Seksualiteit bij kanker

Wat zijn de symptomen?

Algemene klachten tijdens/na chemotherapie

Verminderde aanmaak van hormonen en minder vruchtbaar 
Chemotherapie kan invloed hebben op de eierstokken of zaadballen. Daardoor kan uw lichaam minder hormonen aanmaken. Ook kunt u hierdoor minder vruchtbaar worden. Dit kan tijdelijk zijn, maar soms ook blijvend. De kans hierop hangt onder andere af van uw leeftijd, gezondheid en behandeling. 
  
Minder zin in seks 
Sommige mensen hebben tijdens of na de behandeling minder zin in seks. Dit kan komen door minder hormonen. Ook veranderingen in uw lichaam, zoals haaruitval, gewichtsverlies of huidklachten, kunnen hierbij een rol spelen. Daarnaast kunnen vermoeidheid, misselijkheid, stress, angst of somberheid invloed hebben op uw seksleven. 
  
Veranderd gevoel in de zenuwen 
Sommige vormen van chemotherapie, zoals cisplatine, kunnen invloed hebben op de gevoelszenuwen. Hierdoor kunt u pijn krijgen bij aanraking of juist een doof gevoel hebben. Dit heet neuropathie.  

Moeilijker opgewonden worden of een orgasme krijgen 
Door veranderingen in de gevoelszenuwen kan het moeilijker zijn om seksueel opgewonden te raken. Ook kan het langer duren voordat u een orgasme krijgt, of lukt een orgasme soms niet. 
  

Klachten bij mannen tijdens/na chemotherapie  

Problemen met een erectie 
Sommige soorten chemotherapie kunnen de zenuwen beïnvloeden. Daardoor kan de penis minder gevoelig worden. Het kan dan moeilijker zijn om een erectie te krijgen of te houden. 
 

Klachten bij vrouwen tijdens/na chemotherapie

Droogheid van de vagina 
Door chemotherapie maakt uw lichaam minder hormonen aan. Dit kan invloed hebben op het slijmvlies van de vagina. Hierdoor kan de vagina dunner worden. U kunt last krijgen van jeuk, minder vocht, meer afscheiding of een branderig gevoel. Dit branderige gevoel kunt u ervaren tijdens en/of na het vrijen. 

Veranderingen in de menstruatie of een vervroegde overgang 
Chemotherapie kan de eierstokken tijdelijk of blijvend beschadigen. Daardoor maakt het lichaam minder hormonen aan. Hierdoor kan uw vruchtbaarheid afnemen. De menstruatie kan onregelmatig worden of tijdelijk wegblijven. Soms komt u door de behandeling eerder in de overgang. 

Cytostatica met bijbehorende bijwerkingen rondom seksualiteit

Alkylerende middelen 
Deze medicijnen maken breuken in het DNA van kankercellen. Daardoor kunnen de kankercellen zich niet meer verdubbelen. Deze verdubbeling is nodig om verder te groeien. Dit middel bindt zich aan het DNA van de kankercel met een molecuul. Dit heet een alkylgroep. Voorbeelden van alkylerende middelen zijn bendamustine, busulfan, chloorambucil, cyclofosfamide, dacarbazine, ifosfamide, lomustine, melfalan, procarbazine, streptozocine, temozolomide en thiotepa. 


Platinumbevattende middelen 
Deze medicijnen bevatten platinum. Net als alkylerende middelen kunnen deze medicijnen extra verbindingen in het DNA veroorzaken. Hierdoor kan het DNA zich niet meer verdubbelen en kunnen de kankercellen zich niet meer delen. Voorbeelden van platinumbevattende middelen zijn carboplatine, cisplatine en oxaliplatine. 

Maatregelen voor thuis/handige tips

1. U kunt gerust intiem zijn met uw partner tijdens en na de chemotherapie.

2. Gebruik als vrouw een betrouwbare methode van anticonceptie tijdens de chemotherapiebehandelingen. Dit voorkomt zwangerschap. Sommige chemotherapie kunnen schade toebrengen aan het sperma. Dit geeft geboorteafwijkingen als gevolg. 

3. Gebruik als man een condoom tijdens de chemotherapiebehandelingen. Er kan namelijk een kleine hoeveelheid cytostatica in het sperma terecht komen. Sommige vormen van chemotherapie kunnen ook invloed hebben op de beweging en hoeveelheid van de zaadcellen. Hierdoor kunt u minder vruchtbaar worden. 

4. Heeft u last van droogheid of pijn bij het vrijen? Gebruik dan een glijmiddel. Neem ook voldoende tijd om seksueel opgewonden te raken. Dit kost tijdens of na de behandeling soms meer tijd dan voorheen. 

5. Heeft u een kinderwens en moet de behandeling nog starten? Bespreek dan met uw arts of het mogelijk is om zaad- of eicellen in te laten vriezen. 

6. Bespreek veranderingen of problemen op seksueel gebied met uw partner, arts, hematoloog, verpleegkundig specialist of verpleegkundige. 

7. Heeft u extra ondersteuning nodig? Dan kunt u hulp vragen aan een seksuoloog. 

Seksuoloog

Uw arts kan u verwijzen naar een seksuoloog. Vaak krijgt u vooraf ook een afspraak bij een gynaecoloog of uroloog. Deze arts onderzoekt of er een lichamelijke oorzaak is voor uw klachten. 
Een seksuoloog is een arts of psycholoog die gespecialiseerd is in seksualiteit en seksuele problemen. Samen bespreekt u uw klachten en vragen. Op basis daarvan maken we een behandelplan. U kunt ook adviezen of oefeningen krijgen om thuis mee aan de slag te gaan. 

U kunt bij een seksuoloog terecht voor bijvoorbeeld:

• problemen met een erectie;
• moeite met een orgasme;
• minder zin in seks;
• pijn tijdens het vrijen;
• veranderingen in seksualiteit door ziekte of behandeling;
• relatieproblemen die met seksualiteit te maken hebben. 
  

Als dat nodig is, kunt u samen met de seksuoloog vervolgafspraken inplannen.

Vergoeding

De kosten voor een seksuoloog worden niet vergoed vanuit de basisverzekering. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden seksuologische zorg wel. Neem voor meer informatie contact op met uw zorgverzekeraar.

Contactgegevens

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen en/of opmerkingen?  
  
Kijk op onze website voor onze contactgegevens:  
Polikliniek Psychosomatische Gynaecologie en Seksuologie: Polikliniek Gynaecologie (psychosomatische gynaecologie en seksuologie) | LUMC.
Polikliniek Hematologie: Polikliniek Hematologie | LUMC.
Verpleegafdeling Hematologie: Verpleegafdeling LUMC Oncologie Centrum Klinisch - Hematologie (LOKH) | LUMC.

Handige links

Websites voor zorgprofessionals

 • www.seksindepraktijk.nl

Website voor patiënten

 • www.kankerenseks.nl

 • www.kanker.nl