Aandachtsgebied Protonentherapie

De afdeling radiotherapie van het LUMC is betrokken bij de voorbereiding van de behandeling van kankerpatiënten met protonentherapie. Protonentherapie is een vrij nieuwe bestralingsmethode waarmee tumoren dankzij een andere bestralingstechniek nauwkeuriger bestraald kunnen worden. Hierdoor kan bij bepaalde tumoren de gezonde weefsels om de tumor heen beter worden gespaard.
Protonentherapie zal onder andere in het protonentherapiecentrum HollandPTC in Delft beschikbaar komen. HollandPTC is een zelfstandige kliniek waar patiënten die baat hebben van deze vorm van bestraling behandeld zullen worden. Welke patiënten dit zijn wordt beoordeeld op basis van een vergelijking tussen bestralingsplannen met fotonen en protonen. Initieel zullen in het HollandPTC alleen patiënten met neurologische tumoren en tumoren in het keel-, neus-, en oorgebied behandeld worden. Later zullen meer patiëntengroepen voor behandeling in aanmerking gaan komen.
Het Holland PTC is naast behandelcentrum ook een researchcentrum waarbinnen het Leids Universitair Medisch Centrum, de Technische Universiteit Delft en het Erasmus Medisch Centrum samenwerken aan grensverleggend onderzoek.


Onderzoekslijnen

Wetenschappelijk onderzoek is één van de kerntaken van het HollandPTC. Hiervoor is een onderzoekssamenwerking gecreëerd met het LUMC, het Erasmus MC en de TU Delft. Deze vier centra hebben samen een grote onderzoeksorganisatie opgezet met een breed onderzoeksprogramma op het gebied van protonentherapie. Het onderzoeksprogramma heeft de volgende zes pijlers:

  • Technology for the next generation of proton therapy
  • Imaging for biology-guided adaptive proton therapy
  • Implementation and evaluation of new technology
  • Radiobiology
  • Predictive modeling, big data analytics, decision making, health economics
  • Clinical trials

Deze zes pijlers omvatten onderzoek naar het vergroten van de kennis op het gebied van de herstelmechanismes van DNA-schade, het verbeteren en evalueren van huidige en toekomstige protonentechnologie, het ontwikkelen van methoden die het succes van de behandeling kunnen voorspellen tot meer klinische studies waarbij gekeken wordt voor welke patiënten protonentherapie de meeste meerwaarde heeft.

De afdeling Radiotherapie van het LUMC zal, samen met andere afdeling van het LUMC, de komende jaren een bijdrage gaan leveren aan verschillende studies binnen de zes onderzoekspijlers van het HollandPTC. Een groot deel van deze onderzoeken is nog in voorbereiden en zal van start gaan als het HollandPTC begint met het behandelen van patiënten. Momenteel werken onderzoekers van de afdeling radiotherapie al aan de onderstaande onderwerpen.

Oogmelanomen

De afdeling radiotherapie van het LUMC is betrokken bij de voorbereidingen van de behandeling van oogmelanomen met protonentherapie. In het HollandPTC wordt een speciale oogbestralingsunit gebouwd voor de behandeling van patiënten met wat grotere oogmelanomen die niet geschikt zijn voor brachytherapie.

De afdeling radiotherapie zal onder andere bijdragen aan een studie naar de kwaliteit van leven van patiënten die behandeld zijn met protonentherapie in de PROQEM studie en het Protons4Vision project. In het Protons4Vision project zullen technieken ontwikkeld worden die een gerichtere en minder invasieve protonenbehandeling mogelijk maken. Hiervoor zullen nieuwe beeldvormende technieken (hoge-resolutie MRI) ontwikkeld worden, waarmee de gezonde weefsels om de tumor heen beter gespaard kunnen worden. Daarnaast zal een systeem ontwikkeld worden dat de oogbewegingen kan volgen, waardoor een operatie voor het plaatsten van clips op het oog niet meer nodig zal zijn.

Vergelijking fotonen en protonen therapie

Door middel van wetenschappelijk onderzoek zal protonentherapie geoptimaliseerd en gevalideerd worden.  Voor de validatie van protonentherapie moet de toegevoegde waarde van deze nieuwe bestralingstechniek ten opzichte van de traditionele bestraling met fotonen aangetoond worden. Om in de toekomst vergelijkingen tussen de bestralingsbehandelingen met fotonen in het LUMC en de protonenbehandeling in het Holland PTC te kunnen maken, worden op de afdeling Radiotherapie van het LUMC momenteel verschillende voorbereidingen getroffen om de benodigde onderzoekgegevens beschikbaar te maken.

Onderzoeksteam

Prof. dr. M. van Vulpen
Radiotherapeut-oncoloog
Medisch directeur Holland PTC

Prof. dr. C.R.N. Rasch
Radiotherapeut-oncoloog
Hoofd afdeling radiotherapie LUMC

Prof. dr. C.L. Creutzberg
Radiotherapeut-oncoloog

Dr. A.D.G. Krol
Radiotherapeut-oncoloog
Hoofd klinisch team HollandPTC

Dr. F.P. Peters
Radiotherapeut-oncoloog

Dr. I.E.M. Coremans
Radiotherapeut-oncoloog

Drs. M.A. de Jong
Radiotherapeut-oncoloog

Dr. L.A. Daniëls
Radiotherapeut-oncoloog

Dr. M. Ketelaars

Klinisch fysicus afdeling Radiotherapie LUMC

Dr. E. Astreinidou
Klinisch fysicus afdeling Radiotherapie LUMC

Samenwerking

Binnen het LUMC werkt het onderzoeksteam van de afdeling radiotherapie voor protonentherapie onder andere samen met de divisie beeldverwerking (beeldregistratie, MRI, imaging genetics; prof. dr. B. Lelieveldt, dr. M. Staring), het C.J. Gorter Center voor High-field MRI (prof. dr. A. Webb, dr. T. van Osch), de afdelingen Radiologie en Nucleaire Geneeskunde (prof. dr. M. van Buchem, prof. dr. L.-F. De Geus-Oei, prof. dr. J. Bloem, dr. D. Vriens, dr. B. Verbist),  de afdeling Oogheelkunde (prof. dr. G.P.M. Luyten, Drs. M. Marinkovic, dr. J.W.M. Beenakker en dr. Martine J. Jager), de afdeling Medische Oncologie (dr. Ellen H.W. Kapiteijn), de afdeling Neuro-oncologie (prof. dr. M. Taphoorn), de afdeling Keel-, Neus-, en Oorheelkunde (prof. dr. P.P. van Benthem), de afdeling Orthopedie (prof. Dr. P.D.S Dijkstra), de afdeling Humane genetica (genoom stabiliteit en kanker; prof. dr. M. Tijsterman, dr. H. Vrieling, dr. H. van Attikum), de afdeling Medische Statistiek en Bioinformatica (prof. dr. P.E. Slagboom, prof. dr. T. Stijnen, prof. dr. H. Putter), de afdeling Medische Besliskunde (prof. dr. A.M. Stiggelbout, dr. W.B. van den Hout), en de afdeling Klinische Informatica (prof. dr. B. Zwetsloot-Schonk).

Buiten het LUMC wordt intensief samengewerkt met het protonentherapiecentrum HollandPTC in Delft, het Erasmus MC in Rotterdam en de Technische Universiteit Delft. 



Oratie

Prof. dr. M. van Vulpen


Hoogleraar bij de faculteit der Geneeskunde van de Universiteit Leiden
Profielpagina Universiteit Leiden
Persbericht nieuwe hoogleraar protonentherapie