Rathke's cleft cyste
Deze informatie is opgesteld door de afdeling Endocrinologie.
Wat is Rathke's cleft cyste?
Een Rathke’s cleft cyste (RCC) is een goedaardige, met vocht gevulde holte in de hypofyse. Een RCC maakt zelf geen hormonen aan. Veel mensen hebben zo’n cyste zonder dit te weten. Vaak is het een toevalsbevinding: de cyste wordt dan bijvoorbeeld per toeval ontdekt op een scan die voor iets anders is gemaakt (zoals na een val op het hoofd).
Verschijnselen
Een RCC zorgt niet bij iedereen voor klachten. De cyste wordt meestal pas gevonden als deze wat groter is en druk uitoefent op omliggende weefsels, waardoor er uitval van de normale functie ontstaat.
Hierbij kunt u denken aan:
- Druk op de oogzenuw: Dit kan leiden tot verminderde gezichtsscherpte en uitval van de gezichtsvelden, waardoor de zijkanten van uw zicht verdwijnen.
- Druk op de hypofyse: De hypofyse is een belangrijke klier die hormonen aanmaakt. Deze hormonen regelen de werking van andere organen in het lichaam, zoals de schildklier, de bijnieren en de geslachtsklieren. Bij druk op de hypofyse kan de hormoonproductie verstoord raken; dit heet hypofyseuitval.
Als er klachten optreden, kunnen deze bestaan uit:
- Hoofdpijn.
- Problemen met het zicht: wazig zien, of verlies van gezichtsvelden.
- Klachten die passen bij een hormoontekort, zoals vermoeidheid, gewichtsveranderingen, menstruatieproblemen of een verstoorde vochthuishouding.
Oorzaak
Een RCC ontstaat al vóór de geboorte. Bij de ontwikkeling van de hypofyse moet er een stukje darmweefsel vastgroeien aan een stukje hersenweefsel. Tijdens dit proces ontstaat een kleine holte: het 'zakje van Rathke'. Dit zakje speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van de hypofyse. Normaal gesproken verdwijnt dit zakje vanzelf weer vóór de geboorte. Als dit niet helemaal goed gebeurt, kan er vocht in achterblijven en ontstaat er een RCC.
Als het vermoeden bestaat van een RCC, kunnen er verschillende onderzoeken worden gedaan om de diagnose te stellen:
- MRI-scan.
- Bloedonderzoek: Hiermee kan worden gekeken of de hypofyse goed werkt of dat er een tekort aan hormonen is.
- Oogonderzoeken: Deze worden gedaan als er klachten zijn van het zicht of als de cyste in de buurt van de oogzenuw ligt.
Welke behandelingen zijn er mogelijk?
Als de RCC geen klachten geeft en niet groeit, is een behandeling niet altijd nodig. Er worden dan wel vervolgafspraken gemaakt om te controleren of de cyste van grootte verandert en of de hypofysefunctie verslechtert in de tijd. Heel kleine (enkele mm) en stabiele cystes die geen klachten geven hoeven niet gevolgd te worden. Als de cyste groot is, groeit en/of klachten geeft, kan er een operatie nodig zijn. Deze operatie wordt uitgevoerd via de neusholte (een transsfenoïdale operatie).
Waar moet u op letten na uw behandeling?
Wat kunt u verwachten na de operatie?
Omdat de cyste eigenlijk een klein zakje met vocht is, kan dit zakje zich na een operatie in de loop der jaren soms weer langzaam vullen met nieuw vocht. Dit gebeurt niet altijd, maar omdat de kans op terugkeer aanwezig is, blijft u na de operatie nog langdurig op de polikliniek onder controle. Zo houden we het samen goed in de gaten.
Contact
Deze folder geeft zeker niet antwoord op al uw vragen. U kunt met uw overige vragen altijd terecht wanneer u een afspraak heeft bij uw behandelend specialist.
Leids Universitair Medisch Centrum
Overig
Wetenschappelijke artikelen
- The burden of disease for pituitary patients. Biermasz NR. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab. 2019
- Endoscopic Surgery for Pituitary Tumors. van Furth WR, de Vries F, Lobatto DJ, Kleijwegt MC, Schutte PJ, Pereira AM, Biermasz NR, Verstegen MJT. Endocrinol Metab Clin North Am. 2020