De dialysecatheter

Deze informatie is opgesteld door de afdeling(en) Nierziekten

Deze folder geeft u informatie over de dialysecatheter: hoe ermee om te gaan en wat u kunt doen bij eventuele problemen. Na het lezen van deze folder zullen er misschien nog vragen onbeantwoord blijven. Die kunt u stellen aan de dialyseverpleegkundige of aan uw arts. 

Inleiding

Wanneer u met spoed gedialyseerd moet worden, of wanneer een andere vaattoegang zoals een shunt (nog) niet beschikbaar is, bestaat de mogelijkheid om een dialysecatheter te plaatsen. 

Met hemodialyse worden afvalstoffen en overtollig vocht uit het bloed verwijderd met behulp van een filter (=kunstnier). Om voldoende bloed naar de kunstnier te kunnen leiden is toegang tot de bloedbaan nodig. Deze toegang tot de bloedbaan kan met behulp van een dialysecatheter in een groot bloedvat of een zogenaamde shunt worden verkregen. In deze folder wordt alleen ingegaan op de dialysecatheter. 

Wat is een dialysecatheter

Een dialysecatheter is een kunststof slangetje met een lengte variërend van vijftien tot twintig centimeter en een dikte van 3 millimeter. De catheter wordt in een groot bloedvat gebracht. Na het inbrengen kan de catheter direct worden gebruikt. Er wordt onderscheid gemaakt tussen een tijdelijke - en permanente (blijvende) dialysecatheter.


Tijdelijke dialysecatheter

Deze dialysecatheter kan in de liesader, de halsader of in de sleutelbeenader ingebracht worden. Het voordeel van deze catheter is dat er geen operatieve ingreep nodig is om de catheter in te brengen. De plaatsing van de tijdelijke dialysecatheter vindt plaats op de Dialyse afdeling door de nefroloog. Na het inbrengen van een catheter in de halsader of sleutelbeenader wordt een controlefoto van de borstkas gemaakt. Het nadeel is dat er sprake is van een tijdelijke oplossing en dat er gezocht moet worden naar een permanente toegang tot de bloedbaan. Na het inbrengen bevindt zich een deel van de catheter buiten het lichaam. Aan dit deel zitten twee uiteinden, ook wel lumen genoemd. Een lumen wordt gebruikt voor de aanvoer van bloed naar de dialysemachine met de kunstnier en een lumen wordt voor de terugvoer van bloed naar het lichaam. Hechtingen houden de catheter op zijn plaats, zodat deze vastzit en niet meer naar buiten kan schuiven. 

Permanente dialysecatheter

Een permanente dialysecatheter wordt gebruikt voor langere tijd en wordt ingebracht in de halsader of in de sleutelbeenader. De catheter wordt vanuit de hals onder de huid geschoven en komt ongeveer 10 cm lager op de borst uit de huid tevoorschijn. Dit wordt gedaan om de catheter vast te laten groeien (door middel van een cuff) en om de kans op infectie te verkleinen. Dit wordt een getunnelde catheter genoemd. In het LUMC wordt deze catheter ingebracht door de radioloog op de Röntgen afdeling. 

De verzorging van een dialysecatheter

De catheter gewordt gefixeerd met een pleister (Statlock®). Deze wordt 1x per week verschoond. Ook de insteekopening van de catheter wordt bedekt met een pleister.  Dit wordt door de verpleegkundige gedaan. De pleister op de catheter wordt iedere dialyse op de Dialyse afdeling verschoond, of vaker wanneer het verband vochtig of bloederig is. Na elke dialyse wordt de catheter opgevuld met antistollingsmiddel. Dit is ter voorkoming van stolling van bloed in de catheter.  

Complicaties

Een mogelijke complicatie die zich bij elke dialysecatheter voor kan doen is stolling of trombose in de catheter. Dit komt regelmatig voor en is een van de oorzaken van het niet goed functioneren van de catheter. De dialyseverpleegkundige dient in opdracht van  de nefroloog of verpleegkundig specialist een medicijn toe dat bloedstolsels oplost, en probeert daarmee het probleem op te lossen in de catheter. Als dit niet lukt, overlegt de dialyseverpleegkundige met de nefroloog of verpleegkundig specialist. 

Aandachtspunten en leefregels

Om te voorkomen dat er via de dialysecatheter infecties ontstaan, is het belangrijk goed met uw dialysecatheter om te gaan en deze te controleren.

