Wat vertellen mensen die aangeven dat ze hersteld zijn van postcovidklachten?

“We hoorden van mensen die verklaarden dat ze veel baat hadden bij een zogeheten mind-body aanpak van hun klachten”, zegt hoogleraar Huisartsengeneeskunde Hedwig Vos. “Dat leek ons interessant, dus zijn we hen gaan bevragen. We wilden beter begrijpen wat mensen precies bedoelen wanneer zij spreken over een mind-body-benadering en welke rol zij zelf denken dat deze benadering heeft gespeeld in hun herstel. Dat hebben we opgeschreven en dat heeft een wetenschappelijk tijdschrift nu gepubliceerd.”

In zo’n kwalitatieve studie kijken onderzoekers niet naar grote aantallen mensen of meetbare effecten, maar proberen ze om de belevingswereld en ervaringen van een bepaalde groep in kaart te brengen. Voor dit onderzoek werden achttien mensen uitgebreid geïnterviewd over hun ziektegeschiedenis en hun weg naar herstel. Ondanks hun verschillende achtergronden en klachten vertellen zij hoe een mind-body-benadering hen hielp hun dagelijkse activiteiten weer op te pakken.

Wat hebben deze mensen ervaren?

Hoewel geen twee verhalen hetzelfde zijn, komen verschillende terugkerende thema’s naar voren. Zo veranderde de manier waarop deelnemers naar hun klachten keken. Van: mijn lichaam is ernstig ziek, naar: mijn klachten zijn het gevolg van een ontregeld brein of zenuwstelsel.

De deelnemers haalden inspiratie uit herstelverhalen van anderen. Zo lazen ze bijvoorbeeld hoe belangrijk het kan zijn om hun huidige situatie te accepteren en te stoppen met vechten tegen de klachten. Ook maakten ze zo kennis met een andere aanpak, namelijk die van mind-body-technieken.

Zoals de deelnemers het beschreven, verwijst de term “mind-body” niet naar één specifieke behandeling of theorie, maar naar een verzameling ideeën, technieken en praktijken, die ze relevant vonden voor hun herstel. “Deze aanpak is gericht op het opnieuw ‘inregelen’ van het ontregelde brein en zenuwstelsel, wat lijkt te passen bij moderne neurowetenschappelijke theorieën over hoe het brein werkt en hoe klachten ontstaan”, zegt arts-onderzoeker Christine Deurman.

Begrip voor postcovidpatiënten 

De onderzoekers zijn zich bewust van de gevoeligheden rond het onderwerp. Veel postcovidpatiënten hebben jarenlang ervaren dat hun klachten onvoldoende serieus werden genomen of zelfs als psychisch werden afgedaan. Meer onderzoek naar de factoren die een rol spelen bij postcovid is daarom hard nodig.

Deurman: “Postcovid kan het leven van mensen volledig ontwrichten en er is nog weinig zicht op behandelingen die goed werken bij iedereen met postcovid. Tegelijkertijd weten we nog verrassend weinig over herstel van postcovid. Ik wilde zorgvuldig luisteren naar mensen die zeggen hersteld te zijn met een mind-body-aanpak en leren van hun ervaringen.”

Beperkingen van het onderzoek

De onderzoekers zochten bewust naar mensen die zeiden dat een mind-body-aanpak een belangrijke rol heeft gespeeld bij de verbetering van hun klachten. Deze mensen zijn gevonden via sociale netwerken waarin gesproken wordt over mind-body aanpakken bij postcovid. Alle deelnemers zijn vrouwen, en bijna driekwart is hoogopgeleid.

“We weten niet in hoeverre de door hen beschreven mind-body aanpak daadwerkelijk heeft bijgedragen aan het herstel van de deelnemers aan dit onderzoek. Dat kan niet met een beschrijvend, kwalitatief onderzoek onder een kleine groep mensen.” Daarvoor zouden de onderzoekers een ander type onderzoek moeten starten, waarbij ze het effect van een mind-body-aanpak op het herstel meten. Ook is het belangrijk om de ervaringen van mensen te onderzoeken die geen verbeteringen ervaarden van een mind-body-aanpak.

“Wat we wél geleerd hebben, is dat herstel soms mogelijk is. Uiteindelijk hopen wij dat de inzichten uit deze herstelverhalen kunnen bijdragen aan meer perspectief voor mensen die nog steeds met postcovid worstelen”, aldus Deurman.

Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door ZonMw/Health Holland.