ECMO bij volwassen

Deze informatie is opgesteld door de afdeling(en) Intensive Care

Van de behandelend arts heeft u informatie gekregen over de ECMO behandeling. Hier kunt u dit nog eens rustig nalezen.

Wat betekent ECMO?

ECMO staat voor Extra Corporale Membraan Oxygenatie. Het ECMO systeem wordt ook wel “hart-longmachine” genoemd. Het ECMO systeem is een apparaat wat bloed van de patiënt door een kunstlong pompt. Tijdens de ECMO behandeling neemt de ECMO een deel van het werk van het hart en de longen over. Het bloed wordt via een van de canules uit het lichaam gehaald, waarna het door de kunstlong wordt gepompt. In de kunstlong wordt zuurstof toegevoegd aan het bloed en koolzuur eruit gehaald. Hierna komt het bloed via een  andere canule het lichaam weer in. Op deze manier krijgen het hart en de longen de gelegenheid om te rusten en te genezen.

Waarom ECMO-behandeling?

Uw naaste heeft op het moment een zeer slechte hart- en/of longfunctie die onvoldoende reageert op maximale behandeling. Met de maximale behandeling wordt bedoeld:
  • Een beademingsmachine waarvan alle mogelijkheden zijn benut. Verder ophogen van de beademing draagt niet bij aan de genezing en kan zelfs schadelijk zijn voor de long. 
  • Bloeddruk en hart ondersteunende medicijnen zorgen ervoor dat de bloedsomloop zo goed mogelijk ondersteund wordt om alle organen van zuurstof te voorzien. Verder ophogen van deze geneesmiddelen draagt niet bij aan de genezing. 
  • Eventueel toegepaste ballonpomp zorgt onvoldoende voor verbeteren van de bloedsomloop. 
De ondersteuning met ECMO  vergroot de kans tot genezing, maar garandeert dit niet. ECMO geeft het hart en/of de longen de mogelijkheid tot rust te komen, waardoor zij de kans krijgen te genezen met minder kans op blijvende schade.   De artsen zullen hun verwachtingen omtrent genezing open en eerlijk met u bespreken.

De ECMO methode kan op twee manieren worden toegepast:

  • veno-veneuze ECMO: 2 canules in 2 grote aders.  Deze vorm van ECMO ondersteunt  alleen de longfunctie.
  • veno-arteriele ECMO : 1 canule in een grote ader en 1 canule in een slagader. Deze  vorm van ECMO ondersteunt zowel de hart- als de longfunctie.

Voorbereiding en behandeling

Voordat de behandeling met de ECMO  kan beginnen, worden er canules ingebracht waar het bloed doorheen gaat stromen. Het inbrengen van deze canules is een ingreep onder narcose die op de Intensive Care (IC) of de operatie kamer zal plaats vinden. De chirurg brengt de canules in bij 2 grote bloedvaten.


De kunstlong zorgt ervoor dat zuurstof wordt toegevoegd aan het bloed en verwijdert tegelijkertijd koolzuur. Koolzuur is een afvalproduct van de stofwisseling. Normaal wordt dit bij het uitademen door de longen uit het lichaam verwijderd.
Tijdens de behandeling wordt er nog wel beademd. De beademingsmachine wordt zo ingesteld dat het genezingsproces van het hart en/of de longen wordt bevorderd en de kans op blijvende schade zo klein mogelijk is.

Gedurende de behandeling krijgt uw naaste slaapmiddelen en pijnstillers. We streven ernaar dat uw naaste comfortabel en pijnvrij is. Uw naaste mag gedurende de ECMO behandeling wel wakker zijn, als hij/zij maar comfortabel en rustig is.
Regelmatig is het nodig om naast de ECMO ook met nierfunctie vervangende therapie te starten. De dialyse machine kan in principe aan het ECMO-systeem worden aangesloten.

