Schildklieroperatie met verwijderen van de lymfeklieren in de hals

Wat is Schildklieroperatie met verwijderen van de lymfeklieren in de hals?

De schildklier en weefsels in de omgeving

De schildklier is een vlindervormig orgaan dat in de hals en om de luchtpijp is gelegen (zie figuur hiernaast). De schildklier produceert hormonen die belangrijk zijn voor de regulatie van de stofwisseling. Voor de productie van die hormonen is de schildklier voornamelijk afhankelijk van een voldoende aanbod van jodium in het lichaam. 

In de directe omgeving van de schildklier ligt aan iedere kant een zenuw, de zogenaamde nervus recurrens (ook wel aangeduid met 'de stembandzenuw'). Die twee stembandzenuwen zorgen ervoor dat onze stembanden kunnen bewegen en dat daarmee onze stem volume krijgt. 

Tevens liggen direct tegen de schildklier aan vier bijschildklieren, twee aan de linkerkant en twee aan de rechterkant. Die bijschildklieren zijn van belang voor de kalkhuishouding. Zij zorgen ervoor dat het kalkgehalte van uw bloed goed gereguleerd wordt. 

De lymfeklieren 

Het lymfestelsel is een transportsysteem dat bestaat uit lymfevaten, lymfeklieren en lymfeklierweefsel. Het lymfestelsel speelt een belangrijke rol bij de afweer tegen infecties en het opruimen van afvalstoffen uit de weefsels. Ook zorgt het ervoor dat het vochtgehalte van de weefsels in evenwicht blijven. Er zijn verschillende groepen lymfeklieren in ons lichaam onder andere in de hals, in de oksels, langs de luchtpijp, bij de darmen en achter de buikholte, in de bekkenstreek en in de liezen. Bij een kwaadaardige tumor in het lichaam kan het zo zijn dat deze uitzaaien naar lymfeklieren in de omgeving. Bij een tumor van de schildklier is dit dus naar de lymfeklieren in de hals. 

Wat gaat er vooraf aan het onderzoek of de behandeling?

Voor de operatie 

Voordat u wordt geopereerd, ondergaat u een preoperatieve screening. Dit is een standaardprocedure voorafgaand aan elke operatie, waarbij u langsgaat bij de anesthesioloog (de “narcose dokter”). Deze specialist zal uw algemene gezondheid nogmaals in kaart brengen en algemene zaken rondom pijnstilling en narcose met u bespreken. U ontvangt voordat u geopereerd wordt een informatiefolder, waarin staat waar u rekening mee moet houden voor de operatie. 

Hoe gaat het onderzoek / de behandeling in zijn werk?

De operatie 

Er zijn verschillende redenen om een schildklier (geheel of gedeeltelijk)  te verwijderen, maar in het geval van een tumor van de schildklier met uitzaaiingen in de lymfeklieren in de hals, zal de gehele schildklier met de lymfeklieren in de hals (meestal aan één zijde, maar beide zijden kan ook) verwijderd worden. De medische term voor deze operatie is een totale thyreoïdectomie met halsklierdissectie. Deze operatie vindt altijd plaats onder algehele narcose (u gaat dus slapen) en tijdens de operatie krijgt u een beademingsbuis in de keel waarmee we onder andere ook de functie van uw (stemband)zenuwen kunnen meten (zie ook verderop in de folder onder het kopje mogelijke complicaties). Het is een langdurige operatie en duurt meestal tussen de vier en acht uur, waarbij u met uw hoofd achterover ligt. Er wordt een horizontale snede laag in de hals gemaakt (een paar centimeter boven het borstbeen) en deze wordt verlengd tot net onder het oor. De klieren in de hals met het omliggende vetweefsel zullen in één geheel worden verwijderd, net als de schildklier. Als de ingreep klaar is zal er een drain (slangetje) in het operatiegebied achtergelaten worden om bloed of lymfevocht af te laten lopen. De drain kan meestal na enkele dagen verwijderd worden, afhankelijk van de hoeveelheid vocht. 

