Koninklijke onderscheiding, onderzoek naar oogkanker, NWO-subsidie, en meer

Peter Devilee benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw

Prof. dr. Peter Devilee gaat in juni met emeritaat na ruim 43 jaar werkzaam te zijn geweest bij de afdelingen Humane Genetica en Pathologie. Op maandag 1 juni hield hij zijn afscheidscollege met als titel “Voorkomen is beter dan genezen, toch?”

Peter Devilee, hoogleraar tumorgenetica aan het LUMC, leverde een cruciale bijdrage aan het erfelijk borstkankeronderzoek, waaronder de mede-ontdekking van het BRCA2-gen, een van de belangrijkste oorzaken van erfelijke borstkanker. Hij speelde een sleutelrol in het vertalen van genetische inzichten naar klinische diagnostiek en risicoschatting. Als leider van internationale consortia zoals BRIDGES werkt hij aan gepersonaliseerde risicoschatting, screening en preventie. Daarnaast heeft hij een cruciale rol gespeeld in het ontrafelen van de genetica van het paraganglioom. Hij is een inspirerende docent en actief lid van diverse commissies, waaronder de examencommissie.

Devilee zet zich in voor publieke voorlichting en onderzoekt de psychosociale impact van genetische informatie. Zijn werk voor het KWF, de Stichting Opsporing Erfelijke Tumoren (StOET), de Nijbakker-Morra Stichting en Hebon (Hereditair borst-en eierstokkanker onderzoek Nederland) heeft grote wetenschappelijke én maatschappelijk impact, met betere zorg en gerichtere screening als resultaat.

Peter ontving uit handen van de burgemeester van Leiden, Peter Heijkoop, een welverdiende koninklijke onderscheiding: Ridder in de orde van de Nederlandse Leeuw.

€350.000 voor FAIRworkflow-community in de bio-informatica

Leon Mei ontvangt als hoofdaanvrager een TDCC-LSH-subsidie voor het project FAIRworkflow. Binnen dit project werken Nederlandse onderzoekers, artsen en studenten samen aan betere en efficiëntere data-analyse in de bio-informatica. In de moderne biologie worden grote hoeveelheden data verzameld. Onderzoekers gebruiken speciale workflowsystemen om deze gegevens te analyseren. Omdat verschillende systemen vaak niet goed samenwerken, gaat veel tijd en kennis verloren.

Met FAIRworkflow willen de onderzoekers zorgen voor meer samenwerking en betere uitwisseling tussen deze systemen. Dit gebeurt onder andere met gedeelde standaarden, open repositories en trainingsmateriaal. Het project moet bijdragen aan duurzamer onderzoek en betere toepassingen in de gezondheidszorg.

Let's Beat NF ondersteunt MPNST-onderzoek met €100.000 subsidie

Dankzij deze subsidie kan het MPNST Border study onderzoeksteam (onder leiding van dr. Justus Groen) een belangrijke stap maken in de identificatie van chirurgische markers in de overgang van zenuw naar maligne perifere zenuwschede tumoren (MPNST). MPNST is een zeldzame maar agressieve vorm van kanker, die bij ongeveer de helft van de patiënten voorkomt in het kader van neurofibromatose type 1 (NF1). Ondanks een ogenschijnlijk volledige chirurgische resectie, komt de tumor in 30% van de gevallen lokaal terug. Dit onderstreept de klinische uitdaging: het onderscheid tussen tumor en aangrenzende zenuw is intra-operatief vaak niet scherp te definiëren. Momenteel ontbreken betrouwbare markers om tijdens de operatie de exacte tumorgrens vast te stellen.

De cruciale vraag blijft: Waar moet je de zenuw doorsnijden om recidief te voorkomen, maar functie te behouden?

De MPNST Border Study onderzoekt het moleculaire profiel van de tumor en de aangrenzende zenuwzone. Met behulp van geavanceerde Mass Spectrometry Imaging (MALDI-MSI) worden honderden moleculen tegelijk in kaart gebracht.

Het doel is om nieuwe tumorspecifieke markers te identificeren en deze markers te koppelen aan fluorescentie- of nanopartikeltechnologie. Zo kan tumoruitbreiding tijdens de operatie real-time zichtbaar gemaakt worden. Dit zal chirurgen in staat stellen om MPNSTs radicaler én preciezer te opereren, met zo veel mogelijk behoud van zenuwfunctie en betere oncologische uitkomsten.

Gepersonaliseerde en gezichtsbehoudende behandeling voor oogkankerpatiënten

Jan-Willem Beenakker, hoogleraar oogheelkundige fysica, heeft een toewijzing gekregen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) voor zijn onderzoek naar uveaal melanoom, de meest voorkomende vorm van oogkanker. Dit is een zeldzame aandoening en daarom wordt deze ziekte slechts in een paar zeer gespecialiseerde centra behandeld, waaronder het LUMC.

