Bevalling

Pijn tijdens de bevalling en pijnbestrijding

Het is voor ieder verschillend hoe de bevalling ervaren wordt. Bevallen doet pijn, dat is zeker, maar elke bevalling is anders en de ene vrouw kan makkelijker met de pijn omgaan dan de andere. De pijn van een bevalling maakt je bewust van het feit dat je een veilige plek op moet zoeken en hulp moet halen, het zorgt ervoor dat je je moet richten op het proces wat gaande is in je lichaam. Je lichaam maakt zelf endorfinen aan, die zorgen dat je minder pijn voelt. Pijn zet een aantal nuttige stressmechanismen in werking: de stijging van catecholamine-, cortisol- en oxytocinespiegels in het bloed is belangrijk voor de voortgang van de baring en werkt motivatie en prestatie verhogend.

De pijn wordt veroorzaakt door weeën, de samentrekkingen van de baarmoederspier. Aan het begin van de bevalling is de pijn nog niet zo erg en zit er meer tijd tussen de weeën. Langzamerhand worden de weeën krachtiger en de pauzes korter. De pijn komt in golfbewegingen, tijdens een wee wordt de pijn langzaam sterker en zakt dan weer weg, in de pauze tussen twee weeën is er bijna geen pijn.

Omgaan met pijn tijdens de bevalling

Met de pijn om kunnen gaan en het volbrengen van de bevalling geeft veel vrouwen een gevoel van kracht en trots. Om dit voor elkaar te krijgen is het belangrijk dat u in een omgeving bevalt waar u zich veilig voelt met mensen om u heen die u vertrouwt en die u kunnen motiveren en helpen op momenten dat het moeilijk is. Bedenk daarom goed wie u bij de bevalling wilt hebben, alleen uw partner, familie of een goede vriendin. Misschien heeft u behoefte aan de continue aanwezigheid van een doula, iemand met veel ervaring in het begeleiden van zwangeren en hun partner. De medische begeleiding van de bevalling wordt altijd door een verloskundige of gynaecoloog (in opleiding) gedaan. Verder is er een verpleegkundige en vaak ook een coassistent of student verloskundige aanwezig.

Niet medicamenteuze pijnbestrijding

In het begin van de bevalling, als de pijn nog niet zo hevig is, is het goed om afleiding te zoeken. Het lukt dan meestal nog goed om wat dingetjes in huis te doen, te lezen of tv te kijken. Bij het sterker worden van de weeën is het voor ieder anders wat een prettige manier is om met de pijn om te gaan. Het is goed om een aantal houdingen uit te proberen, zoals zitten, voorover leunen, op de zij liggen. Voor sommige vrouwen is het prettig om gemasseerd te worden, anderen vinden ontspanning in bad of onder de douche. Warmte kan goed helpen om de pijn draaglijk te maken. Probeer al tijdens de zwangerschap je te verdiepen in de mogelijkheden, een zwangerschapscursus kan behulpzaam zijn met oefenen van houdingen en ontspanning.

Vrouwen die een medische reden hebben om in het ziekenhuis te bevallen, hebben meestal te maken met een continue registratie van de harttonen van de baby met behulp van een CTG. Vaak is er ook een noodzaak voor een infuus. Hierdoor is de bewegingsvrijheid tijdens de bevalling wat beperkt, maar nog steeds zijn er genoeg mogelijkheden om een prettige houding aan te nemen. Vraag de verloskundige of gynaecoloog naar de mogelijkheden. In iedere verloskamer is een tv en een cd speler. Eigen muziek meenemen is mogelijk en kan de sfeer op de kamer meer ontspannen maken.

Medicamenteuze pijnbestrijding

Voor pijnstilling tijdens de bevalling zijn verschillende mogelijkheden. We zetten in het kort de voor- en nadelen op een rij.

Epiduraal/ruggenprik

De ruggenprik geeft de beste pijnstilling en is niet gevaarlijk voor het kind. De anesthesioloog is in het LUMC 24 uur per dag beschikbaar om een ruggenprik te geven. Dit gebeurt op de verloskamer waar u verblijft. In geval van drukte of belangrijke operaties die voorrang hebben, is het mogelijk dat u even (30 tot 60 min.) moet wachten tot een van de anesthesiologen beschikbaar is. U krijgt eerst een plaatselijke verdoving: een prik in de huid van uw rug waardoor de huid ongevoelig wordt. Daarna brengt de anesthesioloog via een naald onder in uw rug een dun slangetje in uw lichaam. Dit is de ruggenprik. Dankzij de plaatselijke verdoving is deze ruggenprik niet erg pijnlijk. Via het slangetje krijgt u tijdens de hele bevalling een pijnstillende vloeistof in uw rug. De pijn verdwijnt niet meteen na de ruggenprik, dit duurt ongeveer een kwartier.

