Reviews

Een review (overzichtsartikel) geeft een samenvatting van de stand van zaken op een bepaald vakgebied. Review-artikelen zijn geschreven door experts op basis van uitgebreid literatuuronderzoek. Het lezen van een review geeft op een snelle manier inzicht in een vakgebied of onderwerp. Een meta-analyse is een systematische review met pooling van de data. Pooling is een analyse van data afkomstig uit verschillende studies alsof ze uit één studie afkomstig zijn. Of pooling mogelijk is, hangt af van de homogeniteit van de data. Dit heeft onder andere te maken met de vergelijkbaarheid van de proefpersonen, de interventies en uitkomstmaten in de te analyseren studies. 

Er is onderscheid te maken in drie typen reviews:

Type artikel

Kwaliteit literatuur-onderzoek

Presentatie gegevens

Bewijskracht

Review

-- tot ++

van narrative (vertellend) tot min of meer systematisch

afhankelijk van kwaliteit: varieert van expert opinion tot hoog

Systematische review

+ tot ++

tabellen

hoog

Meta-analyse

+ tot ++

tabellen + forest plot en/of andere grafieken

zeer hoog

Het zoeken van reviews

Reviews zijn te vinden in elke bibliografische database. De meeste databases hebben een filter om de reviews uit het zoekresultaat van een onderwerpszoekactie te selecteren. Enkele voorbeelden met speciale tips:

PubMed 
Filter de reviews uit de gevonden referenties met de functie Limits > Publication Types > Review
Let op: je verliest hiermee de meest recente referenties, die nog geen MeSH terms hebben.

Cochrane Library
Deze bevat met name Systematic reviews en meta-analyses van het effect van behandelingen. In opkomst zijn reviews van diagnostische methoden.
Zoeken in de Cochrane database is lastiger dan in PubMed. Alle Cochrane Reviews worden ook opgenomen in PubMed; ze zijn daar als volgt te vinden:

  • Doe een brede onderwerpszoekactie (opbrengst bijvoorbeeld enkele duizenden referenties).
  • Ga vervolgens naar Advanced Search, kies in de Search Builder voor Journal en selecteer de Cochrane Database (zie hieronder). cochrane
  • Combineer de onderwerpszoekactie en de zoekactie naar referenties uit de Cochrane. Het resultaat zijn de Cochrane Reviews over het gekozen onderwerp.
  • Noteer het CD nummer en zoek daarmee in de Cochrane Database voor de fulltext (SFX werkt niet goed voor Cochrane).

Bronnen van reviews voor gebruik als naslagwerk

  • Emedicine.com (redactie en bibliografie verantwoord, Continuing Medical Education)
  • UpToDate (bevat naast reviews, klinische richtlijnen, geneesmiddeleninformatie)

Review-tijdschriften

Er zijn ca. 300 review-tijdschriften beschikbaar in de collectie, bijvoorbeeld de Annual Reviews-, de Current Opinion-, en de Seminars-tijdschriften. Raadpleeg hiervoor de tijdschriftenlijst

Literatuuronderzoek voor een review of meta-analyse

Bij het zoeken voor een review of meta-analyse worden dezelfde stappen doorlopen als bij ieder ander literatuuronderzoek. Het verschil zit in de diepgang en de zorgvuldigheid waarmee elke stap wordt uitgevoerd. Het streven is alles te vinden over het onderwerp; dat maakt zeer sensitief zoeken noodzakelijk. Cochrane Reviews zijn wat methodologie betreft de gouden standaard. Deze bevatten vaak ook een meta-analyse. Voor het zoeken van de literatuur maakt het geen verschil. Ook het Centre for Reviews and Dissemination (York) heeft uitvoerig onderzoek gedaan naar de methodiek van reviews.

Tips bij elke fase van het schrijven van een review of meta-analyse:

Vraag formuleren

Een helder geformuleerde vraag is een voorwaarde voor het opstellen van een goede zoekstrategie en het doelgericht selecteren van artikelen. Een hulpmiddel hierbij is de PICO of de driedelige vraag.

Zoeken

Bij het zoeken voor een review is het noodzakelijk om gebruik te maken van:

Een geschikte site met meer informatie hierover is de Becker guide on systematic reviews.     

