Osteoporose (botontkalking)

Diagnose

Om u snel duidelijkheid te kunnen geven bij (een vermoeden van) botontkalking, hebben we het zorgpad osteoporose ingevoerd. U ondergaat voor een diagnose verschillende onderzoeken, die meestal op één dag plaatsvinden. Zo doen we bijvoorbeeld een botdichtheidsmeting. Op de onderzoeksdag spreekt u uw arts en een doktersassistente of verpleegkundig specialist, en u krijgt dezelfde dag nog de uitslag te horen.

Afspraak maken voor het zorgpad osteoporose

Verschil in botdichtheid tussen een gezond bot en een bot dat is aangetast door osteoporoseHebt u een bot gebroken en bent u boven de 50 jaar? Of is er om andere redenen een vermoeden van osteoporose bij u? Dan adviseren we om uw botdichtheid te laten meten. Dit advies geldt bij alle botbreuken, behalve die van de handen, voeten en het gezicht. Vanaf 50 jaar loopt u namelijk een verhoogd risico op osteoporose. Op de gipspolikliniek krijgt u vanzelf een uitnodiging voor de botdichtheidsmeting. Ook proberen we direct uw risicofactoren op osteoporose en breuken in kaart te brengen. Naast uw leeftijd zijn er nog andere redenen om de botdichtheid te laten controleren, namelijk als:

  • botontkalking bij meer mensen in uw familie voorkomt;
  • u vóór uw 45ste jaar in de overgang bent gekomen;
  • u medicijnen gebruikt die het mannelijk of vrouwelijk geslachtshormoon verlagen;
  • u corticosteroïden als prednison gebruikt; 
  • u een andere aandoening hebt, bijvoorbeeld een darmziekte of reuma.    

Bent u niet bij ons op de gipspolikliniek geweest, maar wilt u wel graag ons zorgpad volgen? Bespreek dit dan met uw eigen arts of huisarts. Deze kan u doorverwijzen. U kunt zich op de afgesproken dag melden aan de balie van de polikliniek Endocrinologie op B2 (route 25) van het LUMC. U kunt er ook voor kiezen om de botdichtheidsmeting door uw huisarts te laten verrichten.

Wie komt u tegen en wat kunt u verwachten?

Gaat u het zorgpad osteoporose doorlopen, dan zal een verpleegkundig specialist of doktersassistente u uitleggen wat het zorgpad precies inhoudt en uit welke onderdelen het bestaat. Als u in de gipskamer van het LUMC zit gebeurt dit tijdens een consult, en anders per brief of telefoon.

Wat gaat er aan een onderzoeksdag vooraf?

Voorafgaand aan de onderzoeksdag sturen we u enkele vragenlijsten toe met het verzoek deze in te vullen. Deze gaan over osteoporose en  heupbreuken binnen uw familie en uw ziektegeschiedenis (de FRAX-vragenlijst), over uw calciumgebruik en over kwaliteit van leven. De antwoorden zijn belangrijk voor een goede diagnosestelling. Ook vragen we u een buisje 24-uurs urine mee te nemen naar het ziekenhuis. U kunt de urine thuis opvangen in een speciaal daarvoor bestemd potje. Deze kunt u gratis afhalen bij de Centrale Bloedafname op C2 van het hoofdgebouw.

Het onderzoek

Op de afgesproken dag verrichten we een aantal onderzoeken:

  • Een patient ligt onder een DEXA-scanner voor een botdichtheidsmetingBotdichtheidsmeting. Dit gebeurt met een zogeheten DEXA-scanner en duurt ongeveer 15 tot 20 minuten. 
  • Bloedonderzoek. We kijken niet alleen naar een eventuele oorzaak van de botontkalking, maar bepalen ook het gehalte vitamine D in uw bloed. Deze vitamine is belangrijk voor de botopbouw.
  • Urineonderzoek: Een 24-uurs urinemeting van kalkuitscheiding zegt veel over de kalkhuishouding in uw lichaam.
  • Röntgenfoto’s van uw ruggenwervels. We kijken of er verzakkingen of breuken in uw wervelkolom zitten. 
  • In uitzonderlijke gevallen nemen we een botbiopt. Onder plaatselijke verdoving halen we een klein stukje botweefsel bij u weg.

Met een aantal van deze testen is röntgenstraling gemoeid. De hoeveelheid straling is altijd zeer laag en niet schadelijk.

Uitslag van het onderzoek

Na de onderzoeken hebt u een gesprek met een doktersassistente of een verpleegkundig specialist. Deze doet nog enkele kleine lichamelijke testen en neemt bij u een aanvullende vragenlijst af. Direct daarna hoort u de uitslag van de onderzoeken en krijgt u leefstijladviezen. Aansluitend zijn er twee mogelijkheden: 

  • Hebt u een consult met de doktersassistente? Dan hebt u daarna een gesprek met de behandelend internist. Deze bespreekt met u de verschillende behandelmogelijkheden en doet gericht lichamelijk onderzoek naar onder meer verhoogd valrisico.
  • Hebt u een consult met de verpleegkundig specialist? Dan bespreekt zij eerst met u de verschillende behandelmogelijkheden. Ook doet ze gericht lichamelijk onderzoek naar onder meer verhoogd valrisico. Daarna schuift de internist aan bij het consult. In overleg met u en de verpleegkundig specialist starten we vervolgens de behandeling en vindt gericht lichamelijk onderzoek plaats.

Het doorlopen van het zorgpad, inclusief de afsluitende gesprekken, duurt zo’n 2,5 uur.

Hoe kunt u zich voorbereiden?

  • Vul de vragenlijsten in voorafgaand aan de onderzoeksdag.
  • Zorg dat u op de onderzoeksdag het buisje met 24-uurs urine bij zich hebt.
  • Neem een recente medicatielijst mee, zodat de arts precies weet welke medicijnen u gebruikt.
  • Het is goed mogelijk dat u vragen hebt. Schrijft u deze op, zodat u ze niet vergeet.

Waar u nog rekening mee kunt houden

Osteoporose gaat vaak samen met andere aandoeningen. Het kan dan ook gebeuren dat het zorgpad naast botontkalking nog andere ziektebeelden aan het licht brengt. Bijvoorbeeld problemen met de nieren of de schildklier. In dat geval zorgen we dat u ook daarvoor een behandeladvies krijgt.

Uw behandelend arts kan een arts in opleiding tot specialist zijn. Dit heet een aios. Een aios is een basisarts die in opleiding is tot internist-endocrinoloog. De arts in opleiding zal uw behandeling altijd bespreken met een van de internist-endocrinologen van het zorgpad.