DNA-schade in chromatine: eerst uitpakken, dan repareren?

15 juni 2018• PERSBERICHT

In elke cel van je lichaam zit een machine om DNA-schade zo snel mogelijk te repareren. Maar voordat die machine aan de slag kan, moet het erfelijk materiaal eerst worden ontdaan van de verpakking, ook wel chromatine genoemd. Chromatine is geen wegwerpverpakking, maar speelt een belangrijke rol in het DNA-reparatieproces. Dat zegt hoogleraar Humane Genetica, in het bijzonder Chromatine en DNA-reparatie, Haico van Attikum. Hij oreerde op 15 juni 2018.

Haico van Attikum“Je moet je realiseren dat een DNA-streng ongeveer een miljoen keer langer is dan de doorsnede van de celkern, de plek waar DNA zit opgeslagen”, legt Van Attikum uit. Om het passend te krijgen, wordt het erfelijk materiaal strak opgerold om eiwitbolletjes. Het complex van DNA en de verpakkingseiwitten noemen we chromatine. 

Een prachtige oplossing van moeder natuur, maar zodra er schade aan het DNA ontstaat door bijvoorbeeld UV-straling of chemicaliën ontstaat er een probleem. De reparatiemachine kan niet aan de slag als het DNA nog ingepakt zit. Hoe lossen cellen dit op? Wordt het beschadigde DNA voor reparatie uit de eiwitverpakking gehaald? En hoe wordt het DNA dan weer netjes ingepakt zodra de schade is gerepareerd? Dat zijn de vragen die Van Attikum bezighouden.

Hoe samenwerken?

“We weten ondertussen welke eiwitten het DNA uitpakken, zodat de reparatiemachine aan het werk kan. Maar hoe ze dat precies doen en hoe ze samenwerken met de verschillende DNA-reparatie-eiwitten die in cellen aanwezig zijn weten we nog niet”, aldus de hoogleraar.

Betere aanpak van kanker

Van Attikum wil dit graag weten vanuit zijn interesse in fundamenteel biologische processen, maar ook omdat het klinisch relevant is. “We weten bijvoorbeeld dat mutaties in de eiwitten die chromatine reguleren, kunnen leiden tot verschillende zeldzame aandoeningen, maar hoe dit samenhangt met een rol van deze eiwitten in DNA-reparatie is veelal onduidelijk.” Daarnaast spelen defecten in DNA-reparatie een belangrijke rol in de ontwikkeling, diagnose en behandeling van kanker. “We verwachten dat ons onderzoek naar DNA-reparatie en chromatine tot nieuwe inzichten zal leiden die bijdragen aan een betere aanpak van deze ziekte.”

De volledige oratietekst kunt u teruglezen na het uitspreken ervan op 15 juni 2018.

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen bij het LUMC?
Abonneer u dan op onze tweewekelijkse nieuwsbrief of neem een abonnement op het LUMC Magazine.