Waar moet u op letten direct na het onderzoek / de behandeling?

Na de operatie 

Als de operatie klaar is zal u eerst naar de uitslaapkamer (verkoeverkamer) gaan en zal er dus een slangetje in uw hals zitten. Als u goed wakker bent en er verder geen problemen zijn zal u weer teruggaan naar de verpleegafdeling. Hier verblijft u meestal nog twee tot drie dagen en uw (zaal)arts beslist samen met u wanneer het tijd is om naar huis te gaan. Bij ontslag wordt u geïnformeerd over waar u op moet letten na de operatie en hoe u het ziekenhuis kunt bereiken in geval van problemen. Ook moet u rekening houden met een herstelperiode (zie ook verderop in de folder onder het kopje gevolgen voor u na de operatie). 

Wat zijn de risico's, bijwerkingen of complicaties?

Geen enkele operatie is zonder risico’s. Complicaties die kunnen optreden zijn onder te verdelen in algemene complicaties en complicaties die specifiek zijn voor deze operatie. 

Algemene complicaties zijn bijvoorbeeld een nabloeding of een infectie, waardoor de wondgenezing verstoord kan raken en er soms opnieuw een operatie nodig is. Daarnaast bestaat de kans op trombose, een blaasontsteking of een longontsteking. 

Specifieke complicaties die kunnen optreden bij deze operatie betreffen met name zenuwen, aangezien er veel zenuwen in het halsgebied lopen. De meeste complicaties komen bij 1-4% van de patiënten voor en zijn meestal tijdelijk van aard, maar soms blijvend. De klachten die daarbij kunnen horen zijn: 

• Een doof gevoel van de huid rondom het litteken en voornamelijk de oorlel. Eigenlijk heeft iedereen hier na deze operatie wel last van en dit wordt over het algemeen in het begin als zeer hinderlijk ervaren maar went na verloop van tijd. 
• Hese stem. Dit is meestal van voorbijgaande aard. Beschadiging van de stembandzenuw, met daardoor blijvende heesheid, komt voor in zo'n half procent van de patiënten (1 op de 200 à 250 patiënten) die aan hun schildklier geopereerd worden. De kans hangt overigens samen met de reden van de schildklieroperatie, en met de ingewikkeldheid van de ingreep. Wanneer een stemband daardoor slecht functioneert, kunt u met hulp van een logopediste weer goed leren praten. Hard spreken of roepen is dan echter niet meer mogelijk. Ook als de stembandzenuw niet wordt beschadigd kunnen er stemveranderingen optreden. Dit kan het gevolg zijn van beschadigingen aan de korte halsspieren of aan andere zenuwen, of gewoon doordat de relatie tussen het strottenhoofd en omgevende schildklierkwabben - die als ‘klankkast’ voor de stem functioneren – is veranderd. 
• Verstoring van de kalkhuishouding. Vlakbij de schildklier liggen de bijschildklieren. Dit zijn hele kleine organen van enkele millimeters groot, die de calcium huishouding van het lichaam regelen. Deze bijschildklieren, zo groot als een rijstkorrel, zijn voor de chirurg soms moeilijk te herkennen en kunnen gemakkelijk beschadigd raken, waarna zij hun werk niet goed kunnen doen. In het LUMC krijgt u daarom na een schildklieroperatie uit voorzorg calciumtabletten (met vitamine D) en bepalen wij de hoeveelheid calcium in het bloed. Gelukkig herstellen de bijschildklieren bij veruit de meeste patiënten vanzelf en kunt u na een week de calciumtabletten staken of verminderen. 

