Open Access (en APCs)

UNDER CONSTRUCTION > zie de Engelstalige pagina voor de meest actuele informatie  (17.5.2021)
Het LUMC zet zich in voor Open Science, het Nationaal Plan Open Science en voor het publiceren in Open Access (OA).

Een Open Access artikel is een tijdschriftartikel dat gratis te lezen is en waarvan de kosten van publicatie worden gedragen door de auteur of andere instanties. Voor medewerkers en studenten van het LUMC bestaan verschillende mogelijkheden om de kosten van het publiceren zo laag mogelijk te houden. 

Op dit moment zijn er twee opties: publiceren in Goud Open Access via onze institutionele licenties (1) of publiceren in Groen Open Access in ons institutionele repository (3).
Hieronder vindt u ook informatie over de (on)betrouwbaarheid van Open Access (4). 

  1. Uitgeversdeals: licenties en institutioneel lidmaatschap
  2. Open Research Europe (ORE) - free Open Access publishing research stemming from Horizon 2020 funding
  3. Green Road vs. Golden Road
  4. (On)betrouwbaarheid van Open Access
  5. Relevante links

1. Uitgeversdeals: licenties en institutioneel lidmaatschap
In verschillende licenties met uitgevers zijn de Article Processing Charges (deels) afgekocht door de gezamenlijke UMCs en Universiteiten in Nederland. Het betreft over het algemeen licenties voor zgn. hybride tijdschriften (deels open access, deels abonnementen-toegang). Afkoopkosten voor volledig Open Access-tijdschriften zijn bijzonder kostbaar. Dit geldt bijvoorbeeld voor PLoS- en BMC-tijdschriften.
Op https://www.openaccess.nl/nl/in-nederland/uitgeversdeals en op https://www.bibliotheek.universiteitleiden.nl/onderzoek-en-publiceren/open-access/deals-met-uitgevers staan de overeenkomsten die met verschillende uitgevers zijn gesloten waarvan de Article Processing Charges (APCs) zijn afgekocht. Op deze site kunt u exact nagaan of een tijdschrift waar u uw manuscript naar toe stuurt onderdeel uitmaakt van zo'n overeenkomst. Ook krijgt u hier informatie over de voorwaarden rondom het inzenden van een artikel per uitgever. Het betreft op dit moment de volgende uitgevers:

    • American Chemical Society (ACS)
    • Brill
    • Cambridge Universiy Press
    • Elsevier / ScienceDirect
    • Emerald
    • Karger
    • Lippincott Williams & Wilkins LWW
    • Oxford University Press
    • SAGE
    • Springer
    • Taylor & Francis
    • Thieme
    • Walter de Gruyter
    • Wiley


Voor de hieronder vermelde uitgevers geldt een andersoortige overeenkomst:  

Bioscientifica-journals: er geldt een APC-korting van 50% voor LUMC-auteurs.

Mary Ann Liebert

  • De financiële bijdrage van LUMC'ers aan de publicatiekosten is voor 25% afgekocht. Dit betekent dat artikelen in tijdschriften van Mary Ann Liebert door LUMC'ers in open access kunnen worden gepubliceerd voor $2.400 (de prijs zonder korting bedraagt $3.200).

2. Open Research Europe (ORE) - free Open Access publishing research stemming from Horizon 2020 funding

Open Research Europe [https://open-research-europe.ec.europa.eu/] is een open access publicatieforum voor de publicatie van onderzoek dat voortkomt uit Horizon 2020-financiering op alle vakgebieden. Het platform maakt het voor Horizon 2020-begunstigden gemakkelijk om te voldoen aan de open access-voorwaarden van hun financiering en biedt onderzoekers een publicatieplaats om hun resultaten en inzichten snel te delen en een open en constructieve onderzoeksdiscussie te faciliteren.

3. Green Road vs. Golden Road

De uitgeversdeals zoals hierboven beschreven betreffen de zgn. Golden Road van Open Access: de publicatiekosten worden door de auteur afgekocht en het artikel wordt primair door de uitgever in Open Access gepubliceerd. Hiernaast bestaat ook de Green Road - deze richt zich op regulier gepubliceerde artikelen, die in een openbare repository opnieuw kunnen worden gepubliceerd. Over het algemeen zijn hier geen extra kosten aan verbonden. Veel uitgevers staan her-publicatie van een peer reviewed artikel in enigerlei vorm zoals pre-print of post-print toe (dit heet "self archiving"). 

Om zo'n groene versie in het Leids Repositorium te kunnen publiceren, moet het artikel opgenomen zijn in de publicatiemodule van Converis, het onderzoeksregistratiesysteem van het LUMC. De artikelgegevens van de LUMC-auteurs kunnen vanuit Web of Science in Converis worden geïmporteerd

De Walaeus Bibliotheek voegt systematisch fulltext artikelen toe aan Converis. Om dit correct te doen, controleren de medewerkers van de Walaeus Bibliotheek welke versie geüpload mag worden. Het fulltext artikel mag ook zelf door de onderzoeker worden geüpload. Het is mogelijk dat de gegevens van een nieuw verschenen artikel nog niet in Web of Science te vinden zijn, waardoor de fulltext niet in Converis geïmporteerd kan worden. Ons advies is om te wachten met het importeren van het artikel tot het beschikbaar komt in Web of Science. Importeren vanuit Web of Science voorkomt fouten in metadata. Als wachten geen optie is, kunnen de gegevens van het artikel indien nodig handmatig worden ingevoerd. 

Er zijn ook Golden Road-tijdschriften die geen APC's van de auteur verlangen - de publicatiekosten worden dan bijvoorbeeld door de society die het tijdschrift uitgeeft zelf gedragen. Dit soort Open Access-tijdschriften worden Platinum Open Access of Diamond Open Access genoemd. In het medisch vakgebied zijn bijvoorbeeld Acta Orthopedica en Haematologica een voorbeeld hiervan. Deze tijdschriften zijn gratis zowel voor auteurs als voor lezers. 

In de Directory of Open Access Journals (www.doaj.org) kunnen open access-tijdschriften opgezocht worden.
Een praktische checklist van alle tijdschriften en uitgevers is te vinden op www.sherpa.ac.uk/romeo/
Zie ook de Copyright Information Office van de Universiteit Leiden.

4. (On)betrouwbaarheid van Open Access

Er zijn tijdschriften en uitgevers die op een onprofessionele wijze het auteur-betaalt-model van Open Access (de Golden Road) misbruiken met het doel zoveel mogelijk geld te verdienen (rooftijdschriften / predatory journals). Op de site van Think. Check Submit  kan men met een checklist de betrouwbaarheid van een tijdschrift beoordelen. Ook via de Directory of Open Access Journals (www.doaj.org) kan extra informatie over de kwaliteit van tijdschriften ingewonnen worden. Een 'vervolg' op de Beall's List, dat waarschuwt voor mogelijke dubieuze uitgevers, vindt u op https://beallslist.net. Een andere bruikbare lijst is http://openaccess.nl/nl/wat-is-open-access/kwaliteit. Bij twijfel, raadpleeg walaeus@lumc.nl.

5. Relevante links