  • De dialysecatheter mag alleen voor de dialysebehandeling worden gebruikt. Andere doeleinden, zoals toediening van medicatie of afname van bloed, is alleen toegestaan nadat de behandelend nefroloog hiervoor toestemming heeft gegeven.
  • Oefen geen trekkracht uit op de catheter en zorg dat deze niet knikt.
  • Douchen, baden en zwemmen met een tijdelijke dialysecatheter mag niet!
  • Met een permanente dialysecatheter mag douchen alleen in overleg met uw behandelend nefroloog of verpleegkundig specialist, baden en zwemmen mag niet.
  • Om infecties te voorkomen is persoonlijke hygiëne erg belangrijk.
  • Kom niet aan de hechtingen waarmee de catheter is vastgehecht aan de huid.


Wanneer waarschuwt u de Dialyse afdeling?

  • Bij ernstig nabloeden van de insteekopening (dan afdrukken met een steriel gaas)
  • Bij temperatuursverhoging of koude rillingen.
  • Bij roodheid en/of pusvorming bij de insteekopening.
  • Bij pijnklachten ter hoogte van de insteekopening.
  • Bij losraken van een dopje of klemmetje op de catheter.
  • Bij losraken van de Statlock® (deze houdt de catheter op zijn plek)
  • Wanneer de cuff van de catheter zichtbaar is
  • Als de catheter uit het lichaam is geschoten, dit is een gevaarlijke situatie waarbij u het volgende moet doen:
  1. Druk het (prik)gat dicht, bijvoorbeeld met een schone handdoek.
  2. Ga daarna liggen met het hoofd iets omhoog.
  3. Bel (of laat bellen) met de Dialyse afdeling en volg de instructies op van degene die u aan de telefoon krijgt.
  4. In de meeste gevallen wordt u met een ambulance naar het ziekenhuis gebracht.
  5. Blijf de insteekopening dichtdrukken tot u in het ziekenhuis bent. 

Verwijderen van een permanente catheter

Wanneer de permanente catheter om een reden verwijderd dient te worden, bijvoorbeeld wanneer de shunt gebruikt zal worden voor dialyse, zal de behandelend nefroloog een opdracht geven de permanente catheter te laten verwijderen. Het verwijderen van een permanente catheter gebeurd op de Heelkunde polikliniek (kleine verrichtingen) van het LUMC.  

Let op dat u bij het nabloeden contact opneemt met het ziekenhuis.


Bereikbaarheid

De Dialyse afdeling kunt u vinden op het Niercentrum. Dit is gevestigd in zone J8-P, routenummer 685. De afdeling is geopend van maandag tot en met zaterdag van 07.30 uur tot 22.00 uur en is bereikbaar onder telefoonnummer
071 – 526 1960. De verpleegkundig specialist is via de e-mail bereikbaar: hd@lumc.nl 

Buiten bovengenoemde tijdstippen is er een dienstdoende internist voor spoedeisende klachten, die gerelateerd zijn aan de dialyse, oproepbaar via de afdeling Spoedeisende Hulp onder nummer 071 – 526 2025.  

Voor niet-dialyse gerelateerde klachten kunt u contact opnemen met de dienstdoende huisarts. Deze kan desgewenst contact opnemen met de dienstdoende internist via de Spoedeisende Hulp van het LUMC. 

Indien u op bovengenoemde telefoonnummers geen gehoor krijgt, kunt u ook contact opnemen met de LUMC telefooncentrale onder nummer 071 – 526 9111.  

Website

Voor meer informatie over de afdeling en informatie wijzen we u graag naar de website van onze afdeling te bereiken via www.lumc.nl/con/1030 

Klachten

Het kan voorkomen dat u ontevreden bent over uw behandeling of bejegening. Wij stellen het op prijs wanneer u uw klacht direct bespreekt met de betrokkene. Het is ook mogelijk om hierover contact te zoeken met leidinggevenden van de afdeling. Een klachtenformulier kunt u vinden bij de brievenbus voor de ingang van de Dialyse afdeling. Verder kunt u het kenbaar maken via het Patiëntenservicebureau, een klachtenbemiddelaar of via de klachtencommissie. 

Meer informatie over de werkwijze rond de klachtenprocedure is te vinden op www.lumc.nl, en in de informatiefolder Klachtenregeling.


Vul hier uw contactgegevens in ten behoeve van de Dialyse afdeling 

 

Naam: ________________________________________________________________________


Adres: ________________________________________________________________________


Postcode en woonplaats: __________________________________________________________


Telefoon: ______________________________________________________________________


Soort catheter: __________________________________________________________________


Datum inbrengen: _______________________________________________________________


Contactpersoon: ________________________________________________________________

  

Tip

Bewaar deze folder op een plaats waar het makkelijk te vinden is voor u en eventueel uw huisgenoten!


April 2014