Franca Witjas, arts-onderzoeker 

Je leest het weleens in vacatures: ‘je kunt meerdere ballen tegelijk in de lucht houden’. Het is een cliché dat vaak in vacatureteksten wordt vermeld. Maar bij Franca Witjas, arts-onderzoeker op de Interne Geneeskunde, is één ding zeker: zij houdt meerdere ballen tegelijk in de lucht.

Franca is namelijk betrokken bij zo’n vijf onderzoeksprojecten binnen de projectgroep Regenerative Medicine van de afdeling Nierziekten. En dat is niks nieuws voor Franca; zij combineerde immers de studies Geneeskunde en Biomedische Wetenschappen: “Ik vond beide disciplines enorm interessant. Aanvankelijk koos ik voor Geneeskunde.” In het derde bachelorjaar kreeg Franca echter de kans om via een premaster klaargestoomd te worden voor beide richtingen: “Ik heb tijdens de masters als het ware kunnen schakelen tussen Geneeskunde en Biomedische Wetenschappen. Het LUMC heeft me hier mede toe in staat gesteld doordat ik een aantal behaalde studiepunten voor beide disciplines kon laten meetellen. Op deze manier heb ik ook minimale vertraging opgelopen.” Uiteindelijk rondde Franca in 2017 de master Geneeskunde af, gevolgd door de master Biomedische Wetenschappen in 2018.

Manusje van alles
Het bleek de voorbode voor wat een centraal thema lijkt in het leven van Franca: van alles wat aanpakken. Want de verschillende projecten waar Franca aan werkt hebben weliswaar raakvlakken, ze verschillen ook aanzienlijk. “Primair focus ik me op zogeheten nier-scaffolds.” Een scaffold kun je zien als een raamwerk dat cellen en weefsels structuur kan geven. “Deze scaffolds maken we door nieren te decellulariseren waarbij we alle cellen van de nier eruit wassen. Na verschillende cycli met ‘sterke zepen’ houden we een matrix over die bestaat uit onder andere collagenen en eiwitten. Het HLA-systeem van de nier is echter ook weggewassen. Daardoor wordt dit materiaal uitermate geschikt gemaakt voor het gebruik ervan in regeneratieve medicijnen. Het hogere doel is om uiteindelijk nieuw nieuwweefsel te creëren en daarmee chronische nierpatiënten van de dialyse af te houden.”  

Wat zo belangrijk is aan zo’n scaffold beschrijft Franca op metaforische wijze: “Zie het als een huis waar je de mensen en meubels hebt uitgezet. Dit geeft je de mogelijkheid om het huis te herinrichten. Dit is wat we ook in de scaffold met stamcellen willen doen.” Met Induced Pluripotent Stem cells (IPS), stamcellen uit bijvoorbeeld huid of urine van een mens, wordt het ‘huis’ opnieuw ingericht met hulp van scaffold-instructies en op basis van het genetische profiel van de patiënt waar het zich voor moet lenen. Op deze wijze kun je een nieuwe nier maken. “Dit proces is supermoeilijk, maar wel ontzettend leuk. Je moet je namelijk voorstellen dat er twintig verschillende soorten cellen zijn met elk een andere functie. De matrix moet al die cellen de juiste instructie geven om accuraat een nier te regenereren. Dat is nog niet gelukt, maar dat is wel het uiteindelijke doel. Het is een soort Tetris met niercellen. Maar zelfs de kleine stapjes die we weten te zetten in die richting zijn groot.” 

Dit project is slechts een deel van de tijdsbesteding van Franca. Want, zoals gezegd, Franca doet graag meerdere dingen tegelijk. Zo wist zij onlangs een beurs binnen te halen voor een onderzoek naar het ex vivo (buiten het menselijk lichaam) in leven houden en repareren van nieren. “Met dit project gebruiken we een volledige IC-opstelling voor één nier om dit te bewerkstelligen. Hoe bizar is dat?” 

Maar ook een project gericht op een genmutatie onder Afro-Amerikanen neemt Franca op zich. Deze genmutatie is afkomstig van de genen van hun voorouders, die ooit bedoeld was als afweer tegen een parasiet in Afrika, maar nu nierziekten veroorzaakt onder Afro-Amerikanen “We proberen het pathofysiologische proces in de nieren van deze patiënten te achterhalen door middel van ‘disease-modeling’ in nier-organoïden.” Of wat te denken van een project gericht op decellulariseren met superkritische CO2 of oxygeneren zonder rode bloedcellen? Het klinkt wellicht wat abstract, en dat is het ook, maar voor Franca slechts ‘another day on the job’.

Multidisciplinaire en vrije karakteristieken
Het combineren van disciplines en onderwerpen is wat bij uitstek Franca’s interesse wekt. “Gelukkig is er bij het LUMC veel mogelijk. Als je proactief bent kun je veel voor elkaar krijgen. Het LUMC is een grote organisatie, maar de lijnen zijn ontzettend kort en collega’s denken met je mee.”
Wat vooral belangrijk is voor Franca is de vrijheid die zij geniet in haar werk: “Ik kan al die verschillende projecten aangrijpen omdat niemand me hier vertelt wat ik moet doen. Heb je een goed idee? Dan mag je er wat mee doen. Ik bepaal zelf wanneer ik begin en wat ik doe op een dag. Je hebt hier eindeloos veel mogelijkheden om van elke dag een nieuwe ervaring te maken. En dat vind ik zo gaaf!” 

Word jij mijn nieuwe collega?

Bekijk onze vacatures en solliciteer naar jouw baan!