Frits Koning

Frits Koning studeerde biologie en behaalde zijn PhD in 1986 in het laboratorium van Prof. Jon J. van Rood. Hierna werkte hij voor 2 jaar als post-doc in het laboratorium van Dr. John E. Coligan aan het National Institutes of Health in Bethesda, Verenigde Staten van Amerika. Hierna kwam hij naar Nederland terug en richtte hij zich op de rol van gamma delta T cellen in de mens. Dit leidde tot een langdurig onderzoeksproject om de oorzaak van coeliakie te achterhalen. Coeliakie is een ontsteking van de darm die wordt veroorzaakt door een overgevoeligheid voor gluten, eiwitten in tarwe, gerst en rogge. Coeliakie is sterk geassocieerd met HLA-DQ2/8 en een gamma delta T cel infiltraat in de ontstoken darm is typisch voor patiënten met deze aandoening. Met behulp van een prestigieuze PIONIER subsidie richtte hij zich op de associatie met HLA-DQ2/8. Hiervoor introduceerde hij massa spectrometrie en gebruikte dit om als eerste een glutenfragment te karakteriseren dat door T cellen van patiënten werd herkend. Bovendien toonde hij aan dat zulke fragmenten door enzymatische modificatie heel sterk aan HLA-DQ2/8 konden binden waardoor T cel reacties veel krachtiger werden. Dit wordt nu algemeen beschouwd als een kritische stap in de ontwikkeling van coeliakie. In nauwe samenwerking met Professor Jamie Rossjohn in Australië heeft hij de structuur van HLA-DQ2/8 gluten complexen en gluten-specifieke T cel receptoren gegenereerd waardoor nu moleculair inzicht in de pathogenese van coeliakie bestaat.

In de afgelopen jaren heeft hij massa cytometrie in het LUMC geïntroduceerd waarmee veel beter inzicht kan worden verkregen in de complexiteit van het afweersysteem en veranderingen daarin die gekoppeld zijn aan ziekten. Hij heeft dit toegepast bij patiënten met coeliakie, en andere veel voorkomende ontstekingen van de darm, waaronder Crohn. Het is de verwachting dat dit werk op termijn zal kunnen worden gebruikt om meer patiënt-specifieke therapieën tot te passen zodat ongewenste bijwerkingen beter kunnen worden voorkomen.

In de periode 2004-2014 was Frits Koning directeur en wetenschappelijk coördinator van het Nederlandse Coeliakie Consortium. Samen met Dr. Janneke Samsom is hij de coördinator van het TIMID consortium dat tot doel heeft beter inzicht te verkrijgen in de onderliggende mechanismen van immuun gemedieerde ziekten. Hij is een partner en workpackage leider van het BIOMAP EU_IMI consortium.

In 2000/2001 heeft Frits Koning een sabbatical jaar gehad waarin hij verbonden was aan het La Jolla Institute for Immunology in San Diego, Verenigde Staten van Amerika. In 2011, 2012 en 2013 bracht hij werkbezoeken aan de Universiteit van Oslo, de Universiteit van Melbourne en de Universiteit van Chicago.

Hij is lid van het Dagelijks Bestuur van het Leids Universiteits Fonds, lid van het Bestuur van de stichting MS Research, lid van de Raad van Toezicht van ReumaNederland. Hij is adviseur van de European Food Safety Authority.