Blog: Voltooide geneeskunde?

6 april 2017• BLOG

De mens blijft zichzelf in rap tempo verrassen. De ontdekking van het vuur en het wiel hebben we achter ons, de industriële revolutie is van onze (over)grootouders, die moeite hebben om de digitale en communicatierevolutie van begin deze eeuw bij te benen. En nu staan wij allemaal voor een enorme demografische revolutie: heel veel mensen worden heel erg oud én de wereldwijde bevolkingsopbouw verandert radicaal.

De komende decennia komen er verhoudingsgewijs steeds meer ouderen bij. Waren er in 1950 nog 11,75 werkenden op één 65-plusser, in 2050 is dat aantal gedaald naar 3,9 werkenden per 65-plusser. Ouderen leven langer door betere levensomstandigheden, verzorging, hygiëne en zorg kort voor en kort na de geboorte. Ook het bestrijden en voorkomen van infectieziekten en hart- en vaatziekten spelen hierin een rol. 

Succesvol

In Nederland zijn we zo succesvol in het verlengen van levens, dat er een serieus wetsvoorstel ligt om ouderen de kans te geven om hun leven voltooid te verklaren en te laten beëindigen. Gaan de successen van de geneeskunde daarmee verloren?

Ik vind van niet. Maar de geneeskunde – en het geneeskundeonderzoek - is wel aan herijking toe. Er moet veel meer samenwerking komen. Niet alleen tussen fundamentele onderzoekers en onderzoekers gericht op ‘genezen’, maar ook tussen enerzijds onderzoekers die de meer ‘zachte’ kanten van het bestaan - zoals zingeving en de maatschappelijke rol van ouderen - onderzoeken en anderzijds medici en zorg-gerelateerde onderzoekers. 

Kwaliteit

Na het langer laten leven van ouderen, is het nu tijd om aandacht te besteden aan de kwaliteit van die extra levensjaren. En net zoals in de vorige eeuw, toen we de rioolbouwers nodig hadden om infectieziekten te bestrijden, moeten we nu ook weer zoeken naar partners om deze geneeskundedoelen te bereiken. Wat hebben we nodig om de alleroudsten – de meest kwetsbaren - een goed leven te laten leiden? 

Dan gaat het niet alleen over de bloeddruk en het cholesterolgehalte, maar over het meedoen in de samenleving, erkend worden, zingeving en de kwaliteit van leven. Is ons medisch aanbod eigenlijk wel afgestemd op de vraag van de mensen die oud en kwetsbaar zijn? Hoe kunnen we een oudere helpen het leven als zinvol te ervaren? 

Signaal

De geneeskunde mag niet opzij kijken, of lijdzaam toestemmen, als ouderen vragen om de met veel moeite bereikte kwalenvrije oude dag onder de noemer ‘voltooid leven’ te laten beëindigen.  Het is een signaal dat we meer geld, energie en denkkracht moeten stoppen in het oplossen van de  problemen waar ouderen mee kampen in de laatste levensfase. En het is ook een signaal dat we onze opleidingen meer moeten richten op de gevolgen van deze nieuwe demografische revolutie, en dus de wensen en behoeften van onze ouderen. 

De geneeskunde is in de afgelopen eeuwen voortdurend veranderd. En we zijn nog lang niet klaar. In de toekomst gaan we in onderzoek, praktijk en opleiding veel meer aandacht richten op het doel van de geneeskunde. Ik citeer de Amerikaanse arts en schrijver Atul Gawande in zijn boek ‘Sterfelijk zijn’: “We zaten er naast, toen we dachten dat het doel van de geneeskunde was om gezondheid en overleven te bereiken. Het is meer dan dat. Het gaat over het bereiken van welbevinden. En dat welbevinden gaat over de redenen waarom men wil leven.”

Wilco Achterberg is hoogleraar institutionele zorg en ouderengeneeskunde in het LUMC.

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen bij het LUMC?
Abonneer u dan op onze tweewekelijkse nieuwsbrief of neem een abonnement op het LUMC Magazine.