Subsidie van Duchenne Parent Project NL, Onderzoek naar traumatisch hersenletsel, ZonMw-subsidies, en meer

Subsidie van Duchenne Parent Project NL - Rosanne Govaarts, Pien Weerkamp en Erik Niks

Steeds meer mannen met Duchenne worden volwassen. Dat is een positieve ontwikkeling, maar het brengt ook nieuwe uitdagingen met zich mee. Naarmate iemand meer afhankelijk wordt van zorg, wordt het moeilijker om zelf keuzes te blijven maken en actief betrokken te zijn bij beslissingen over het eigen leven en zorgtraject. In dit onderzoek willen we beter begrijpen welke factoren bepalen hoeveel regie iemand ervaart. We kijken daarbij naar het samenspel tussen cognitieve functies (zoals geheugen en informatieverwerking), coping (oftewel de manier waarop iemand omgaat met moeilijke gebeurtenissen en stress) en de rol van ouders en andere naasten in het dagelijks leven en bij besluitvorming.

Internationale erkenning voor onderzoek naar traumatisch hersenletsel

Inge van Erp heeft internationaal erkenning gekregen voor haar onderzoek naar de behandeling van traumatisch hersenletsel. Tijdens congressen van de European Association of Neurosurgical Societies (EANS) in Hamburg en de International Neurotrauma Society (INTS) in Cartagena ontving zij maar liefst drie prijzen voor beste onderzoek. De studies richten zich op de effectiviteit van drukmeter-gestuurde zorg en de veiligheid en effectiviteit van complementremming bij patiënten met ernstig traumatisch hersenletsel. Deze prestatie is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen het Universitair Neurochirurgisch Centrum Holland (UNCH), Erasmus MC, Hersenstichting en Takeda. Veel dank aan oa. Thomas van Essen, Wilco Peul, Wouter Moojen, Kees Fluiter, Frank Baas, Mathieu van der Jagt, Saliha Ergezen.

Drie projecten van afdeling Biomedical Data Sciences gehonoreerd met ZonMw-subsidie

Drie projecten van de afdeling Biomedical Data Sciences zijn gehonoreerd met een ZonMw-subsidie. Deze projecten ontwikkelen nieuwe methoden voor onderzoek naar Passende Zorg.

Hoe bepaal je of een keuze voor minder behandelen bij kanker passende zorg is?

Bij de behandeling van kanker zijn vaak meerdere behandelen mogelijk, waaronder minder uitgebreide behandeling of het achterwege laten van behandeling (de-escalatie). Dit kan passend zijn bij onzekere gezondheidswinst of wanneer mensen voor- en nadelen verschillend wegen. In zulke situaties is er niet altijd één beste keuze en spelen patiëntwaarden een belangrijke rol. Hoe te bepalen of de-escalatie gepaste zorg is? Met een subsidie van ZonMw (EUR 300.000) gaan Anne Stiggelbout (Medische Besliskunde, BDS), Michel Wouters (Medische Besliskunde, BDS en NKI) en Ellen Engelhardt (NKI) een praktisch toepasbare onderzoeksmethodiek ontwikkelen
waarmee onderzocht kan worden of de-escalatie een optie is, hoe beslissingen worden genomen en
of die leiden tot waarde voor de patiënt. Het ondersteunt uiteindelijk passende en patiëntgerichte zorg en betere richtlijnen.

Causale multi-state modellen voor het verbeteren van passende zorg

Passende zorg vraagt vaak om het afwegen van meerdere uitkomsten, zoals overleving, bijwerkingen en kwaliteit van leven. Het evalueren van deze afwegingen bij verschillende zorgstrategieën is lastig, zeker wanneer er gebruik wordt gemaakt van observationele data. Dankzij een subsidie van ZonMw (EUR 300.000) gaan Ilaria Prosepe, Nan van Geloven en Liesbeth de Wreede (BDS) nieuwe causale multi-state modellen ontwikkelen voor betere evaluatie van besluitvorming en efficiëntere zorg. De nieuwe methoden zullen direct worden toegepast voor het evalueren van alternatieve diagnostische trajecten voor reumatische ziekten (in samenwerking met Rachel Knevel (REUM)), en voor het evalueren van verschillende
behandelsequenties bij gevorderd melanoom (in samenwerking met Ellen Kapiteijn and Michel Wouters (ONCO/BDS/NKI)).

