Open Access (en APCs)

Een Open Access artikel is een tijdschriftartikel dat gratis te lezen is en waarvan de kosten van publicatie worden gedragen door de auteur of andere instanties. Voor medewerkers en studenten van het LUMC bestaan verschillende mogelijkheden om de kosten van het publiceren zo laag mogelijk te houden. Op dit moment zijn er twee opties (1-2). Ook vindt u hieronder informatie over (on)betrouwbaarheid van Open Access (4). Zie ook de Walaeus Wegwijzer Plan S

  1. Uitgeversdeals: licenties en institutioneel lidmaatschap
  2. Green Road vs. Golden Road
  3. Subsidie (van NWO - gestopt per 1-1-2018)
  4. (On)betrouwbaarheid van Open Access
  5. Relevante links

1. Uitgeversdeals: licenties en institutioneel lidmaatschap
In verschillende licenties met uitgevers zijn de Article Processing Charges (deels) afgekocht door de gezamenlijke UMCs en Universiteiten in Nederland. Het betreft over het algemeen licenties voor zgn. hybride tijdschriften (deels open access, deels abonnementen-toegang). Afkoopkosten voor volledig Open Access-tijdschriften zijn bijzonder kostbaar. Dit geldt bijvoorbeeld voor PLoS- en BMC-tijdschriften.
Op https://www.openaccess.nl/nl/in-nederland/uitgeversdeals en op https://www.bibliotheek.universiteitleiden.nl/onderzoek-en-publiceren/open-access/deals-met-uitgevers staan de overeenkomsten die met verschillende uitgevers zijn gesloten waarvan de Article Processing Charges (APCs) zijn afgekocht. Op deze site kunt u exact nagaan of een tijdschrift waar u uw manuscript naar toe stuurt onderdeel uitmaakt van zo'n overeenkomst. Ook krijgt u hier informatie over de voorwaarden rondom het inzenden van een artikel per uitgever. Het betreft op dit moment de volgende uitgevers:

    • American Chemical Society (ACS)
    • Brill
    • Cambridge Universiy Press
    • Elsevier / ScienceDirect
    • Emerald
    • Karger
    • Lippincott Williams & Wilkins LWW
    • Oxford University Press
    • SAGE
    • Springer
    • Taylor & Francis
    • Thieme
    • Walter de Gruyter
    • Wiley

Voor de hieronder vermelde uitgevers geldt een andersoortige overeenkomst: 

Bioscientifica-journals: er geldt een APC-korting van 50% voor LUMC-auteurs

Mary Ann Liebert

  • De financiële bijdrage van LUMC'ers aan de publicatiekosten is voor 25% afgekocht. Dit betekent dat artikelen in tijdschriften van Mary Ann Liebert door LUMC'ers in open access kunnen worden gepubliceerd voor $2.400 (de prijs zonder korting bedraagt $3.200). Zie ook de site van Mary Ann Liebert.

2. Green Road vs. Golden Road

De uitgeversdeals zoals hierboven beschreven betreffen de zgn. Golden Road van Open Access: de publicatiekosten worden door de auteur afgekocht en het artikel wordt primair door de uitgever in Open Access gepubliceerd. Hiernaast bestaat ook de Green Road - deze richt zich op regulier gepubliceerde artikelen, die in een openbare repository opnieuw kunnen worden gepubliceerd. Over het algemeen zijn hier geen extra kosten aan verbonden. Veel uitgevers staan her-publicatie van een peer reviewed artikel in enigerlei vorm zoals pre-print of post-print toe (dit heet "self archiving"). 

Er zijn ook Golden Road-tijdschriften die geen APC's van de auteur verlangen - de publicatiekosten worden dan bijvoorbeeld door de society die het tijdschrift uitgeeft zelf gedragen. Dit soort Open Access-tijdschriften worden Platinum Open Access of Diamond Open Access genoemd. In het medisch vakgebied zijn bijvoorbeeld Acta Orthopedica en Haematologica een voorbeeld hiervan. Deze tijdschriften zijn gratis zowel voor auteurs als voor lezers. 

In de Directory of Open Access Journals (www.doaj.org) kunnen open access-tijdschriften opgezocht worden.
Een praktische checklist van alle tijdschriften en uitgevers is te vinden op www.sherpa.ac.uk/romeo/.  Zie ook de Copyright Information Office van de Universiteit Leiden.

3. Subsidie (van NWO - gestopt per 1-1-2018)

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) is per 1-1-2018 gestopt met haar financieringsinstrumenten Open Access Publicaties en Conferenties. NWO geeft aan dat, door de contracten die de VSNU heeft gesloten, er inmiddels veel meer mogelijkheden zijn voor auteurs om publicaties open access beschikbaar te maken zonder publicatiekosten te hoeven betalen. NWO blijft werken aan het realiseren van de ambities uit het Nationaal Plan Open Science, waaronder het doel om alle publicaties via een open access route te laten verlopen in 2020.

4. (On)betrouwbaarheid van Open Access

Er zijn tijdschriften en uitgevers die op een onprofessionele wijze het auteur-betaalt-model van Open Access (de Golden Road) misbruiken met het doel zoveel mogelijk geld te verdienen. Op de site van Think. Check Submit  kan men met een checklist de betrouwbaarheid van een tijdschrift beoordelen. Ook via de Directory of Open Access Journals (www.doaj.org) kan extra informatie over de kwaliteit van tijdschriften ingewonnen worden. Een 'vervolg' op de Beall's List, dat waarschuwt voor mogelijke dubieuze uitgevers, vindt u op https://beallslist.weebly.com/. Een andere bruikbare lijst is http://openaccess.nl/nl/wat-is-open-access/kwaliteit. Bij twijfel, raadpleeg walaeus@lumc.nl.

5. Overige relevante Links