‘Wat mij is bijgebleven, is hoeveel impact we kunnen maken voor mensen met Parkinson en hun naasten’

Maria Fiorella Contarino is bijzonder hoogleraar Neurologie, in het bijzonder therapeutische innovaties bij de ziekte van Parkinson. De leerstoel is ingesteld door het Haga Ziekenhuis en is gevestigd bij het LUMC/de Universiteit Leiden.

Wat is de kernboodschap van jouw oratie en waarom heb je hiervoor gekozen?

“De ziekte van Parkinson is een complexe en invaliderende aandoening. Hoewel we de afgelopen decennia grote vooruitgang hebben geboekt in de behandeling van motorische symptomen, zijn de huidige therapieën vaak nog onvoldoende om de kwaliteit van leven van patiënten volledig te herstellen. Veel patiënten blijven last houden van niet-motorische klachten en schommelingen in effect van medicatie.”

“Daarom is innovatie essentieel, niet alleen in de vorm van nieuwe behandelingen, maar ook in het optimaliseren van bestaande therapieën en het beter afstemmen van zorg op de individuele patiënt. Met als doel het verbeteren van kwaliteit van leven.”

Wat zijn enkele belangrijke onderzoekslijnen waar jij en je team je mee bezighouden?

“Een onderzoekslijn is diepe hersenstimulatie (Deep Brain Stimulation, DBS). Bij DBS wordt een soort hersenpacemaker operatief geïmplanteerd, waarbij elektroden specifieke hersengebieden stimuleren. Deze behandeling heeft vaak een zeer goed effect op de motorische klachten, zoals tremor, stijfheid en traagheid. Ons onderzoek richt zich onder andere op de optimalisatie van stimulatie-instellingen en het gebruik van nieuwe technologieën zoals adaptieve DBS, waarbij de stimulatie zich automatisch aanpast aan hersenactiviteit.”

“Een tweede onderzoekslijn gaat over de rol van het darmmicrobioom bij het ontstaan van de ziekte van Parkinson, de ernst van klachten en de respons op medicatie. We werken ook aan een experimentele behandeling waarbij darmbacteriën van een gezonde donor worden overgebracht naar een patiënt, om te onderzoeken of dit invloed heeft op symptomen en medicatierespons.”

Welke rol spelen onderwijs en zorg in jouw visie op dit vakgebied?

“De zorg voor patiënten met Parkinson wordt steeds complexer en vraagt om continue innovatie, een multidisciplinaire aanpak en nauwe regionale, nationale en internationale samenwerking.”

“Door wetenschappelijk onderzoek kunnen we nieuwe behandelingen ontwikkelen, bestaande therapieën verbeteren en beter begrijpen welke behandeling het beste past bij welke patiënt. Onderwijs is essentieel om onafhankelijke onderzoekers te vormen met een blijvende toewijding aan de wetenschap, en jonge collega’s op te leiden met nieuwsgierigheid, enthousiasme voor het vak. Door zorg, onderzoek en onderwijs te integreren, zorgen we voor de patiënten van vandaag, ontwikkelen de behandelingen van morgen en dragen onze kennis over om toekomstige generaties te inspireren.”

Wat is iets in de afgelopen jaren dat je écht is bijgebleven?

“Wat mij in de afgelopen jaren het meest is bijgebleven, is hoeveel impact we daadwerkelijk kunnen maken in het leven van mensen met de ziekte van Parkinson en hun naasten. Behandelingen zoals diepe hersenstimulatie en multidisciplinaire zorg kunnen voor sommige patiënten een enorm verschil maken: mensen die nauwelijks meer konden bewegen, kunnen weer lopen, fietsen of hun hobby’s oppakken.”

“Tegelijkertijd is het ook duidelijk hoeveel er nog te winnen valt. Ondanks alle vooruitgang blijft Parkinson een chronische, progressieve ziekte waarvoor we nog geen genezing hebben. Veel patiënten blijven last houden van niet-motorische klachten zoals vermoeidheid, cognitieve problemen, stemmingsstoornissen en autonome klachten.”

Wat kunnen patiënten en de maatschappij merken van jouw werk?

“We streven naar betere en meer toegankelijke behandelingen voor de ziekte van Parkinson. Dit betekent aan de ene kant het verbeteren en verfijnen van bestaande behandelingen, en aan de andere kant het ontwikkelen van geheel nieuwe behandelstrategieën. Voor de maatschappij betekent dit ook dat mensen met Parkinson langer actief kunnen blijven, minder zorg nodig hebben en beter kunnen deelnemen aan het dagelijks leven.”

Als we mogen dromen, waar hoop je dat het vakgebied over 10 à 15 jaar staat?

“Ik hoop dat we dan veel effectievere en meer gepersonaliseerde behandelingen hebben voor de ziekte van Parkinson. Idealiter kunnen we dan niet alleen de motorische klachten beter behandelen, maar ook de niet-motorische klachten en de symptomen die momenteel slecht reageren op traditionele behandelingen. Misschien kunnen we dan ook beter begrijpen wat de oorzaak is van de ziekte van Parkinson, of in ieder geval welke factoren een belangrijke rol spelen in het ontstaan en de progressie van de ziekte.”

“Het uiteindelijke doel zou zijn om de ziekteprogressie te vertragen of zelfs te stoppen, en op de lange termijn misschien de ziekte te voorkomen.”

De oratie van Maria Fiorella Contarino ‘From Dissonance to Symphony: Therapeutic Innovations in Parkinson’s Disease’ is op 20 april live te volgen via de website van de Universiteit Leiden.