behandeld. Zoals gebruikelijk mogen alleen de artsen die u behandelen uw dossier met uw naam inzien. Belangrijke gegevens over uw ziekte (bijvoorbeeld de ernst en het beloop van de ziekte maar ook de therapie die u krijgt) en de onderzoeksgegevens die in het laboratorium of uit de vragenlijsten worden gevonden, worden uiteindelijk verzameld door medewerkers van het datamanagement en gebundeld onder een code. Uw naam staat hier dus niet bij. Het is voor het onderzoek namelijk niet van belang om uw naam aan de onderzoeksgegevens te koppelen. Als de gegevens van alle patiënten die hebben deelgenomen aan het onderzoek worden geanalyseerd, blijft ook uw naam geheim en ook in eventuele publicaties zullen namen van patiënten nooit worden genoemd.

Vrijwilligheid van deelname?

Vanzelfsprekend bent u geheel vrij om aan dit onderzoek mee te doen. Indien u wel tot deelname mocht beslissen vragen wij in het ziekenhuis of u deze toestemming schriftelijk wilt bevestigen. U kunt als u meedoet echter op elk moment nog beslissen dat het materiaal dat van u opgeslagen ligt, niet meer mag worden gebruikt en vernietigd wordt. Dit kan zonder opgave van reden, en heeft geen invloed op de verdere zorg, die u nodig heeft of nog moet krijgen. Ook kunt u natuurlijk besluiten om niet meer mee te doen aan het invullen van de jaarlijkse vragenlijsten.

Tot slot / verder overleg

U hoeft nu nog niets te beslissen of te doen. Pas als u in het ziekenhuis benaderd wordt over dit onderzoek is bovenstaande informatie voor u van belang. Als u dan nog vragen heeft met betrekking tot dit onderzoek dan kunt u daarmee terecht bij uw behandelende arts, de onderzoeker of de onderzoeksverpleegkundige die u in het ziekenhuis over dit onderzoek zal benaderen. Tevens is er voor u dan de mogelijkheid om een onafhankelijke arts om raad te vragen.