Patiëntenfolder

Hypofyseadenoom (hypofysetumor)

U heeft een hypofysetumor. In deze folder leest u wat deze aandoening inhoudt en welke zorg het LUMC biedt.
Waarmee kunnen we u helpen?

Deze informatie is opgesteld door de afdeling Endocrinologie.
Onze zorg

Wat is Hypofyseadenoom (hypofysetumor)?

Wat is de hypofyse?

De hypofyse is een klein orgaan van ongeveer 1 centimeter groot dat onder de hersenen ligt. Hij ligt veilig verscholen in het bot van de schedelbasis en bestaat uit een voorkwab en een achterkwab. De hypofyse maakt hormonen en geeft die af aan het bloed. De hormonen die door de hypofyse worden gemaakt, doen vervolgens hun werk elders in het lichaam: ze stimuleren andere klieren zoals de schildklier en de bijnier om ook hormonen te maken. De hypofyse vervult dus een belangrijke rol in het regelen van de lichaamsfuncties.   

  

Deze illustratie komt uit het boek 'De hypofyse hapert: en nu? Van Dr. Pierre Zelissen  

  

  

Wat is een hypofysetumor?  

Een hypofysetumor, ook wel hypofyse adenoom genoemd, is een goedaardig gezwel in deze hormoonproducerende klier. Soms gaat het niet om weefsel, maar om een cyste (een blaasje met vocht). Het is een zeldzame aandoening. Een tumor ontwikkelt zich geleidelijk, en zo ook de klachten die iemand heeft. Daarom duurt het vaak jaren tot de diagnose wordt gesteld. 

We verdelen hypofysetumoren in twee groepen:

  • Tumoren die géén hormonen maken (niet-functionerende hypofysetumor): Deze geven meestal pas klachten als ze zo groot worden dat ze op de oogzenuw of op de rest van de hypofyse drukken. Meer informatie kunt u lezen in de aparte folders niet-functionerend hypofyse-adenoom en Rathke's cleft cyste.

  • Tumoren die wél hormonen maken (functionerende hypofysetumor): Een klein deel van de tumoren produceert zef extra hormonen. Dit zorgt voor specifieke aandoeningen, zoals de ziekte van Cushing, acromegalie, een prolactinoom of een snelwerkende schildklier (TSH-oma). Voor deze specifieke ziektebeelden hebben wij aparte, uitgebreide informatiefolders beschikbaar.

Verschijnselen

Klachten ontstaan meestal door druk op de omgeving of door een verandering in uw hormonen: 

  • Problemen met de ogen en hoofdpijn: Vlak boven de hypofyse ligt uw oogzenuw. Als de tumor hierop drukt, kunt u slechter gaan zien. Vaak vallen de zijkanten van uw blikveld weg, alsof u oogkleppen op heeft. Ook dubbelzien of hoofdpijn komt voor. 
  • Hormoontekort (hypofyse uitval): Als de tumor het gezonde weefsel van de hypofyse wegdrukt, maakt uw lichaam te weinig hormonen aan. Dit kan leiden tot extreme vermoeidheid, lage bloeddruk, gewichtsverandering, het snel koud hebben, en veel plassen en dorst hebben. Ook kunt u problemen krijgen met uw menstruatie, minder zin in seks hebben of moeite hebben om zwanger te worden. Deze klachten ontstaan vaak heel geleidelijk en zijn niet zo specifiek.  
  • Te veel hormonen: Als uw tumor zélf hormonen aanmaakt, krijgt u specifieke klachten die passen bij uw aandoening. Denk aan groei van handen en voeten, plotselinge gewichtstoename, een veranderde vetverdeling of melkuitvloed uit de borsten.  

Oorzaak

Meestal is de oorzaak van een hypofysetumor niet bekend. Heel soms is de tumor onderdeel van een zeldzaam erfelijk syndroom.

Diagnose

Hoe wordt de diagnose gesteld?  

Als het vermoeden bestaat van een hypofyse adenoom, kunnen er verschillende onderzoeken worden gedaan om de diagnose te stellen:  

  • Bloedonderzoek: Hiermee kan worden gekeken of de hypofyse goed werkt of dat er een tekort aan hormonen is. Soms zijn er nog extra hormoontesten (stimulatietesten) nodig om een volledig beeld van de werking van uw hormonen te krijgen. Afhankelijk van uw situatie en behandeling kan het ook nodig zijn om speeksel of urine in te leveren.  
  • MRI scan, en soms een aanvullende CT scan.  
  • Oogonderzoeken: Deze worden gedaan als er klachten zijn van het zicht of als het adenoom in de buurt van de oogzenuw ligt.  
Behandeling

Welke behandelingen zijn er mogelijk?

Samen met u bepalen we de beste behandeling. Dit hangt af van de grootte van de tumor, uw klachten en of de tumor hormonen maakt. 

  • Afwachten en controleren: Als een tumor geen hormonen maakt en geen klachten geeft, is een behandeling soms nog niet nodig. We controleren u dan met periodieke controles met een scan en bloedonderzoek en soms met oogonderzoek of er veranderingen in de situatie zijn.  
  • Hormoonsuppletie: Als uw eigen hormoonsysteem onvoldoende werkt kan medicatie gestart worden om deze hormonen aan te vullen. Dit wordt uitgebreid toegelicht in de folders hypofyse uitval en bijnierinsufficiëntie.
  • Medicijnen tegen het hypofyseadenoom: Bij sommige tumoren kunnen medicijnen de tumor kleiner maken of de extra hormoonaanmaak afremmen. Dit wordt toegelicht in de aparte folders over de ziektebeelden acromegalie, prolactinoom en Cushing.
  • Operatie: We kunnen de tumor weghalen als deze groeit, op uw oogzenuw drukt of te veel hormonen maakt. De chirurg gebruikt hierbij een endoscoop (een dun buisje met een camera). De operatie gebeurt onder volledige narcose en duurt in standaard gevallen ongeveer anderhalf uur. Tijdens het combinatiespreekuur krijgt u uitgebreide informatie over de operatie. Zowel de procedure, opnameduur en de mogelijke risico’s worden met u besproken. Aanvullende informatie vindt u in de folders over ons hypofyse zorgpad en de hypofyse operatie.
  • Bestraling: Dit is soms nodig als de tumor na een operatie terugkomt of als medicijnen niet voldoende werken.  
Nazorg
Behandelteam
Ons onderzoek
Meer informatie

Contact

Wilt u meer weten of hebt u nog vragen? Neem dan contact met ons op of volg de links voor aanvullende informatie.

Contactgegevens van de poliklinieken en verwijsinformatie voor huisartsen en andere medisch specialisten staan in de folder Hypofyse zorgpad.