Blog: Vorm volgt inhoud

28 januari 2016• BLOG

De organisatievorm van afdelingen die verregaand zelfstandig functioneren voldoet niet altijd aan moderne eisen en verwachtingen. De patiënt verwacht een soepele logistiek en dokters die samenwerken, een multidisciplinaire benadering dus. Dat vormt een uitdaging voor alle zorgverleners, ziet patholoog Vincent Smit.

Voor het stellen van de juiste weefseldiagnose kijk ik, als klinisch patholoog, onder de microscoop naar structurele en functionele veranderingen van cellen en weefsels. Als gevolg van storingen en veranderingen in vele inter- en intracellulaire processen verandert de morfologie, de vorm van de cel en of het gehele aangedane orgaan en het zijn deze veranderingen die de patholoog gebruikt om de oorzaak van het onderliggend ziekteproces te achterhalen, om tot de juiste diagnose te komen en om het stadium van het ziekteproces vast te stellen. Deze vormveranderingen in cellen en weefsel komen dus voort uit de onderliggende processen.  Prof. dr. Vincent Smit

Paviljoens

Zo is het ook in de gezondheidszorg. In de afgelopen 30 jaar is de inhoud van de zorg sterk veranderd. Dit geldt zowel voor de zorgconsument als voor de zorgaanbieder. Deze veranderde zorgwereld heeft ook zijn invloed op de organisatievorm waarin deze zorg het beste kan worden geleverd. 

Toen ik startte met de studie geneeskunde in Leiden telde het LUMC, destijds AZL, nog vele paviljoens. Op een prachtig landelijk en bosrijk terrein hadden vrijwel alle afdelingen een eigen gebouw/huis en de patiënten werden vervoerd met auto' s waar de bedden van achter gemakkelijk ingereden konden worden om bijvoorbeeld naar het OK-centrum te worden gebracht. Zo hadden bijvoorbeeld de neurologie, interne geneeskunde, chirurgie, verloskunde en gynaecologie maar ook de anatomie, fysiologie en pathologie allen een eigen onderkomen 

Decentraal management

Bij de nieuwbouw van het LUMC kwamen al deze afdelingen weliswaar onder één dak samen maar de afdelingsgeoriënteerde organisatievorm bleef gehandhaafd in de verticale lijnorganisatie die diepgeworteld is in de Leidse cultuur. Een heldere structuur waarin de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden goed zijn vastgelegd en zo veel mogelijk neergelegd bij de afdelingen. Dit vergaand decentraal managementmodel heeft in het LUMC grote betrokkenheid en loyaliteit van medewerkers opgeleverd maar staat als enige organisatievorm onder druk. 

Procesgeoriënteerde organisatievorm

In de nieuwe zorgwereld staat de patiënt centraal. Goede patiëntenlogistiek is noodzakelijk en die bereiken we met een multidisciplinaire benadering. Dan is de verticale organisatiestructuur eigenlijk ontoereikend. We hebben behoefte aan een meer procesgeoriënteerde organisatievorm: alle betrokken afdelingen stemmen deze zorg optimaal met elkaar af in een meer horizontale vorm, dus afdelings- en vaak ook divisieoverstijgend. Een dergelijke nieuwe organisatievorm kan de oude geheel vervangen maar kan ook samen met de bestaande, op andere onderdelen goed functionerende, verticale lijnorganisatie tot stand komen. 

Verschillende rollen

Dat resulteert in een ingewikkeld maar o zo uitdagend matrixmodel, waarin professionals meerdere rollen moeten kunnen vervullen. Op het ene moment als leidinggevende in de verticale structuur, op het andere moment als lid van een team met een andere leidinggevende in de procesorganisatie. Zoals mijn buurman mij als agent een bon geeft als ik door rood fiets maar op de dag erna in alle gemoedelijkheid met mij onze gezamenlijke heg snoeit. 

Spannende dynamiek

Het succes van een dergelijk matrixmodel wordt bepaald door de mate waarin professionals die rolwisseling aandurven, zonder hiërarchische belemmeringen, en door een goede aansluiting van de horizontale structuur op de bestaande verticale structuur. In deze dynamiek bevindt het LUMC zich op dit moment volop. Een spannende dynamiek die zoals vaak ook in ons vak onder de microscoop tot verrassende vormontwikkelingen kan leiden. Wat de uiteindelijke vorm wordt, is op dit moment nog niet te zeggen, daarvoor zijn de onderliggende processen nog in te vroege fase. 

Dat de uiteindelijke gevonden organisatievorm beter zal passen bij moderne patiëntenzorg staat voor mij wel vast. Immers, net als onder de microscoop volgt de juiste vorm uit de onderliggende processen. 

Vincent Smit is hoogleraar en afdelingshoofd Pathologie.

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen bij het LUMC?
Abonneer u dan op onze tweewekelijkse nieuwsbrief of neem een abonnement op het LUMC Magazine.