Blog: Gescheiden ouders

18 mei 2017• BLOG

In mijn spreekkamer verschijnt een meisje van zes jaar met suikerziekte. Ze komt langs met haar moeder. De ouders liggen in scheiding en spreken elkaar alleen nog via hun advocaten. Vader en moeder komen niet meer samen naar mijn poli, omdat ze dan alleen maar ruzie maken.

Het gaat niet zo goed met het 6-jarige meisje. Ze heeft vaak hoge bloedsuikers, waardoor ze moe is en zich slecht kan concentreren op school. Moeder zegt dat vader slordig is met de toediening van insuline. “Als ze bij hem is, gaat het mis! Hij doet maar wat!” Ik kan vanuit het ziekenhuis niet goed beoordelen wat er thuis gebeurt en houd me op de vlakte. 

Verklaring

Als aan het eind van het consult nieuwe doseringen voor de insuline zijn afgesproken, vraag ik aan moeder of zij dit ook met vader wil bespreken. Moeder weigert, ondanks de nodige aansporing. Ik moet hem zelf maar bellen. In dat telefoongesprek beschuldigt hij moeder er juist van dat zij de insuline niet goed geeft. Hij wil ook graag een verklaring van mij op papier dat het niet goed gaat met zijn dochter, omdat moeder niet de juiste zorg geeft. Die verklaring wil hij dan gebruiken in een rechtszaak tegen moeder. Ik vertel dat ik zo’n verklaring niet kan geven. Wij kunnen als arts geen oordeel vellen over de thuissituatie. Bovendien is het niet in het belang van het kind om betrokken te raken bij het conflict van de ouders. 

Dagelijkse kost

De spreekkamer is vaak een spiegel van maatschappelijke tendensen. Ouders die niet met elkaar praten, elkaar onderling verwijten maken en proberen te beschadigen, soms zelfs over het hoofd en de gezondheid van hun kind heen. Dit is dagelijkse kost voor de kinderarts geworden nu 1 op de 3 huwelijken strandt en een vijfde van de scheidingen uitmondt in een vechtscheiding.

Meestal houden ouders na een echtscheiding beiden gezag, ook al zorgt soms een ouder grotendeels voor het kind. Voor de behandeling van een kind moet daarom ook van beide ouders toestemming worden verkregen. Betekent dit dat wij als kinderartsen altijd actief de andere ouder moeten informeren en om toestemming moeten vragen? Nee, dat is niet zo. 

Richtlijnen

De KNMG heeft richtlijnen opgesteld hoe artsen om moeten gaan met gescheiden ouders. Het uitgangspunt is dat conflicten tussen ouders een noodzakelijke behandeling niet in de weg mogen staan. Het belang van het kind staat voorop. Als één van beide gezagdragende ouders op het spreekuur verschijnt, dan mag de arts ervanuit gaan dat deze ook namens de andere ouder spreekt. Zelfs als er sprake is van een echtscheiding. Alleen in situaties waarin een arts weet of vermoedt dat ouders over een behandeling van mening verschillen, moet hij of zij beide ouders om toestemming vragen. Ouders die gezamenlijk gezag hebben, moeten met elkaar overleggen, óók als ze gescheiden zijn. En als dat niet lukt, moeten zij zelf contact zoeken met de arts en een eventuele weigering kenbaar maken. Dan ligt het conflict waar het hoort: bij de ouders zelf. 

Goed ouderschap

De arts is wettelijk gebonden aan de plicht van “goed hulpverlenerschap”. Maar ook de ouders hebben plichten. “Goed ouderschap” wordt niet letterlijk in de wet genoemd, maar vloeit wel voort uit allerlei juridische, en vooral morele, regels. Het is de verantwoordelijkheid van ouders om ook na een scheiding te blijven communiceren over hun kinderen. De kinderarts is geen mediator. In de behandelrelatie hoort het kind centraal te staan en niet het conflict tussen ouders. 

Gelukkig blijven de meeste ouders na een echtscheiding goed met elkaar overleggen als het om de kinderen gaat. Een situatie zoals hierboven beschreven, waarbij de medische situatie van het kind zelfs inzet wordt van een rechtszaak, komt niet vaak voor. En ook dan heeft de rechter, net zoals de arts, maar een belang voor ogen: dat van het kind. 

Dr. Martine de Vries is kinderarts en medisch ethicus. 

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen bij het LUMC?
Abonneer u dan op onze tweewekelijkse nieuwsbrief of neem een abonnement op het LUMC Magazine.