• Pijnlijke schouder. Indien bij de operatie een zenuw naar de schouder beschadigd, kunt u klachten krijgen van onder meer een zwakkere, pijnlijke schouder, die mogelijk licht naar beneden hangt. Het heffen van uw arm zal ook moeizamer gaan. Fysiotherapie kan helpen deze klachten te verminderen. 
• Verminderde bewegingen aan één zijde van de tong. In het operatie gebied loopt ook een zenuw die bewegingen van de tong aanstuurt. Bij beschadiging van deze zenuw wordt de tong aan de aangedane zijde zwak. Hierdoor kunnen op termijn problemen ontstaan bij het praten, kauwen en slikken. 
• Klachten van de ademhaling bij plat liggen. Een grote zenuw die in het operatiegebied loopt is de zenuw die het middenrif aanstuurt. Beschadiging leidt tot een hoogstand van het middenrif aan de aangedane zijde waardoor de long zich minder goed kan ontplooien. Dit geeft (meer) klachten van de ademhaling bij liggen, dan bij zitten of een staande houding. 

Welke specifieke nazorg kunnen wij bieden?

Afhankelijk van de soort schildklierkanker, zal u (een aantal weken)  na de operatie nog verwezen worden naar de afdeling Nucleaire Geneeskunde voor een aanvullende behandeling met radioactief jodium (ook wel jodium 131 genoemd), om eventueel achtergebleven schildkliercellen te vernietigen. De nucleair geneeskundige zal u tijdens een aparte afspraak uitgebreid voorlichting geven over deze behandeling. 

Waar moet u op letten na uw onderzoek/behandeling?

Aangezien uw gehele schildklier is verwijderd, zult u zelf geen schildklierfunctie meer hebben. Dit is goed op te lossen met tabletten met schildklierhormoon, die u levenslang zal moeten gebruiken. Na de operatie, en na de behandeling met radioactief jodium, zal de endocrinoloog uw precieze dosering bepalen. Het zal enige tijd duren voordat dit goed is ingesteld en de voor u juiste dosering is gevonden. 

Zoals u eerder heeft kunnen lezen zal het soms nodig zijn om gedurende een bepaalde tijd ook calciumtabletten (met vitamine D) te gebruiken. 

Verder moet u zichzelf wel wat tijd gunnen om te herstellen. De duur hiervan verschilt per persoon, maar reken zeker op enkele weken. Er zijn er in principe géén beperkingen voor u. Eenmaal weer thuis mag u de dagelijkse werkzaamheden weer voorzichtig oppakken. U hoeft geen dieet aan te houden. Verder kunt u gewoon douchen, tillen en huishoudelijk werk doen, maar sporten wordt ontraden in de eerste twee weken na de operatie. 

Contact bij problemen na uw onderzoek/behandeling

U krijgt bij ontslag een controleafspraak mee voor bij uw chirurg, maar bij klachten zoals kortademigheid, koorts, roodheid en/of zwelling van de wond, tintelingen rondom de mond en/of van de vingertoppen wordt u verzocht eerder contact op te nemen met het ziekenhuis (zie verderop in de folder voor de telefoonnummers). 

Contactgegevens van de betrokken poliklinieken

Bij vragen of problemen kunt u contact opnemen met: 

Polikliniek Heelkunde 

Tijdens kantooruren (= maandag t/m donderdag: 8:15 - 11.30 uur / 13:30 - 16:00 uur en op vrijdag: 8:15 - 12:00 uur) neemt u contact op met de polikliniek van het Centrum Endocriene Tumoren Leiden via het telefoonnummer 017-5263505 of de polikliniek Heelkunde via het telefoonnummer: 

071-5262377 

Spoedeisende hulp 

Buiten kantooruren kunt u contact opnemen met de Spoedeisende Hulp via telefoonnummer: 

071- 5261950 

Informatie over de afdeling Heelkunde/Chirurgie van het LUMC vindt u op www.heelkunde-lumc.nl

De vaste schildklierchirurgen in het LUMC zijn: mevr. Dr. A. Schepers, Dr. L. Welling en Dr. J.J.W.M. Brouwers. Ook zijn er chirurgen (in opleiding), met als aandachtsgebied schildklierchirurgie, die onder supervisie mee kunnen opereren aan uw schildklier. 

In het LUMC is er een nauw samenwerkingsverband tussen de schildklierchirurgen, de endocrinologen (aanspreekpunt Prof. Dr. O.M. Dekkers)  en nucleair geneeskundigen (aanspreekpunt Prof. Dr. L de Geus-Oei).