Nieuwe combinatiebehandeling geeft hoop bij uitgezaaide oogkanker

Oogmelanoom = oogkanker

Oogmelanoom is een zeldzame vorm van kanker die in het oog ontstaat. De tumor in het oog zelf is meestal goed te behandelen, maar bij ongeveer de helft van de patiënten ontstaan later uitzaaiingen, meestal in de lever. Voor deze groep zijn de vooruitzichten slecht: gemiddeld leven zij nog ongeveer één jaar nadat de kanker is uitgezaaid. Tot nu toe waren er nauwelijks behandelingen die de overleving aantoonbaar konden verlengen.

CHOPIN-studie

Medisch oncoloog en hoogleraar Ellen Kapiteijn en interventieradioloog Mark Burgmans onderzochten een nieuwe combinatiebehandeling bij uitgezaaide oogkanker. In totaal deden 76 patiënten mee aan de CHOPIN-studie, verdeeld in twee groepen. Beide groepen kregen een leverperfusie.

Een leverperfusie is een behandeling waarbij de doorbloeding van de lever tijdelijk wordt afgesloten van de rest van het lichaam. Zo kunnen artsen een hoge dosis chemo rechtstreeks in de lever geven. Het bloed dat uit de lever komt, wordt opgevangen, buiten het lichaam gefilterd om de chemo eruit te halen en daarna teruggegeven. Op deze manier krijgt alleen de lever een hoge dosis chemo, terwijl de rest van het lichaam beschermd blijft. Het LUMC doet deze gerichte behandeling als enig centrum in Nederland.

De ene groep kreeg alleen chemotherapie via leverperfusie. De andere groep kreeg daarnaast ook immunotherapie (ipilimumab en nivolumab). Deze immunotherapie wordt ook bij het uitgezaaid huidmelanoom gegeven en stimuleert het afweersysteem van de patiënt om zelf kankercellen aan te vallen.

Combinatiebehandeling is hoopvol

De resultaten zijn veelbelovend. Bij patiënten die de combinatiebehandeling kregen, bleef de ziekte langer onder controle en zij leefden gemiddeld langer dan patiënten die alleen leverperfusie kregen. Het percentage patiënten dat na één jaar nog leefde en bij wie de ziekte onder controle was, was drie keer zo hoog bij patiënten die de combinatiebehandeling kregen als bij patiënten die alleen leverperfusie ondergingen.

Er waren wel meer bijwerkingen bij de combinatiebehandeling, maar deze waren tijdelijk en hoefden over het algemeen niet extra behandeld te worden. Dit is de eerste studie bij uitgezaaid oogmelanoom die duidelijk laat zien dat een combinatie van leverperfusie en immunotherapie de overleving kan verbeteren.

De onderzoekers denken dat deze aanpak een belangrijke nieuwe behandeloptie is voor patiënten met uitgezaaid oogmelanoom. De resultaten van dit onderzoek zijn recent gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Lancet Oncology.

Vooruitblik

Het onderzoek wordt verder gevolgd om te kijken hoe lang het effect aanhoudt en hoe de behandeling het beste kan worden toegepast. Daarnaast willen de onderzoekers meer inzicht krijgen in de werking van de therapie. Burgmans legt uit: “We willen nog bloed- en weefselmonsters van patiënten uit de studie analyseren om te begrijpen hoe het afweersysteem reageert op beide behandelingen. Verder wordt onderzocht hoe patiënten hun kwaliteit van leven ervaren, met behulp van een smartwatch, app en online vragenlijsten.”

“Dit is een belangrijke stap vooruit voor patiënten met uitgezaaid oogmelanoom,” vult Kapiteijn aan. “We zien voor het eerst dat een combinatie van leverperfusie en immunotherapie de overleving duidelijk verbetert.” Dat is veelbelovend. We hopen dat er snel vergoeding vanuit verzekeraars zal komen zodat we deze behandeling standaard aan patiënten kunnen gaan aanbieden”

Meer informatie

De afdelingen Oogheelkunde, Radiologie, Radiotherapie en Medische Oncologie van het LUMC zijn gespecialiseerd in oogmelanoom en behandelen het grootste deel van de patiënten in Nederland. Het LUMC is daarmee al decennialang het belangrijkste centrum voor de diagnostiek en behandeling van oogmelanoom in Nederland.  

Patiëntenfolder Oogmelanoom (oogkanker)