Nadelen van een ruggenprik:

  • de weeën moeten vaker met medicatie ondersteund worden;
  • er is een grotere kans op een kunstverlossing met behulp van een vacuümpomp;
  • er kan temperatuursverhoging bij uzelf optreden waarbij niet altijd duidelijk is of dit door de ruggenprik of door een infectie komt. Soms is het dan nodig om voor de zekerheid antibiotica te geven en om uw kind een aantal dagen op de kinderafdeling op te nemen en antibiotica te geven;
  • het is nodig om de blaas leeg te maken met behulp van een blaaskatheter omdat u zelf niet meer kunt plassen;
  • er is een kleine kans op ernstige hoofdpijnklachten in de eerste week na de bevalling.

Pethidine

Dit middel wordt gegeven door middel van een injectie in het bovenbeen. Het werkt binnen een half uur en de werking houdt 2 tot 4 uur aan. Het is een soort morfine, haalt een gedeelte van de pijn weg en maakt suf en slaperig. Vanwege het feit dat uw kind ook slaperig wordt, wordt pethidine niet aan het eind van de ontsluiting gegeven.

Remifentanil

Remifentanil is een nieuwe pijnbehandeling tijdens de bevalling. Remifentanil wordt toegediend via een slangetje in de arm (infuus) dat vastzit aan een pompje met een drukknop, hiermee kunt u zelf de hoeveelheid pijnmedicatie bepalen. We noemen dit Patient controlled analgesia (PCA). Op de pomp zijn grenzen voor maximale dosering ingesteld zodat u uzelf geen overdosis kunt geven. Remifentanil werkt snel: ongeveer 1 minuut nadat u de knop indrukt is het effect merkbaar. Het middel is ook een soort morfine maar krachtiger dan pethidine en is sneller weer uit uw lichaam verdwenen.

Remifentanil kan er soms voor zorgen dat u minder goed ademhaalt, waardoor de hoeveelheid zuurstof in uw bloed tijdelijk afneemt. Controle van het zuurstofgehalte in het bloed wordt dan ook aanbevolen bij gebruik van Remifentanil, dit gebeurd meestal met een sensor om uw vinger. De effectiviteit van en de tevredenheid over Remifentanil zijn momenteel nog in onderzoek. Dat is de reden waarom in het LUMC dit middel alleen in onderzoeksverband gebruikt wordt. Dat betekent dat u niet zelf kunt kiezen voor deze vorm van pijnstilling.

Bij alle vormen van medicamenteuze pijnbestrijding is het nodig om een continue registratie van de harttonen van de baby te maken. Het is door de sederende werking (vergelijkbaar met een duizelig/high gevoel) niet goed meer mogelijk om van bed af te komen.

Voorlichtingsbijeenkomst 'Pijnbeleving tijdens de baring'

Tijdens deze bijeenkomst wordt er uitleg gegeven over verschillende onderwerpen met betrekking tot (omgaan met) baringspijn, pijnbeleving en pijnstilling. Het programma is interactief en er is ruimte voor vragen en persoonlijke inbreng. Als u uw partner (of iemand anders ) mee wil nemen naar de voorlichtingsbijeenkomst is diegene van harte welkom. Na afloop wordt er een korte rondleiding in het GeboorteHuis gegeven.

Ben je onder controle bij GeboorteHuis Leiden?

Voor jou wordt een voorlichtingsbijeenkomst gepland in de 28e week van de zwangerschap.

Ben je onder controle van de verloskundige praktijken in de regio?

Via deze link kun je je zich inschrijven voor een voorlichtingsbijeenkomst in het LUMC

Information meeting ‘Pain perception during childbirth’

During this meeting several topics of pain during delivery will be explained. The program is interactive and there is always the opportunity to ask questions and have personal input. If you would like to take your partner (or someone else) to this meeting, he or she is completely welcome. Afterwards, a short tour will be given at GeboorteHuis. You can subscribe using the following link.

Informatie

Als je nog vragen hebt over dit onderwerp kun je deze altijd bespreken met de verloskundige of gynaecoloog die de zwangerschap controleert.

Mogelijkheden om aan meer informatie te komen zijn:

  • www.bevallingspijn.nl
  • www.baringspijn.nl
  • voorlichtingsfolders op website van verloskundigen, www.knov.nl
  • voorlichtingsfolders op de website van gynaecologen, www.nvog.nl