Beenakker: "In mijn VIDI COMPOSE-project hebben we nieuwe manieren ontwikkeld om MRI te combineren met optische beelden van het oog, wat de weg vrijmaakt voor een nauwkeurigere behandelplanning en een beter behoud van het gezichtsvermogen. Tijdens dit project zijn grote Europese centra overgestapt op hetzelfde platform voor behandelingsplanning, wat een unieke kans biedt om methoden uit te wisselen en werkwijzen te vergelijken. Met deze Impact Explorer zullen we de COMPOSE-methoden naar zeven centra in heel Europa brengen, de impact ervan op de planning van protontherapie voor het oog beoordelen en gezamenlijk inzicht opbouwen in hoe de zorg verder kan worden verbeterd. Uiteindelijk is dit project een stap in de richting van een meer gepersonaliseerde, gezichtsbehoudende behandeling voor elke patiënt."

Miranda van Lunteren ontvangt subsidie voor onderzoek naar gewrichtsontstekingen

Dr. Miranda van Lunteren heeft een subsidie ontvangen van het Leids Universiteits Fonds voor onderzoek naar axiale spondyloartritis, een chronische ontstekingsziekte die op jonge volwassen leeftijd ontstaat. De ziekte veroorzaakt pijn, stijfheid en kan leiden tot blijvende schade aan de het bekken en de wervelkolom.

Met deze subsidie kan onderzoek worden gedaan naar de vroege fase van de ziekte. Door klinische gegevens, röntgen en MRI beelden van patiënten gedurende zes jaar te verzamelen, willen wij beter begrijpen waarom sommige patiënten een ernstiger ziekteverloop hebben dan anderen. Ook onderzoeken we welke factoren samenhangen met aanhoudende ziekteactiviteit, een verminderde kwaliteit van leven en het ontstaan van blijvende gewrichtsschade.

Dit onderzoek draagt bij aan een betere voorspelling van het ziekteverloop en kan artsen en patiënten ondersteunen bij meer persoonlijke behandelkeuzes en het voorkomen van structurele schade. Uiteindelijk is het doel de ziektelast te verminderen en de kwaliteit van leven van patiënten te verbeteren.

Subsidie voor onderzoek naar Duchenne spierdystrofie

Dr. Maaike van Putten (Humane Genetica) en dr. Manuel Gonçalves (Cel- en Chemische Biologie) hebben een subsidie gekregen van het Only Project van de Association Monégasque contre les Myopathies (AMM).

In april 2026 kwamen alle subsidieontvangers en de wetenschappelijke adviesraad van AMM samen in Monaco. Ook prof. dr. Annemieke Aartsma-Rus, hoogleraar bij het LUMC, maakt deel uit van deze adviesraad. Tijdens de bijeenkomst presenteerden de onderzoekers hun projecten. Ook Prins Albert II van Monaco was aanwezig. Hij steunt de initiatieven van het Only Project vanaf het begin.

Het project van Van Putten onderzoekt wanneer dystrofineherstel het beste kan plaatsvinden en hoeveel herstel minimaal nodig is. Dit wordt onderzocht om hersengerelateerde beperkingen bij muismodellen van Duchenne spierdystrofie te verbeteren. De resultaten moeten helpen bij de ontwikkeling van toekomstige therapieën.

Het project van Gonçalves richt zich op het opzetten van een onderzoeksplatform. Daarmee willen de onderzoekers geavanceerde systemen voor genbewerking ontdekken en testen. Deze systemen zijn gericht op Duchenne spierdystrofie. Hiervoor gebruiken zij menselijke spiercellen en gehumaniseerde muismodellen.

PPS-subsidie voor ontwikkeling circulaire multibiomarker-sneltest

De onderzoeksgroep van prof. dr. Annemieke Geluk (Immunodiagnostics of mycobacterial diseases; Afd. LUCID) heeft samen met Sander Brus (Okos Diagnostics) een PPS subsidie ontvangen van Health Holland. De samenwerking richt zich op het ontwikkelen van een circulaire, biobased cassette voor een sneltest waarmee in 1 sample (vingerprikbloed, urine) meerdere biomarkers tegelijk bepaald kunnen worden (multibiomarker test). Binnen dit project ligt de focus op diagnostiek van lepra en tuberculose, infectieziekten waarvoor point-of-care diagnostiek essentieel is om tijdige diagnose wereldwijd toegankelijk te maken.

Het project bouwt voort op een langdurige, constructieve samenwerking tussen Geluk en Dr. Ir. Paul Corstjens (Near patient diagnostics; Afd. CCB) waarbij gebruik wordt gemaakt van een unieke reporter technologie.

“Door dit project is een logische volgende stap in ons translationele onderzoek mogelijk waarin we diagnostische testen ontwikkelen die niet alleen effectief, maar ook duurzaam zijn” aldus Geluk.