LUMC-onderzoek laat zien dat deel van de ouderen veilig kan stoppen met schildkliermedicatie

Veel mensen slikken op oudere leeftijd het medicijn levothyroxine. Dit is een medicijn dat helpt als de schildklier te langzaam werkt. Veel mensen gebruiken het jarenlang, soms hun hele leven. Maar als mensen ouder worden, verandert het lichaam. Daardoor kan het zijn dat het medicijn op latere leeftijd niet altijd meer nodig is. Soms kunnen de nadelen zelfs groter worden dan de voordelen. De vraag is dan of het verstandig is om opnieuw te bekijken of het medicijn nog nodig is.

Daarom deden onderzoekers van het LUMC  een groot onderzoek, de zogeheten RELEASE-studie. Zij wilden weten of sommige mensen van zestig jaar en ouder veilig kunnen proberen om dit medicijn af te bouwen. Rosalinde Poortvliet, huisarts en senior onderzoeker legt uit: “We wilden vooral weten of de schildklierwaarden goed blijven als mensen het medicijn stap voor stap afbouwen.”

In samenwerking met huisartsen in heel Nederland

Het onderzoek vond plaats in 58 Nederlandse huisartsenpraktijken. Alleen mensen die al minstens een jaar dezelfde dosis van het medicijn gebruikten, konden meedoen. Ze moesten daarnaast voldoen aan een aantal voorwaarden: ze mochten geen schildklieroperatie hebben gehad, geen bestraling van de hals en geen andere medicijnen gebruiken die de werking van de schildklier beïnvloeden. Deelname aan de studie ging altijd in overleg met de behandelend huisarts.

In totaal deden 370 mensen mee. De gemiddelde leeftijd lag rond de 70 jaar en de meerderheid was vrouw. Aan het begin van de studie slikten ze gemiddeld 84 microgram levothyroxine per dag. Daarna bouwden ze het medicijn stap voor stap af. Tussen elke stap zaten minstens zes weken, waarin de werking van de schildklier werd gecontroleerd door het meten van de schildklierwaarden in het bloed.

Resultaten

Na een jaar bleek dat ruim een kwart van de deelnemers helemaal kon stoppen met het medicijn, zonder dat de schildklierwaarden ontregeld raakte. Bij mensen die een lage dosis gebruikten aan het begin van het afbouwen, lukte dit vaker. Van de groep die 50 microgram per dag of minder slikte, kon bijna twee derde helemaal stoppen.

De onderzoekers volgden de deelnemers een jaar na het starten van de afbouw. Ze keken daarbij niet alleen naar de werking van de schildklier, maar ook naar hoe mensen zich voelden in hun dagelijks leven. Janneke Ravensberg, specialist ouderengeneeskunde en promovendus vertelt: “We zagen geen duidelijke verslechtering in hoe mensen zich voelden. De kwaliteit van leven en de werking van de schildklier bleef stabiel, ook een jaar nadat ze gestart waren met de afbouw van het medicijn.”

De resultaten van de RELEASE studie zijn recent gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift the Journal of the American Medical Association.

Wat betekent dit nu?

De RELEASE-studie laat zien dat stoppen met levothyroxine in sommige gevallen mogelijk is, ook als iemand al langer een lage dosis gebruikt. Dit kan prettig zijn als er twijfel is over de noodzaak van het medicijn, of als de nadelen groter lijken te worden dan de voordelen. Zoals Jacobijn Gussekloo, hoogleraar Eerstelijnsgeneeskunde zegt: “Het belangrijkste is dat patiënten en dokters weten dat afbouwen soms kan, en dat het altijd zorgvuldig moet gebeuren.”

Toch betekent dit niet dat iedereen zomaar kan stoppen. Het hangt af van de reden waarom iemand ooit met het medicijn begon, de huidige gezondheid en andere aandoeningen of medicijnen. Poortvliet vult aan: “Daarom is het altijd belangrijk om de wens om te stoppen te bespreken met je huisarts of specialist. Dan kan je samen bekijken of afbouwen veilig en passend is. Stoppen zonder medisch advies raden we nadrukkelijk af.”

Meer informatie

De RELEASE‑studie werd uitgevoerd door de afdelingen Public Health en Eerstelijns Geneeskunde, Interne Geneeskunde, Klinische Epidemiologie, Biostatistiek en Datascience van het LUMC. Deze afdelingen werken samen binnen het LUMC Centrum voor Health en Ageing. De studie is uitgevoerd in samenwerking met SchildklierNL.