Hoeveel deelnemers zijn er nodig? - Betere steekproefbepaling voor onderzoek naar Passende Zorg

Bij het evalueren van Passende Zorg is het door loting toewijzen van zorg aan patiënten (randomiseren) niet altijd ethisch of haalbaar. Daarom zijn zorgvuldige, niet-gerandomiseerde studies belangrijk, waarbij in de analyse wordt gecorrigeerd voor verschillen tussen patiëntengroepen. Maar methoden om het juiste aantal deelnemers te bepalen voor dergelijke studies ontbreken. Bij te weinig deelnemers blijft de onderzoeksvraag onbeantwoord; een studie met te veel deelnemers is onnodig. Dankzij een subsidie van ZonMw (EUR 300.000) gaan Doranne Thomassen, Saskia le Cessie en Nan van Geloven (BDS/EPI) nieuwe methoden hiervoor ontwikkelen.
Dit doen zij in samenwerking met gynaecologisch oncologen Linda Nooij (LUMC) en Erica Werner (Erasmus MC), en de causale inferentie-experts van het internationale STRATOS-initiatief. Met de nieuwe methoden kunnen onderzoekers ook voor niet-gerandomiseerde studies berekenen hoeveel deelnemers nodig zijn.

Horizon Europe-subsidie voor twee LUMC-projecten naar urineweginfecties

Twee onderzoeksprojecten waaraan het LUMC deelneemt, hebben een subsidie ontvangen vanuit het Europese onderzoeksprogramma Horizon Europe. Beide projecten richten zich op urineweginfecties, maar benaderen het onderwerp vanuit een andere invalshoek.

Kortere antibioticakuur bij nierbekkenontsteking

Een van de gehonoreerde projecten is SAPPHIRE, een internationale studie waarin onderzoekers van LUCID, onder wie Georg Zeller en Merel Lambregts, samenwerken met partners uit onder andere Zwitserland.

De onderzoekers willen weten of een kortere antibioticakuur bij nierbekkenontsteking even effectief is als de gebruikelijke behandeling. In de studie worden verschillende behandelstrategieën vergeleken, waaronder een antibioticakuur van drie of zeven dagen.

Het deelonderzoek SAPPHIRE-Predict onderzoekt daarnaast hoe de behandelduur samenhangt met veranderingen in het darm-, vaginaal- en urinemicrobioom en met het optreden van terugkerende urineweginfecties. Het doel is een zo kort mogelijke, maar effectieve behandeling, met minder ongewenste effecten van antibiotica.

Waarom krijgt de ene vrouw wel opnieuw een infectie en de andere niet?

Ook het Europese onderzoeksproject LINGER, waaraan het LUMC deelneemt, ontvangt Horizon Europe-financiering. Binnen dit project staat een andere vraag centraal: waarom herstellen sommige vrouwen volledig van een urineweginfectie, terwijl anderen terugkerende infecties of aanhoudende klachten ontwikkelen?

Onderzoekers bestuderen hoe bacteriën, het immuunsysteem, de blaaswand en het microbioom bijdragen aan het ontstaan van terugkerende infecties. Door klinische gegevens en uitgebreide moleculaire analyses te combineren, willen zij de onderliggende mechanismen ontrafelen en biomarkers identificeren waarmee het risico op nieuwe infecties kan worden voorspeld.

Deze kennis moet uiteindelijk bijdragen aan betere diagnostiek en nieuwe, gerichte strategieën om terugkerende urineweginfecties te voorkomen.

Twee LUMC-projecten ontvangen LUF Praesidium Libertatis Subsidie 2026

De winnaars van de LUF Praesidium Libertatis Subsidies 2026 zijn bekend. Sophie Groene en Cathelijne van den Berg van het LUMC ontvangen ieder € 75.000 voor onderzoek dat kan bijdragen aan betere inzichten in de ontwikkeling van kinderen en nieuwe behandelmogelijkheden voor nierziekten.

Sophie Groene onderzoekt de invloed van de omgeving vóór de geboorte

Hoe beïnvloedt de omgeving in de baarmoeder de ontwikkeling van de hersenen en de gezondheid van een kind op latere leeftijd? Dat is de centrale vraag in het onderzoek van Sophie Groene, getiteld From Womb to World: The Lasting Neurodevelopmental Impact of Fetal Growth Restriction in a Unique Discordant Identical Twin Model.

Wanneer een baby tijdens de zwangerschap onvoldoende voedingsstoffen en zuurstof krijgt, kan de groei achterblijven. Dit wordt foetale groeirestrictie genoemd. Kinderen die hiermee te maken krijgen, hebben een verhoogd risico op problemen in hun cognitieve, neurologische en sociaal-emotionele ontwikkeling. Welke mechanismen hieraan ten grondslag liggen, is nog onvoldoende bekend.

Groene onderzoekt dit bij een bijzondere groep eeneiige tweelingen, waarbij één kind tijdens de zwangerschap minder voedingsstoffen en zuurstof ontvangt dan het andere. Omdat de tweelingen genetisch identiek zijn en in hetzelfde gezin opgroeien, biedt deze groep een unieke mogelijkheid om de invloed van omstandigheden vóór de geboorte te bestuderen.

