Grote EU-subsidie voor LUMC-onderzoeker

22 januari 2014• NIEUWSBERICHT

Haico van Attikum van de afdeling Toxicogenetica krijgt een prestigieuze EU-subsidie, een zogenaamde ERC Consolidator Grant, van 2 miljoen euro. Hij doet onderzoek naar de rol van het verpakkingsmateriaal van DNA bij DNA-reparatie

Haico van AttikumHet vakgebied van dr. Haico van Attikum, reparatie van het erfelijk materiaal, siert meestal niet de wetenschapsbijlagen. Toch hebben velen van ons er dagelijks mee te maken. Als je bijvoorbeeld in de zon zit of blootgesteld wordt aan sigarettenrook of chemische stoffen kun je flink wat DNA-schade oplopen. Die schade moet gerepareerd worden, om te voorkomen dat cellen ontsporen en er kanker ontstaat.

Celreparatie

“DNA-reparatie is fascinerend om te zien”, zegt de onderzoeker van de afdeling Toxicogenetica van het LUMC enthousiast. “Als je cellen uit je lichaam neemt en daarin een reparatie-eiwit fluorescent maakt en vervolgens breuken maakt in je chromosomen, zie je dat reparatie-eiwitten binnen een split-second naar de schade toe gaan.”

Verpakkingsmateriaal

Om de DNA-schade te kunnen repareren moeten er allerlei veranderingen in het verpakkingsmateriaal van het DNA plaatsvinden. “De reparatiefactoren moeten namelijk wel goed bij het beschadigde DNA kunnen komen. Dat zit normaal heel compact verpakt rondom eiwitten, histonen”, legt Van Attikum uit. “Het verpakkingsmateriaal en het DNA samen noemen we chromatine.” De rol van chromatine bij schadeherstel van het erfelijk materiaal is de specialisatie van de ERC-laureaat.

Celdeling

Waar Van Attikum voor dit ERC-project op focust is de reparatie van DNA tijdens celdelingen. Het DNA moet dan verdubbeld worden, maar dat proces kan belemmerd worden als er schade aan het DNA is. “Hoe kun je die schade verwijderen om de celdeling door te kunnen zetten? En welke rol heeft het verpakkingsmateriaal: zit dat in de weg en moet het verwijderd of veranderd worden? Daar hebben we eigenlijk nog geen idee van.”

Chromatine en ziekte

“We weten inmiddels ook dat er een link is tussen het verpakkingsmateriaal van DNA en sommige vormen van kanker”, zegt Van Attikum. “Ook zijn er in het LUMC een aantal syndromen gevonden die veroorzaakt worden door mutaties in genen die het verpakkingsmateriaal van DNA doen veranderen. We willen begrijpen hoe dergelijke mutaties bijdragen aan deze ziekten om, waar mogelijk, behandeling te kunnen verbeteren.”

Europese toponderzoekers

Van alle aanvragen voor een ERC Consolidator Grant is deze ronde maar 8,5 procent gehonoreerd. “Er waait momenteel een translationele wind; de klappen van bezuiniging vallen met name bij het fundamentele onderzoek. De aanvraagdruk bij persoonsgebonden beurzen, zoals de ERC, voor dit type onderzoek neemt daardoor toe”, aldus Van Attikum. Des te blijer is hij met de toekenning, ook vanwege de erkenning. “Deze beurs is echt bedoeld voor Europese toponderzoekers. Met een ERC zet je je definitief als onafhankelijk onderzoeker op de kaart.”

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen bij het LUMC?
Abonneer u dan op onze tweewekelijkse nieuwsbrief of neem een abonnement op het LUMC Magazine.