Opslag patiëntenmateriaal en gebruik restmateriaal

Indien er door de arts laboratoriumonderzoek wordt aangevraagd en dit uitgevoerd wordt bij het Laboratorium van de Klinische Genetica Leiden (LDGA) gelden de volgende richtlijnen:

Opslag patiëntenmateriaal

Voor zover bij de indiening van de aanvraag daarover niets is overeengekomen, zal het LDGA het patiëntenmateriaal, c.q. de restanten en/of isolaten daarvan na onderzoek, overeenkomstig de eigen voorschriften bewaren.

Het LDGA hanteert de volgende bewaartermijnen voor patiëntenmaterialen en hieruit verkregen (deel)monsters:

  • gekweekte cellen afkomstig van weefselbiopten voor onbepaalde tijd
  • gefixeerde celsuspensies voor minimaal vijf jaar bewaard
  • alle weefsels, DNA en RNA monsters worden voor onbepaalde tijd opgeslagen. 

Een schriftelijk verzoek van de patiënt of diens wettelijke vertegenwoordigers kan ingediend worden ter vernietiging van monsters.

Het gebruik van geanonimiseerd patiëntenmateriaal is soms gewenst bij het ontwikkelen en verbeteren van analysemethoden (controles en validatie) en voor nader onderzoek in lijn met de oorspronkelijke diagnostische vraagstelling. Bij nader gebruik van lichaamsmateriaal conformeert de afdeling Klinische Genetica zich aan de richtlijnen van de Code Goed Gebruik van de Federatie van Medisch Wetenschappelijke Verenigingen (FMWV) en indien van toepassing de locale Medisch Ethische Commissie. Het LDGA verzoekt de aanvrager de patiënt hierover te informeren (zie patiënteninformatie op laatste pagina aanvraagformulier). In geval het nader gebruik van patiëntenmateriaal resulteert in voor de patiënt relevante bevindingen zal deze via de oorspronkelijke aanvrager worden geïnformeerd.

Gebruik restmateriaal wetenschappelijk onderzoek

Bij u is lichaamsmateriaal (bijv. bloed, urine, stukje huid, wangslijmvlies, vlokken/vruchtwater) afgenomen voor chromosomen-, DNA-, of biochemisch onderzoek naar een bepaalde aandoening. Nadat het diagnostisch onderzoek of de test is gedaan, blijft er meestal een kleine hoeveelheid van het materiaal over, dat niet zomaar wordt vernietigd. Dit wordt ‘restmateriaal' genoemd. Dit restmateriaal is vaak bruikbaar voor wetenschappelijk onderzoek naar deze aandoening. Vrijwel alle kennis over gezondheid en ziekte is opgedaan door medisch-wetenschappelijk onderzoek. Dit onderzoek kan op verschillende manieren gebeuren. Soms door onderzoek bij één patiënt, soms worden gegevens van groepen van patiënten vergeleken met die van andere patiënten of gezonde personen en vaak ook door onderzoek in het laboratorium. Bij veel van dit wetenschappelijk onderzoek wordt restmateriaal van patiënten gebruikt. Dit gebeurt gecodeerd: dat wil zeggen dat de onderzoeker niet weet van wie het materiaal is; het is dus niet direct herleidbaar tot een individu. Alleen degene die het restmateriaal aan de onderzoeker gegeven heeft, heeft de sleutel van de code en weet ook wie de behandelend arts is. Binnen het laboratorium is een persoon aangewezen die de unieke code zal aanbrengen en die hiervoor verantwoordelijk is. Als het voor het onderzoek wel nodig is dat de onderzoeker weet om wie het gaat, en het lichaamsmateriaal dus herleidbaar is, dient u hiervoor uitdrukkelijk toestemming te geven en zal dit van tevoren aan u worden gevraagd en met u worden besproken. Soms gebeurt het dat de onderzoeker iets op het spoor komt dat direct voor een bepaalde patiënt van belang is. Degene die de sleutel van de code heeft zal dit aan de behandelend arts van de patiënt laten weten. Uw arts zal deze informatie dan met u bespreken.

Wat moet u doen?

  • U hoeft niets te doen, als u geen bezwaar heeft tegen gebruik van uw restmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek waarbij de onderzoeker geen beschikking heeft over uw persoonsgegevens.
  • Als u wel bezwaar heeft kunt u dit melden aan uw behandelend arts. Dit wordt aangetekend en doorgegeven aan het laboratorium, zodat het restmateriaal niet wordt gebruikt.
  • Als u geen bezwaar heeft en wel geïnformeerd wil worden over resultaten, die voor u of voor uw familieleden van belang zijn, kunt u dit ook melden aan de behandelend arts.
  • U wordt apart benaderd en geïnformeerd, indien er sprake is van onderzoek waarbij de onderzoeker wel over uw persoonsgegevens moet kunnen beschikken. Voor dit soort onderzoek is altijd uw schriftelijke toestemming nodig.

We hopen u zo voldoende informatie te hebben gegeven. De volledige tekst van deze patiënteninformatie kunt u nalezen op de website www.federa.org. De tekst en gedragsregels kunt u ook opvragen bij Federa - FMWV (Federatie van Medisch Wetenschappelijke Verenigingen). Het adres is Erasmus MC, JNI WS Ae 409, FMWV, Postbus 2040, 3000CA Rotterdam.