Twee nieuwe hoogleraren voor betere borstkankerzorg

13 september 2018• PERSBERICHT

Het LUMC is sinds 1 juli twee hoogleraren rijker. Eveline Bleiker en Jelle Wesseling richten zich als respectievelijk hoogleraar Psychologie van de klinische genetica en hoogleraar Pathologie op betere zorg voor borstkankerpatiënten. Beiden hebben al een aanstelling bij het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam.

Kunnen we vrouwen een ingrijpende behandeling besparen door onder de motorkap van borstkankercellen te kijken? Die vraag wil Jelle Wesseling beantwoorden in zijn nieuwe functie als bijzonder hoogleraar Pathologie, in het bijzonder de pathologie van borstkanker. 

Balans

Zijn doel is het vinden van een balans in onder- en overbehandeling van vrouwen met zogenoemd ductaal carcinoom in situ (DCIS). DCIS kan een voorloper zijn van borstkanker, maar groeit slechts bij twintig procent van de patiënten uit tot een tumor. DCIS gaat vaak gepaard met kleine verkalkingen die te zien zijn op de borstfoto die bij het bevolkingsonderzoek wordt gemaakt. “We weten helaas nog niet bij welke vrouwen het risico op het ontwikkelen van een tumor hoog is. Momenteel behandelen we dus eigenlijk te veel vrouwen met ingrijpende operaties en bestraling”, aldus Wesseling. Met zijn onderzoek hoopt hij onderscheid te maken tussen vrouwen met DCIS die wél en vrouwen die niet behandelend hoeven te worden. 

Motorkap

Een tweede onderzoekslijn richt zich op vrouwen met borstkanker die chemotherapie krijgen. Wesseling: “Ook hiervan weten we dat de meesten de chemo eigenlijk niet nodig hebben, zij zouden ook zijn genezen zonder die heftige behandeling. Ik hoop samen met mijn collega’s van het LUMC onder de motorkap van de tumor te kijken en beter vast te kunnen stellen welke vrouwen we chemo kunnen besparen. En aan de andere kant: als chemo helaas wel nodig blijkt te zijn, krijgen deze vrouwen dan echt betere overlevingskansen.”

Vraag

Stel: je hebt een verhoogd risico op borstkanker. Wat doet dat met je als mens? Met onder meer die vraag houdt psycholoog Eveline Bleiker zicht bezig als bijzonder hoogleraar Psychologie van de klinische genetica, in het bijzonder de oncogenetica. “Dat is het gebied waar drie wetenschappen samenkomen: de psychologie, oncologie en klinische genetica.” 

Denk bijvoorbeeld aan vormen van kanker die in bepaalde families vaak voorkomen. Een aanleg voor een bepaalde vorm van kanker is steeds vaker op te sporen met erfelijkheidsonderzoek. “De genetica wint terrein. De uitslag van erfelijkheidsonderzoek kan steeds vaker helpen bij het kiezen van de behandeling.”

Erfelijk

Met wat voor problemen kun je te maken krijgen na het horen dat kanker in jouw familie erfelijk is? “Juist daarvoor hebben we een vragenlijst – de signaallijst - ontwikkeld”, zegt Bleiker. “We vragen aan patiënten of ze deze korte vragenlijst willen invullen voor hun gesprek met de klinisch geneticus of genetisch consulent. Dan kan tijdens het gesprek op een eenvoudige manier gericht worden doorgevraagd over wat speelt bij deze patiënt. Met welke problemen zit je? Hoe gaat het met je familie? Spelen er vragen over preventieve mogelijkheden? De signaallijst moet medici helpen om op een eenvoudige manier te bespreken hoe het echt met de patiënt gaat.”

Bleiker gaat aan de slag met een aantal verschillende onderzoeken. Zo buigt ze zich ook over het mogelijke effect van modellen die het risico op borst- en eierstokkanker preciezer kunnen voorspellen. “We weten steeds meer over diverse erfelijke factoren die een licht verhoogd - of juist verlaagd - risico op kanker teweegbrengen. Hetzelfde geldt voor leefstijlfactoren. Al die verschillende factoren stoppen we in een model om beter te voorspellen wat het risico voor een patiënt is om een bepaald type kanker te krijgen. Nu wordt dat gedaan op grond van één bekende mutatie. Ik ga vooral onderzoeken hoe mensen omgaan met deze risico’s. Passen zij hun leefstijl aan? Of maakt de uitslag van zo’n voorspellend model niet zoveel uit op?”

Kans

Ervaringen binnen een familie tellen zwaar, zegt Bleiker. “Stel: een vrouw heeft dertig procent kans om een erfelijke vorm van borstkanker te krijgen. Recent heeft een naaste de ziekte gekregen. Dan zal deze vrouw eerder besluiten om een preventieve borstoperatie te ondergaan, dan een andere vrouw zonder dezelfde ervaring. In mijn onderzoek hopen we beter zich te krijgen op het effect van deze persoonlijke risico-inschattingen van deze groep mensen die voor erfelijkheidsadvies komt.”

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen bij het LUMC?
Abonneer u dan op onze tweewekelijkse nieuwsbrief of neem een abonnement op het LUMC Magazine.