“’Neem je onderbuikgevoel serieus’, zeg ik altijd tegen verpleegkundigen”

Wie: Linda van Leeuwen (37)
Functie: IC-verpleegkundige, SIT-coördinator
Afdeling: Intensive Care, Intensive Care Kinderen,
Bij het LUMC sinds: 2017

De SIT-tas en die eerste tien minuten

Als IC-verpleegkunde Linda SIT-dienst heeft, pakt ze minstens één keer ‘de SIT-tas', en soms wel vijf keer. In die tas zitten hulpmiddelen voor de eerste acute interventies: zuurstof, infuusmateriaal, middelen om de bloeddruk te ondersteunen. Het is snel handelen. Dat betekent: taak afronden, patiënten overdragen en zo snel mogelijk  vertrekken. Samen met een IC-arts lopen ze binnen 10 minuten naar de verpleegafdeling waar een patiënt acuut achteruitgaat. Eenmaal op de kamer volgt meteen een beoordeling van de patiënt volgens de ABCDE-methodiek.

Een patiënt die koud aanvoelt, maar niet opwarmt

“Tijdens een recente oproep troffen we  een patiënt die snel ademhaalde en klam en koud aanvoelde”, vertelt Linda. “De verpleegafdeling had al zuurstof gegeven. En warme dekens – wat logisch lijkt, want iemand die koud is, warm je op. “Maar de patiënt bleek in shock te zijn. Warmte verwijdt de bloedvaten, wat ervoor kan zorgen dat iemand juist verder instort. We haalden de dekens weg, brachten een infuus in, dienden vocht toe en namen bloed af. De patiënt namen we vervolgens mee naar de IC.” Situaties als deze vormen de dagelijkse praktijk van het SIT, dat bij elke oproep direct paraat staat.

Wanneer de SIT-pieper afgaat

Wordt ergens in het LUMC een SIT-oproep gedaan, dan gaat de pieper op de IC. Een IC-arts krijgt direct een korte samenvatting van de situatie en binnen tien minuten staat het team op de afdeling. Het LUMC heeft twee spoedinterventieteams die 24/7 klaar staan: één voor volwassenen en één voor kinderen. De teams bestaan uit een IC-arts en een IC-verpleegkundige. “Laatst ging de SIT-pieper twee keer achter elkaar, terwijl op de SEH óók een vitaal bedreigde patiënt lag”, vertelt Linda. “Dan maken we een inschatting: waar is de nood het hoogst? Ik ging alvast vooruit naar de afdeling, en even later sloot een IC-arts aan.”

Signalen die zes uur eerder zichtbaar zijn

Onderzoek laat zien dat patiënten vaak al zes tot acht uur vóór een acuut incident afwijkende vitale waarden laten zien: sneller ademen, een stijgende hartslag, een dalende bloeddruk. Om die signalen beter te herkennen is het Early Warning Score-systeem (EWS) ontwikkeld. Verpleegkundigen meten regelmatig de vitale waarden en krijgen op basis daarvan een score die de ernst van de situatie weergeeft. Loopt de score op? Dan volgt eerst overleg met de arts en zo nodig een SIT-oproep. Toch blijft één factor minstens zo belangrijk: het onderbuikgevoel.

Bel altijd, benadrukt Linda

“Het is belangrijk dat verpleegkundigen hun onderbuikgevoel serieus nemen”, zegt Linda. “Ik hoor regelmatig dat voor verpleegkundigen de drempel hoog ligt om het SIT te bellen. Maar ik zou willen zeggen: bel altijd, ook als je twijfelt. Liever één keer te veel dan één keer te weinig. Juist verpleegkundigen zijn continu bij de patiënt en merken veranderingen vaak eerder op dan de monitor. Ook bij kinderen speelt intuïtie een grote rol. Ouders kennen hun kind door en door en hun zorgen zijn vaak terecht. Vroegtijdig de SIT bellen heeft aantoonbaar effect.”

SIT vermindert sterfte en IC‑opnames

Uit landelijk onderzoek blijkt dat SIT-teams bijdragen aan het terugdringen van overlijden, reanimaties en ongeplande IC-opnames. Door eerder bij de patiënt te zijn, kan het team stabiliseren vóór de situatie escaleert. “Het is dus belangrijk dat je als verpleegkundige signalen van vitale bedreiging kan herkennen en weet hoe je een SIT-oproep doet”, zegt Linda. “Dat leer je tijdens het inwerkprogramma van de afdeling. Maar we geven vanuit de IC op verzoek ook extra klinische lessen. Ik vind het harstikke leuk om die lessen op de verpleegafdelingen te geven.”  

Teamwork buiten de veilige IC-omgeving

Dat Linda tijdens een SIT-oproep naar een afdeling gaat en uit haar vertrouwde bubbel stapt, vindt ze het leukste – en tegelijk het lastigste – van haar werk. “Op de IC heb ik alles: geavanceerde apparatuur, ervaren IC-collega’s, continue monitoring. Op de verpleegafdeling werkt het anders. Daar moet ik creatiever zijn, en doe ik het samen met de verpleegkundigen en artsen die hun patiënt door en door kennen. Wij brengen onze expertise over acute zorg mee en geven ‘bedside teaching’. Dat maakt het mooi: je doet het echt samen.” Die samenwerking wil Linda nu structureler vormgeven.

SIT-aanspreekpunten op elke afdeling

Toen Linda in 2017 begon, viel het SIT onder de brede werkgroep Acute Zaken. Zij richtte vervolgens binnen de IC een aparte SIT-werkgroep op. Daarin worden onder andere incidentmeldingen besproken: wat ging goed en wat kan beter? “De komende tijd wil ik dit meer ziekenhuisbreed gaan aanpakken”, zegt Linda. “We willen bijvoorbeeld weten hoe hoog de drempel om te bellen daadwerkelijk is, en wat we daar aan kunnen doen. Ook willen we meer datagedreven werken. Mijn wens is om binnenkort een ziekenhuisbrede werkgroep op te richten met aanspreekpunten op alle afdelingen.”  ♥