Blij met aandacht voor parasitologie

22 oktober 2015• NIEUWSBERICHT

De Nobelprijs voor de Geneeskunde gaat dit jaar naar drie wetenschappers voor hun onderzoek naar parasitaire infecties. William C. Campbell en Satoshi Ōmura ontvingen de prijs voor een behandeling van infecties door wormen. Youyou Tu krijgt de Nobelprijs voor de ontwikkeling van een nieuwe behandelmethode voor malaria. Onderzoekers van de afdeling Parasitologie van het LUMC zijn blij met deze aandacht voor hun vakgebied.

De Nobelprijs voor de Geneeskunde gaat dit jaar naar drie wetenschappers voor hun onderzoek naar parasitaire infecties. William C. Campbell en Satoshi Ōmura ontvingen de prijs voor een behandeling van infecties door wormen. Youyou Tu krijgt de Nobelprijs voor de ontwikkeling van een nieuwe behandelmethode voor malaria. Onderzoekers van de afdeling Parasitologie van het LUMC zijn blij met deze aandacht voor hun vakgebied.

Het gebeurt niet vaak dat haar specialisme zo in deschijnwerpers staat, zegt prof. Maria Yazdanbakhsh, hoofd afdeling Parasitologie van het LUMC en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Parasitologie. Ze vertelt dat de ontdekking van de natuurlijk, anti-parasitaire producten ivermectine en artemisinine door Campbell, Ōmura en Tu op een cruciaal moment plaatsvond. “Eind jaren zeventig en begin jaren tachtig waren er weinig medicijnen tegen wormen, en door wijdverbreide resistentie was er geen effectief middel tegen malaria meer”, zegt ze.

Miljoenen levens gered

Prof. Maria Yazdanbakhsh onderstreept het belang van de ontdekkingen van Campbell, Ōmura en Tu. “De medicijnen ivermectine en artemisinine hadden een grote impact en worden nog steeds gebruikt. Ivermectine speelde een belangrijke rol in de strijd tegen onder andere rivierblindheid. Door de grootschalige toepassing ervan komt de aandoening nauwelijks nog voor. Artemisinine speelt een grote rol bij de behandeling van malaria. Het middel redde al miljoenen levens.”

Toenemende resistentie

Het gevaar van de parasitaire infecties is echter niet verdwenen. Groeiende resistentie is een groot probleem. Yazdanbakhsh: “Artsen zijn daarom terughoudend bij grootschalige toepassing van artemisinine en het wordt meestal alleen in combinatietherapieën in ziekenhuizen ingezet. Desondanks neemt de resistentie toe. Hetzelfde geldt voor antiwormmiddel ivermectine.” Ook bestrijden de medicijnen de aandoeningen niet duurzaam. Als de behandeling met beide middelen stopt, kunnen infecties snel opnieuw optreden. “Preventie moet voornamelijk van vaccinatie komen”, zegt Yazdanbakhsh.

Gemodificeerde parasieten

Het LUMC is de enige instelling in Nederland die zich in brede zin op parasitologie en de daaraan gerelateerde vaccinontwikkeling richt. Zo maakten onderzoekers verzwakte malariaparasieten door middel van genetische modificatie. Prof. Yazdanbakhsh: “De verzwakte parasieten ontwikkelen zich niet goed in het menselijk lichaam en veroorzaken geen ziekteverschijnselen, maar genereren er wel een sterke afweerreactie. Zo werken ze als een vaccin, vergelijkbaar met dat tegen de pokken.” Het LUMC heeft een internationaal leidende positie in de productie van de genetisch gemodificeerde malariaparasiet. Volgend jaar vindt er een eerste klinische proef plaats met deze verzwakte parasieten. “Een heel spannend moment”, zegt Yazdanbakhsh.

Afweersysteem

Yazdanbakhsh’ specialisme is de immunologie van parasitaire infecties. “Parasieten produceren stoffen die ons immuunsysteem onderdrukken. Bij het LUMC onderzoeken we hoe dat precies gebeurt, zodat we dat mechanisme kunnen uitschakelen. Tegelijkertijd kijken we of met die stoffen inflammatoire ziektes behandeld kunnen worden. We willen parasitaire infecties bestrijden en tegelijkertijd van ze leren.”

Immunity, Infection and Tolerance is een van de zeven profileringsgebieden van het LUMC.

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen bij het LUMC?
Abonneer u dan op onze tweewekelijkse nieuwsbrief of neem een abonnement op het LUMC Magazine.