Blog: Samen tegen, samen met de ziekte

12 september 2017• BLOG

Dagelijks krijgen mensen in het LUMC te horen dat ze een nare ziekte hebben. Ook op de afdeling Psychiatrie. Het krijgen van zo’n bericht maakt allerlei emoties los. Dat zijn vaak boosheid, verdriet of een gevoel van eenzaamheid. En het roept vragen op, zoals ‘waarom ik?’

Na het vaststellen van de diagnose, gaat de arts verder in gesprek met de patiënt. Dat gebeurt het liefst met de partner of een naaste erbij. Het gesprek gaat over de factoren die mogelijk een rol spelen bij het ontstaan, in stand blijven en verergeren of juist verminderen van de klachten.

Samenspel

Meestal is er bij een psychiatrische ziekte niet één duidelijk oorzaak aan te wijzen voor het ontstaan van de aandoening. Het gaat vaak om een samenspel van factoren. Hetzelfde geldt voor lichamelijke ziekten. Denk bijvoorbeeld aan een longontsteking. Naast de aanwezigheid van een bacterie of virus, bepalen onder meer de afweer, erfelijke aanleg voor de aandoening en of je hebt gerookt of je daadwerkelijk een longontsteking krijgt.

Vol vragen

Een patiënt zit na het horen van de diagnose ‘psychiatrische ziekte’ vol vragen. Welke behandelingsmogelijkheden zijn er? Wat zijn de voor- en nadelen en gevolgen van die verschillende therapieën? En wat betekent dat voor mij? Is de ziekte te genezen en zo ja, hoe lang duurt dat? Over al die vragen hebben arts en patiënt het uitvoerig. Samen nemen ze besluiten en zoeken ze naar de best mogelijke behandeling. Dat proces noemen we ‘shared decision making’, ofwel gezamenlijke besluitvorming.

Wanneer beslis je samen?

Gezamenlijke besluitvorming is niet altijd mogelijk. In levensbedreigende situaties doet de behandelaar natuurlijk direct en zonder toestemming wat nodig is. Als de patiënt niet kan beslissen omdat-ie te ziek is, vraagt de dokter toestemming aan de partner of een naast familielid. Soms komt het voor dat de patiënt niet wil meebeslissen. ‘Zegt u maar wat het beste is’, vraagt hij dan aan de arts. Dat is niet altijd prettig voor de dokter. En ook niet beter. Een gezamenlijk gekozen behandeling blijken patiënten beter vol te houden. Daardoor is een behandeling vaker succesvol. Samen tegen de ziekte optreden is dus beter.

Ongeneesbare ziekten

Helaas zijn veel ziekten niet te genezen. Dan wordt het niet samen optreden tegen de ziekte, maar manieren vinden om met de ziekte verder te gaan. Arts en patiënt bedenken dan samen een plan om zo goed mogelijk met de klachten en beperkingen om te gaan. Ook wordt geprobeerd om complicaties en schade te voorkomen. Samen zoeken ze naar de meest effectieve behandeling met zo min mogelijk bijwerkingen. Dat laatste is van extra belang als de behandeling lang voortgezet moet worden.

Soms duurt zo’n behandeling jaren. Samen zoeken naar de meest optimale situatie is een veeleisende taak voor de arts en helemaal voor de patiënt. Het houdt in dat je als patiënt je moet laten informeren en verdiepen in je aandoening, zodat je weloverwogen keuzes kunt maken. Ook dien je regelmatig onderzoeken te ondergaan, metingen te doen, bloed te laten prikken en trouw je behandeling te volgen. Zelfs op dagen dat je geen zin hebt om die nare pillen te slikken. Je moet open en eerlijk zijn tegen je arts en aangeven als je het ergens niet mee eens bent. De relatie tussen arts en patiënt draait om het hebben van vertrouwen in elkaar. Zo wordt het echt ‘samen tegen, samen met’ de ziekte.

Irene van Vliet is chef de (poli)kliniek Psychiatrie.

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen bij het LUMC?
Abonneer u dan op onze tweewekelijkse nieuwsbrief of neem een abonnement op het LUMC Magazine.