Ontwormen leidt tot krachtiger immuunsysteem

18 oktober 2016• PERSBERICHT

Antiwormmedicijnen versterken de afweer van mensen in gebieden waar veel worminfecties voorkomen. Dat blijkt uit onderzoek van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) in samenwerking met Universiteit Indonesië (UI) onder ruim duizend mensen in Indonesië. De onderzoekers denken dat vaccinaties ook beter aanslaan na ontworming, maar dat moet nog worden onderzocht.

“We wisten al dat mensen die besmet zijn met wormen minder krachtige afweerreacties laten zien. Maar dat kan ook door andere factoren komen, zoals vuil drinkwater. Wij laten nu zien dat de verminderde afweer echt door de worminfectie komt en dat je dit kunt tegengaan door antiwormmedicatie”, vertelt Maria Yazdanbakhsh, hoogleraar Immunoparasitologie in het LUMC. 

Sterkere immuunreacties

Onderzoeker dr. Linda Wammes deed veldstudies met haar collega’s dr. Aprilianto Wiria en dr. Firdaus Hamid van de UI in dorpen in Indonesië waar 60 procent van de mensen wormen in hun darmen heeft. De helft van de bevolking kreeg antiwormmiddelen, de andere helft ontving placebo’s. Na 21 maanden bleek de eerste groep sterkere immuunreacties te hebben. Zij hadden ook minder stoffen in het bloed die de afweer onderdrukken. “Wanneer het lichaam er niet in slaagt wormen kwijt te raken, wordt de afweer geremd om te voorkomen dat het lichaam schade oploopt door een chronische afweerreactie. Het lichaam sluit als het ware een deal met de worm”, vertelt Yaz-danbakhsh. Hier kunnen positieve kanten aan zitten, zoals een verminderde kans op ziektes die door een te sterke afweer worden veroorzaakt, zoals allergieën, auto-immuunziektes en diabetes.

Ontwormen voor vaccinatie

Bekend is dat sommige vaccins goed aanslaan bij Westerse proefpersonen, maar veel minder goed werken in de gebieden waar de vaccins nodig zijn. “Dat zien we bijvoorbeeld bij het malariavaccin, een vaccin dat we ook in het LUMC ontwikkelen. We vermoeden dat een door wormen geremd afweersysteem ook minder goed in staat is om immuniteit op te bouwen na een vaccinatie. We zouden dan ook heel graag onderzoeken of vaccins beter werkzaam zijn na ontworming. Als dat zo is kun je in dit soort gebieden mensen standaard ontwormen voorafgaand aan vaccinatie.”

Immuunsysteem beïnvloeden

Het LUMC onderzoekt momenteel ook of ontworming effect heeft op insulineresistentie, een groot probleem bij mensen met diabetes type 2. “We kijken daarbij ook naar de ernst van de worminfectie. Onderzoekers nemen dat vaak niet mee, maar we denken dat het uitmaakt of mensen veel of weinig wormen hebben”, aldus Yazdanbakhsh. Op de afdeling Parasitologie van het LUMC wordt ook onderzocht hoe de worm het voor elkaar krijgt om afweerreacties te dempen. “We brengen de stoffen in kaart die de worm uitscheidt en hopen moleculen te identificeren die het immuunsysteem beïnvloeden. Die kunnen mogelijk als medicijn dienen voor mensen met een verstoorde afweer.”

Het wetenschappelijke artikel over dit onderzoek is op 17 oktober verschenen in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen bij het LUMC?
Abonneer u dan op onze tweewekelijkse nieuwsbrief of neem een abonnement op het LUMC Magazine.