Oratie Tjalling Bosse | “De opkomst van AI in de pathologie heeft grote indruk op mij gemaakt”
&width=710&height=710)
Wat is de kernboodschap van jouw oratie en waarom heb je hiervoor gekozen?
“Een diagnose is de naam van een ziekte. Vanuit de traditionele pathologie is deze gebaseerd op de uiterlijke kenmerken onder de microscoop. Deze diagnose is niet altijd betekenisvol als het gaat om de vragen die een patiënt heeft. Bijvoorbeeld als het gaat om kansen op herstel, erfelijkheid of de vraag welke behandeling het beste gegeven kan worden. De pathologie kan hier een belangrijke bijdrage leveren, door het ziektemechanisme te betrekken in de diagnose. Verder kunnen we door de inzet van digitalisering en AI nog beter metingen uitvoeren op het microscopische beeld, zodat we alle informatie eruit halen die erin zit. De motivatie voor deze kernboodschap van mijn oratie is persoonlijk. Ook ik heb ik mijn privé-omgeving te maken gehad met ernstige diagnoses, en heb daardoor ervaren hoe frustrerend het is als een ziekte alleen een betekenisloze naam is.”
Wat zijn enkele belangrijke onderzoekslijnen waar jij en je team je mee bezighouden?
“De gynaecologische oncologie is goed in beweging, met vele onderzoekslijnen en talrijke samenwerkingen. Vanuit het LUMC ligt er veel gewicht op baarmoederkankeronderzoek, omdat we daarin ook trekker zijn van enkele grote internationale studies, zoals de PORTEC en RAINBO-trials. Vanuit de pathologie bestuderen wij welke moleculaire eigenschappen eventueel bijdragend kunnen zijn om de diagnose informatiever te maken. Ook zijn we een paar jaar geleden begonnen met de inzet van AI bij de analyse van de microscopiebeelden.”
Welke rol spelen onderwijs en zorg in jouw visie op dit vakgebied?
“Onderwijs zorgt ervoor dat nieuwe artsen leren om kritisch te denken en zich verder te blijven ontwikkelen. Ik vind het belangrijk om nieuwsgierigheid te stimuleren en studenten te leren om goede vragen te stellen. Tegelijk bereiden we hen voor op een beroep dat snel verandert door digitalisering en kunstmatige intelligentie (AI). De samenwerking tussen zorg, onderwijs en onderzoek is nodig om vooruitgang te blijven boeken.”
Wat is iets in de afgelopen jaren dat je écht is bijgebleven?
“Wat mij het meest is bijgebleven, is hoe snel de moleculaire classificatie van baarmoederkanker is gebruikt in de klinische praktijk. Wat begon als fundamenteel wetenschappelijk onderzoek, heeft nu directe gevolgen voor behandelkeuzes wereldwijd. Daarnaast heeft de opkomst van AI in de pathologie grote indruk op mij gemaakt. Het moment waarop we zagen dat een AI-model beter kon voorspellen dan bestaande voorspelmodellen, was zowel confronterend als inspirerend. Het laat zien dat er nog veel mogelijkheden zijn om de diagnostiek verder te verbeteren.”
Wat kunnen patiënten en de maatschappij merken van jouw werk?
“Patiënten hebben voordeel van betekenisvollere precisiediagnoses, zodat behandelingen passender zijn. Dit zorgt voor minder onnodige behandeling en minder bijwerkingen. Soms betekent het juist dat een patiënt een intensievere behandeling krijgt, als dat nodig is. Voor de maatschappij kan dit helpen om de zorg betaalbaar te houden, omdat onnodig onderzoek en behandelingen worden voorkomen. Ook maken we geavanceerde diagnostiek beter beschikbaar, bijvoorbeeld in landen of ziekenhuizen waar dure testen niet mogelijk zijn. Uiteindelijk gaat het om de juiste zorg, voor de juiste patiënt, op het juiste moment.”
Als we mogen dromen, waar hoop je dat het vakgebied over 10 à 15 jaar staat?
“Ik hoop dat pathologie zich heeft ontwikkeld tot een vak waarin verschillende soorten gegevens goed samenkomen, zoals weefselkenmerken, moleculaire informatie en AI. Diagnoses beschrijven dan niet alleen wat er te zien is, maar geven ook direct informatie over de beste behandeling en de verwachte uitkomst. Digitale en AI‑ondersteunde diagnostiek is dan wereldwijd beschikbaar, zodat ook patiënten buiten grote ziekenhuizen goede zorg krijgen. Tegelijk blijft de patholoog een belangrijke rol spelen bij het begrijpen en gebruiken van deze informatie. De samenwerking tussen mens en technologie moet leiden tot echt persoonlijke zorg.”