Ontwennen van ECMO

Wanneer er herstel ontstaat van hart e/o longfunctie kan er begonnen worden met het afbouwen van de ECMO ondersteuning.  Meestal trekken we hier een aantal dagen voor uit. Van te voren is dit echter niet goed in te schatten. Tijdens deze ontwenningsfase wordt er gekeken of  het lichaam weer  in staat is om zelfstandig qua hart en /of longfunctie te functioneren. Mocht dat niet volledig lukken dan zal er gekeken worden naar alternatieven mogelijkheden. Tijdens deze periode zult u worden ingelicht over de voortgang en plannen.  Aan het einde van de ECMO behandeling worden beide canules weer onder narcose verwijderd.

Complicaties/gevolgen

Tijdens de ECMO behandeling kunnen mogelijk complicaties optreden.

  • Het bloed wordt door het ECMO-systeem geleid. Er worden bloedverdunners gegeven om de vorming van stolsels te voorkomen. Dit verhoogt echter de kans op bloedingen. De balans tussen enerzijds  het voorkomen van stolsels en anderzijds het niet te veel bloeden kan moeilijk zijn en het niveau van bloedverdunning wordt daarom constant in de gaten gehouden. De doseringen van bloedverdunners worden vaak aangepast. Bij bloedingen worden de bloedverdunners verminderd of gestopt en medicijnen gegeven om de bloedstolling te verbeteren. Bij ernstige bloedingen(m.n. in de hersenen waardoor de kans op onherstelbare hersenbeschadiging groot is) kan er zelfs, in overleg met u, worden besloten de ECMO-behandeling te stoppen. De ernst van de bloedingen of de grootte van de hersenbloeding spelen bij deze beslissing een belangrijke rol. Ook andere organen, zoals bijvoorbeeld de nieren en darmen kunnen schade ondervinden van stolsels of bloedingen.
  • Tijdens de behandeling is er een vergrote kans op infectie. Tijdens de verzorging van uw naaste wordt er goed in de gaten gehouden of er tekenen zijn van infectie. Er wordt dan meteen gestart met antibiotica. In geval van hardnekkige infecties kan worden besloten de ECMO-behandeling te staken en de voorafgaande behandeling in te stellen.
  • Zoals elk apparaat kan ook een ECMO-machine technische problemen geven. Wanneer dit gebeurt, wordt zo snel mogelijk naar de oorzaak en naar een oplossing gezocht. Het kan nodig zijn om uw naaste tijdelijk van de ECMO-machine los te koppelen.
Enkele veel gestelde vragen:
  • Hoe lang duurt ECMO? Dit zal per situatie verschillen van enkele dagen tot enkele weken/ maanden.
  • Wordt mijn partner/familielid beter? Daar gaan we wel van uit anders zouden we niet aan ECMO beginnen. Maar, helaas overlijdt toch gemiddeld zo’n 50% van de patiënten  doordat hun lichaam toch niet voldoende herstelt of omdat er complicaties ontstaan.
  • Wat zijn de kansen voor mijn partner/familielid? Dit is een heel belangrijke vraag die heel moeilijk hier te beantwoorden is omdat die kansen voor iedere persoon anders zullen zijn, afhankelijk van de onderliggende ziekte. De artsen en verpleging zullen in alle eerlijkheid en openheid de verwachtingen met u bespreken.
  • Wat betekenen al die getallen op de machine? Er worden op het ECMO-systeem een aantal zaken gecontroleerd die het goed werken van het ECMO-systeem in de gaten houden. Deze getallen zeggen over het algemeen meer over de machine, dan over de patiënt.
  • Mag ik mijn partner/familielid helpen verzorgen? Ja, dat mag. Graag zelfs. Maar wel alleen als er een verpleegkundige bij is, vanwege de beperkte bewegingsvrijheid door de ECMO canules en slangen.
  • Zijn er nog (andere)  zaken waar ik rekening mee moet houden? Vanwege de plaatsing van de ECMO is het vaak niet mogelijk om aan beide kanten van het bed te zitten. De verpleegkundige zal met u bespreken waar u kan zitten bij uw partner/familielid. 

Nog vragen?

Mocht u na het lezen van deze folder nog vragen hebben dan kunt u deze altijd stellen aan de verpleegkundige die voor uw naaste zorgt en/of aan de behandelend arts.

Mei 2017