Jelgersmalezingen


Prof. dr. G. Jelgersma was van 1899-1930 de eerste hoogleraar psychiatrie in Leiden. Hij heeft grote bijdragen geleverd aan de Nederlandse psychiatrie in het algemeen en de Leidse psychiatrie in het bijzonder. Daarom draagt deze serie wetenschappelijke bijeenkomsten zijn naam.

Elke 2e dinsdag van de maand, 16.15-17.30u 16.15-17.00/17.15u lezing, resterende tijd vragen en discussie

Lezingen:

2019   

8 oktober

Spreker: prof. dr. Denny Borsboom, psycholoog Universiteit van Amsterdam

Werktitel: Netwerkbenaderingen van psychopathologie.

Abstract: Veel onderzoek is gebaseerd op de aanname dat "symptomen" (bijvoorbeeld slapeloosheid en concentratieproblemen) van mentale stoornissen (bijvoorbeeld depressie) opgevat kunnen worden als metingen van een onderliggend syndroom. Symptomen worden dan "geteld" in groepjes die zijn ontleend aan een consensus van psychiaters en psychologen, en deze totaalscores fungeren als metingen van allerlei stoornissen die de kapstok vormen voor onderzoek naar therapie-effecten, genetica, neurowetenschap, etc. Dit onderzoeksprogramma heeft nog niet tot grote doorbraken geleid in ons begrip van mentale stoornissen. Netwerktheorie biedt een alternatieve benadering, waarin stoornissen niet opgevoerd worden als latente oorzaken van symptomen. In plaats daarvan zijn symptomen eigenstandige causale entiteiten, die via allerlei processen direktmet elkaar verbonden zijn. Die causale relaties tussen symptomen vormen een netwerk, waarin problemen tot andere problemen leiden. Vaak gaat dat via zeer alledaagse routes. Bijvoorbeeld: wie niet slaapt (een symptoom van depressie), die wordt moe (een ander symptoom van depressie), kan zich niet concentreren (weer een ander symptoom van depressie). Stoornissen ontstaan in dit perspectief door sterk verbonden symptoomnetwerken. In ons onderzoeksprogramma brengen we zulke netwerken in kaart. Dit leidt tot allerlei interessante nieuwe perspectieven op oorzaken, verloop, en behandeling van stoornissen, waarvan ik in deze lezing een overzicht zal bieden.

12 november

Spreker: prof. dr. Arnoud Arntz Hoogleraar klinische psychologie Universiteit van Amsterdam

Werktitel: Borderline persoonlijkheidsstoornis; nieuwe ontwikkelingen in de behandeling. De laatste 30 jaar is de status van de borderline persoonlijkheidsstoornis van zo goed als onbehandelbaar naar behandelbaar veranderd. In deze lezing wordt een overzicht gegeven van de meest recente ontwikkelingen in het onderzoek naar de behandeling, met een nadruk op specialistische psychotherapie als de behandeling die in richtlijnen en zorgstandaarden aangeraden wordt. Er zal speciaal aandacht zijn voor een kritisch punt: de reikwijdte van de effecten van behandeling, ofwel: kunnen we tegenwoordig meer bewerkstelligen dan symptomatisch herstel? 

10 december

Sprekers: prof. dr. Ad kaptein, psycholoog & prof. dr. Bert van Hemert, psychiater Leids Universitair Medisch Centrum

werktitel: Helende woorden Growing evidence suggests that the arts may be useful in health care and in the training of health care professionals. Four art genres – novels, films, paintings and music – are examined for their potential contribution to enhancing patient health and/or making better health care providers. Based on a narrative literature review, we examine the effects of passive (e.g. reading, watching, viewing and listening) and active (e.g. writing, producing, painting and performing) exposure to the four art genres, by both patients and health care providers. Overall, an emerging body of empirical evidence indicates positive effects on psychological and physiological outcome measures in patients and some benefits to medical training. Expressive writing/emotional disclosure, psychoneuroimmunology, Theory of Mind and the Common Sense Model of Self-Regulation are considered as possible theoretical frameworks to help incorporate art genres as sources of inspiration for the further development of health psychology research and clinical applications.