Ruim 2,2 miljoen euro voor Leidse kankeronderzoekers

24 augustus 2017• PERSBERICHT

Vijf onderzoeksprojecten van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) hebben samen ruim 2,2 miljoen euro subsidie gekregen van KWF Kankerbestrijding. De projecten gaan over een kankervaccin, voedselvergiftiging en darmkanker, virussen en databases voor onderzoek.

Kankervaccin van DNA-moleculen

Professor Ferry Ossendorp van de afdeling Immunohematologie en Bloedtransfusie krijgt ruim 700.000 euro voor de ontwikkeling van een kankervaccin waarmee het immuunsysteem zeer gericht op tumoren kan worden afgestuurd. De basis van het vaccin zijn mutaties die alleen in de tumor voorkomen.

Samen met het Leidse biotechbedrijf Immunetune onderzoekt hij de komende jaren de technische kneepjes van dit vaccin. “We maken het vaccin van kleine DNA-moleculen die uniek zijn voor een bepaalde tumor en per persoon verschillend zijn. Zo kunnen we de afweercellen stimuleren om heel gericht iemands tumor aan te vallen en het gezonde weefsel met rust te laten.”

Voedselvergiftiging en kanker

Het onderzoeksvoorstel van professor Chemische Immunologie Sjaak Neefjes draait om de relatie tussen voedselvergiftiging en darmkanker en wordt beloond een subsidie van ruim 570.000 euro. Uit eerdere studies weten onderzoekers dat het risico op darmkanker verhoogt na besmetting met een bacterie die voedselvergiftiging veroorzaakt. “We willen dit nu bewijzen in een andere groep mensen en met een andere bacterie”, aldus Neefjes.

Als hun vermoedens worden bevestigd, kan dit volgens Neefjes grote gevolgen hebben. “Het kan leiden tot aanbevelingen om mensen met een voedselvergiftiging door de desbetreffende bacterie te laten deelnemen aan het bevolkingsonderzoek voor darmkanker. Ook verhoogt het de urgentie deze bacteriën te weren uit onze voedselketen.” Voor deze studie werkt Neefjes samen met epidemiologen van het Nederlands Kanker Instituut (NKI) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Virussen en immuuntherapie voor kanker

Nadine Pronk-van Montfoort van de afdeling Medische Oncologie deed al onderzoek naar virologie en de rol van het afweersysteem bij de behandeling van kanker. Ze is dus de juiste vrouw op de juiste plek voor een onderzoek naar virussen en immuuntherapie van kanker. Het KWF zag dit ook en beloont haar onderzoeksvoorstel met de Bas Mulder Award voor jonge talentvolle onderzoekers.

Met de subsidie, ter waarde van ruim 500.000 euro, gaat Pronk-van Montfoort onderzoeken hoe virussen kunnen helpen om kanker te behandelen. “Deze zogeheten oncolytische virussen kunnen een tumor opzoeken en daar een infectie veroorzaken, zonder schade aan het gezonde weefsel. De infectie lokt vervolgens afweercellen naar de tumor.” Ze hoopt er met haar onderzoek achter te komen of de combinatie van oncolytische virussen en immuuntherapie de sleutel is tot een effectievere behandeling van kanker.

Biobank en database voor levercelkankerpatiënten

Maag-darm-leverarts Minneke Coenraad krijgt een subsidie van 440.000 euro om een landelijke database en biobank op te zetten voor patiënten met kanker die ontstaat in de cellen van de lever. Het gaat om een landelijk initiatief. “De subsidie is aangevraagd vanuit de Dutch Hepatocellular & Cholangiocarcinoma Group. Dat is een samenwerkingsverband tussen medisch specialisten van diverse umc’s die zich bezighouden met de behandeling van levercelkanker. Voor dit project werken we nauw samen met het Parelsnoer Instituut.” 

Primaire levercelkanker staat op nummer drie van alle kankersoorten waaraan de meeste mensen sterven.  “Jaarlijks wordt in Nederland bij zo’n 450 personen deze diagnose gesteld. De vooruitzichten zijn in een aanzienlijk deel van deze mensen slecht.” Coenraad wil daar met behulp van een op te zetten landelijke database en biobank verandering in brengen. “We willen zoveel mogelijk informatie verzamelen om in te kunnen zetten voor wetenschappelijk onderzoek. Ons uiteindelijke doel is om de diagnose in een vroeger stadium te kunnen stellen en de behandeling van levercelkanker te verbeteren.”

Internationale database voor erfelijke darmkanker

Klinisch geneticus Maartje Nielsen en arts-onderzoeker Sanne ten Broeke gaan hun subsidie van 45.000 euro inzetten om een bestaande database aan te passen en uit te breiden voor patiënten met een erfelijke aanleg voor darmkanker. “Ongeveer 1 op de 20 mensen met darmkanker heeft een erfelijke aanleg voor darmkanker, vaak gaat het om het zogenoemde Lynch-syndroom”, aldus Nielsen.

De vernieuwde en grotere database zal wereldwijde klinische gegevens bevatten van grote groepen Lynch-patiënten met een specifieke genetische achtergrond en een relatief grote groep MAP-patiënten, een andere erfelijke vorm van darmpoliepen en darmkanker. “Zo hopen wij meer te weten te komen over de gevolgen van deze erfelijke syndromen”, aldus Ten Broeke. De database gaat voldoen aan eisen van andere internationale databases, zodat deze wereldwijd is te gebruiken.

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen bij het LUMC?
Abonneer u dan op onze tweewekelijkse nieuwsbrief of neem een abonnement op het LUMC Magazine.