Met de subsidie onderzoekt Groene de neurologische, cognitieve, motorische en sociaal-emotionele ontwikkeling van deze kinderen op tweejarige leeftijd. Door de uitkomsten te koppelen aan eerder gemaakte hersenscans wil zij achterhalen welke veranderingen in de hersenen voorspellend zijn voor latere ontwikkelingsproblemen. Dit kan bijdragen aan het eerder herkennen van kinderen die extra ondersteuning nodig hebben, zodat begeleiding en behandeling tijdig kunnen worden ingezet.

Cathelijne van den Berg werkt aan nieuwe mogelijkheden voor nierherstel

Voor mensen met ernstig nierfalen is een niertransplantatie een belangrijke behandeloptie. Het grote tekort aan donornieren maakt de ontwikkeling van alternatieve behandelingen echter urgent. Cathelijne van den Berg onderzoekt hoe gekweekt nierweefsel in de toekomst kan bijdragen aan het herstellen van de nierfunctie.

In haar project Decoding kidney organoid integration: Spatial mapping of host-graft interactions richt zij zich op nierorganoïden: in het laboratorium gekweekte, driedimensionale structuren die bepaalde kenmerken van menselijke nieren nabootsen. Deze worden gemaakt uit menselijke pluripotente stamcellen en bevatten onder meer nefronen, de structuren die het bloed filteren.

Eerder onderzoek heeft laten zien dat deze organoïden na transplantatie in proefdieren kunnen bijdragen aan filtratie. Een belangrijke uitdaging is echter om het gekweekte nierweefsel goed te laten aansluiten op het bestaande nierweefsel en het urine-afvoersysteem van de ontvanger.

Van den Berg en haar collega's hebben inmiddels een transplantatiemethode ontwikkeld waarmee structurele verbindingen tussen gekweekte en bestaande nierbuisjes tot stand kunnen worden gebracht. Met geavanceerde driedimensionale beeldvorming en analyse van genactiviteit onderzoekt Van den Berg welke moleculaire signalen deze verbindingen mogelijk maken en hoe de integratie verder kan worden verbeterd.

Het onderzoek vormt een belangrijke basis voor vervolgonderzoek naar functioneel geïntegreerd nierweefsel en mogelijke toekomstige regeneratieve behandelingen voor nierziekten.

Investeren in onderzoek met impact

Met de Praesidium Libertatis-subsidies ondersteunt het Leids Universiteits Fonds innovatief onderzoek aan de Universiteit Leiden. De projecten van Groene en Van den Berg laten zien hoe wetenschappelijk onderzoek kan bijdragen aan nieuwe inzichten in gezondheid en aan mogelijke oplossingen voor complexe medische vraagstukken.

De dubbele toekenning aan het LUMC is dit jaar een bijzondere erkenning van de kwaliteit van het onderzoek dat daar wordt uitgevoerd.

Lees hier het hele artikel

UNC-ZH ontvangt twee ZonMw-subsidies voor passende zorg in de langdurige zorg

Het Universitair Netwerk voor de Care sector Zuid-Holland (UNC-ZH) ontvangt bijna 1 miljoen euro van het ZonMw-programma  Kennisontwikkeling  Passende zorg binnen de Wet langdurige zorg. Er zijn twee subsidies toegekend voor onderzoeksprojecten die bijdragen aan kwaliteit van leven voor mensen met dementie.

Het eerste project, onder leiding van dr. Hanneke Smaling, associate professor PHEG, richt zich op de verdere ontwikkeling van het Namaste Familieprogramma in verpleeghuizen. Dit persoonsgerichte palliatieve zorgprogramma, dat al als goed onderbouwde interventie is opgenomen in de Vilans-database, wordt uitgebreid met extra aandacht voor chronische pijn en orofaciale pijn (pijn in de mond). Door pijn beter te herkennen en behandelen, wil het project de kwaliteit van leven van bewoners met dementie verder verbeteren en de wetenschappelijke onderbouwing van de interventie versterken. Dit project is in samenwerking met ACTA, Ipse de Bruggen en Topaz.

Het tweede project staat onder leiding van dr. Monique Caljouw, associate professor PHEG, en richt zich op de verdere onderbouwing van de ENACT interventie. Deze interventie ondersteunt zorgprofessionals, naasten en vrijwilligers bij het kiezen, uitvoeren en evalueren van betekenisvolle activiteiten voor verpleeghuisbewoners met dementie. Met de subsidie wordt samen met zorgorganisaties gewerkt aan het aantonen dat de ENACT-interventie bijdraagt aan een betere kwaliteit van leven voor mensen met dementie, terwijl tegelijkertijd persoonsgerichte zorg, de betrokkenheid van naasten en het werkplezier van zorgmedewerkers worden versterkt. Dit project is in samenwerking met Argos Zorggroep en Woonzorgcentra Haaglanden (WZH).

Met deze twee projecten levert het UNC-ZH een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van passende, persoonsgerichte en wetenschappelijk onderbouwde zorg in de langdurige ouderenzorg.