Manier om orgaan te 'refurbishen'

Donornieren langer in leven buiten lichaam door nieuwe perfusiemethode

16 mei 2024
leestijd
Onderzoekers uit het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) hebben een nieuwe methode ontwikkeld om donornieren langer buiten het lichaam in leven te houden. De nieuwe methode, gepubliceerd in Nature Communications, biedt mogelijkheden om in de toekomst afgekeurde donornieren buiten het lichaam op te knappen en ze daarmee geschikt te maken voor transplantatie. Het onderzoek kan daardoor bijdragen aan het vergroten van de donorpool en de behandeling van meer patiënten met ernstig nierfalen.

Ieder jaar ontwikkelen in Nederland ongeveer tweeduizend patiënten ernstig nierfalen. Vanaf dat moment zijn deze patiënten volledig afhankelijk van dialyse: een behandeling waarbij kunstmatig afvalstoffen uit het lichaam worden gefilterd. Hoewel dialyse tijdelijk een deel van de functie van de nier kan overnemen, is het een zware en tijdrovende behandeling die grote impact heeft op het leven van een patiënt.

Donortekort

De enige echte behandeling voor ernstig nierfalen is een niertransplantatie van een levende of overleden donor, maar een groeiend donortekort zorgt ervoor dat slechts de helft van alle patiënten hiermee geholpen kan worden.

Er is dus behoefte aan nieuwe manieren om de kwaliteit en hoeveelheid beschikbare donororganen te vergroten. Een manier om de donorpool te vergroten is het verbeteren van de conditie van donornieren die anders afgekeurd zouden worden. Hiervoor is het belangrijk dat de donornier voor langere tijd in leven gehouden kan worden buiten het lichaam.

Orgaanperfusie

Vroeger werden donororganen op ijs bewaard tot het moment van transplantatie. Over de jaren is deze aanpak veranderd. Dr. Marten Engelse, groepsleider op de afdeling interne geneeskunde, vertelt: "Over de jaren heen is dit veranderd en donororganen worden nu buiten het lichaam aangesloten op een zogeheten perfusiemachine. Deze perfusiemachine pompt net als het hart een warme vloeistof door de donororganen heen, waardoor de organen actief en in goede conditie blijven. De methode is al heel succesvol voor bijvoorbeeld de lever, maar voor nieren blijft het uitdagend ze langer dan enkele uren efficiënt in leven te houden."

Langer in leven houden

Om ook voor donornieren een verbeterde perfusiemethode te ontwikkelen, hebben onderzoekers uit de groep van Engelse een 'intensive care' voor donornieren gemaakt (zie animatie hieronder). Daar worden ze voorzien van voeding en zuurstof; en worden afvalstoffen uit de nier verwijderd. Bovendien kan de functie van de donornier er live gemonitord worden. Met behulp van deze 'intensive care' hebben de onderzoekers nu een nieuwe perfusiemethode ontwikkeld.

181_Haan_labopstelling-orgaankamer_render_v2_groot.gifMarlon de Haan, eerste auteur van de studie, legt uit: "In onze methode voeren we orgaanperfusie uit op een lagere temperatuur (25 graden Celsius), waarbij de niercellen minder zuurstof nodig hebben, terwijl processen in de nier actief blijven." De Haan vervolgt: "Ook voegen we een zelfgemaakte cocktail van voedingsstoffen toe aan de perfusievloeistof. Dankzij een recent ontwikkelde techniek in het LUMC, waarbij we inzoomen op veranderingen in de stofwisseling van specifieke cellen in ruimte en tijd, konden we deze cocktail heel precies samenstellen." Met de nieuwe methode kunnen nieren 4 dagen succesvol in leven worden gehouden, waarbij zowel stofwisseling, structuur als functie behouden worden.

Nieren opknappen

De methode opent nieuwe mogelijkheden om donornieren die normaal afgekeurd zouden worden voor transplantatie op te knappen. Engelse: "De methode verschaft ons tijd om de donororganen voor transplantatie te 'refurbishen'. Vervolgonderzoek zal uitwijzen hoe we dit het best kunnen doen en hoe de nieren na transplantatie functioneren." Het onderzoek kan zo in de toekomst mogelijk bijdragen aan het vergroten van de donorpool voor patiënten met ernstig nierfalen."

Opstelling van de 'intensive care' voor donornieren

Meer weten?