Selecteren van artikelen

Aan het selecteren van artikelen voor een systematische review worden hoge eisen gesteld. Het is verstandig om hierbij gebruik te maken van een protocol en de inclusie- en exclusiecriteria vast te leggen. Bij een systematische review is vereist dat twee onafhankelijke beoordelaars studies voor inclusie selecteren. In het programma Endnote kan elke beoordelaar referenties in een eigen Group plaatsen (Maria – includeren, Maria – excluderen, Nick-includeren, Nick-excluderen, Nick –discussie) waarna de Groups vergeleken kunnen worden. Bij verschil van inzicht geeft een derde persoon de doorslag. Het proces van selecteren kan worden vastgelegd in een stroomschema zoals ontwikkeld door Moher et al. PLoS Medicine (OPEN ACCESS) Moher D, Liberati A, Tetzlaff J, Altman DG, The PRISMA Group (2009). Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses: The PRISMA Statement. PLoS Med 6(6): e1000097. doi:10.1371/journal.pmed1000097

Documenteren

Het documenteren van het zoekproces dient bijzonder zorgvuldig te gebeuren. In een logboek wordt vastgelegd hoe het zoekproces verloopt. Niet alleen verschillende versies van de zoekstrategieën voor elke databank en het aantal referenties dat ermee gevonden wordt op een bepaalde datum maar ook waarom bepaalde termen wel of niet opgenomen worden. Uit dit logboek kan later geput worden bij het schrijven van de Methods-sectie van het artikel. Ook is het onmisbaar om tijdens het langdurige proces eerdere stappen te kunnen reconstrueren en bij het actualiseren van een review.

Publiceren

Bij een review worden de gebruikte zoekstrategieën vaak opgenomen in een bijlage of in extra materiaal op internet. Heeft één van onze informatiespecialisten u geholpen bij het opstellen van de zoekstrategieën, dan is het goed dat te vermelden in de Methods sectie. De betreffende informatiespecialist controleert dan ook graag de Methods sectie en de weergave van de zoekstrategieën voordat u het artikel opstuurt naar het tijdschrift. Afhankelijk van de omvang van de bijdrage van de informatiespecialist kan deze eventueel vermeld worden in de acknowledgement of als co-auteur.

Hulp

Bij het zoeken voor een review is ondersteuning door een informatiespecialist vrijwel onmisbaar. Een informatiespecialist kan onder andere helpen bij:

  • de selectie van databanken
  • het opstellen van zoekstrategieën
  • het schrijven van de Methods-sectie en/of het weergeven van de zoekstrategieën in een artikel

Lees verder over het aanvragen van hulp.

Bronnen

Cochrane handbook for systematic reviews of interventions / ed. by Julian P.T. Higgins and Sally Green. - Chichester : Wiley-Blackwell, 2008
ISBN 9780470699515 hbk
plaatsingscode WA 950/2008-HIGGINS

Systematic reviews to answer health care questions / Heidi D. Nelson
Philadelphia, PA : Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins, 2014
ISBN 1451187718
Plaatsingscode W 20.5/2014-NELSON 

Systematic reviews to support evidence-based medicine : how to review and apply findings of healthcare research / Khalid Khan
Second edition. - Boca Raton, Florida : CRC Press, 2011. -
ISBN 1853157945
Plaatsingscode: W 20.5/2011-KHAN

Finding what works in health care : standards for systematic reviews / Jill Eden, Institute of Medicine
Washington, D.C : National Academies Press, 2011
ISBN 0309164257
Plaatsingscode: W 20.5/2011-EDEN

Centre for Reviews and Dissemination / CRD Systematic reviews : CRD's guidance for undertaking reviews in health care. - 3rd ed. - 
York : Centre for Reviews and Dissemination, University of York, 2009
ISBN 9781900640473
Plaatsingscode: WA 950/2008-SYSTEMAT (collectie afdeling, informeer bij de balie)


Overige internetbronnen:

Prisma is een checklist om de kwaliteit van reviews en meta-analyses te verhogen. Het is de opvolger van QUOROM. Op de site is ook een Word-versie van het stroomschema te vinden voor eigen gebruik.