Alternatieven voor dierproeven

De zogenoemde 3V's, Vervanging, Vermindering en Verfijning van dierproeven, zijn voor het LUMC belangrijke uitgangspunten.

Vervanging

Soms is het mogelijk om een dierproef in zijn geheel te vervangen door een alternatief. De afgelopen jaren zijn LUMC’ers succesvol geweest in het ontwikkelen en testen van bruikbare alternatieven. Zij hebben daar verschillende prijzen mee gewonnen.

In 2008 kregen onderzoekers van het LUMC de publieksprijs van de Dierenbescherming voor de ontwikkeling van een testsysteem met celkweek gebaseerd op huid afkomstig van patiënten. Dit systeem vervangt een test met levende dieren.

In 2009 kwam daar de prijs voor alternatieven van ZonMW, “de Parel”, bij voor het succesvol kweken van menselijke huid buiten het lichaam en de toepassing daarvan bij onderzoek naar huidkanker. In datzelfde jaar kende de Stichting Stimuleringsfonds Alternatieven voor dieren de Willy van Heumen prijs toe aan onderzoekers van het LUMC voor de ontwikkeling van een proefdiervrij onderzoekmodel voor reuma.

In juni 2014 ontvingen onderzoekers van het LUMC de Hugo van Poelgeestprijs voor hun inzet om belangrijk biomedisch en farmaceutisch onderzoek op menselijke weefsels mogelijk te maken door het gebruik van menselijke pluripotente stamcellen en daardoor dierproeven te vervangen.

En in november 2017 ontvingen medewerkers van het Proefdiercentrum van het LUMC de Prijs voor alternatieven van de Biotechnische Vereniging voor hun toepassing van gebalsemde proefdieren (muizen en ratten) voor onderwijsdoeleinden.

Vermindering

Een goede proefopzet en uitvoering van de proef dragen bij aan het gebruik van zo weinig mogelijk proefdieren. Zo voorkomen we het gebruik van meer dieren dan strikt noodzakelijk is om een onderzoeksvraag te beantwoorden. Een statisticus is daarom vast lid van de Instantie voor Dierenwelzijn.

Daarnaast heeft het LUMC de afgelopen jaren geïnvesteerd in innovaties op het gebied van genomics, proteomics, metabolomics, bio-imaging en stamcellen. Onderzoeksvragen waar voorheen proefdieren voor moesten worden gebruikt, kunnen nu deels of soms geheel beantwoord worden door andere methoden toe te passen. Daaruit kunnen dan nieuwe vragen opkomen en/ of kan de oorspronkelijke onderzoeksvraag verfijnd worden.

Verfijning

De accommodatie van het PDC voldoet aan alle wettelijke eisen die aan de huisvesting van knaagdieren voor wetenschappelijk onderzoek worden gesteld. Er is een uitgebreid gezondheidsbewakingprogramma, dat wordt ondersteund door een dierenarts en een proefdierpatholoog. Het welzijn van de dieren wordt dagelijks gecontroleerd. Adequate anesthesie en pijnbestrijding zijn belangrijke aandachtspunten bij invasieve ingrepen bij de dieren.