Prikaccidenten en HIV-Post-Expositie Behandeling (PEP) op reis

Deze informatie is opgesteld door de afdeling(en)

Vaccinatiepolikliniek afd. Infectieziekten



Wat is een prikaccident?

Elke gebeurtenis waarbij contact kan ontstaan tussen bloed van patiënt (bron) en bloed of slijmvliezen van de zorgverlener. Prikaccidenten vormen een risico voor de gezondheid van de zorgverlener omdat hierbij hepatitis B, hepatitis C en/of HIV kan worden overgedragen.

De kans op overdracht bij een prikaccident met geïnfecteerd bloed is 10-30% (hepatitis B), 1-3% (hepatitis C) en 0,1-0,3% (HIV).

Welke maatregelen kunt u nemen ter preventie?

  • draag handschoenen
  • draag oogbescherming bij ingrepen waarbij spatten kunnen optreden
  • zorg voor veilige opslag van met bloed besmet materiaal
  • laat u vaccineren tegen hepatitis B
  • geen onbeschermde sexuele contacten

Infectie met hepatitis C virus kan niet worden voorkomen door vaccinatie of medicatie. Vroegtijdige behandeling is wel mogelijk.

Wat is HIV post-expositie profylaxe (PEP)?

Het toepassen van een combinatie van anti-HIV middelen na een prikaccident heeft als doel HIV-infectie te voorkomen. Er zijn aanwijzingen dat PEP de kans op HIV-infectie na een prikaccident verlaagt.

Hoe te handelen bij een prikaccident?

PEP wordt gestart indien

  • sterke verdenking op of bekende HIV-infectie bij de bron en
  • reële kans op overdracht door het prikaccident aanwezig

PEP wordt zo snel mogelijk gestart na het prikaccident. Daarna volgt altijd overleg met een ter zake deskundige (zie contactadressen). Na 72 uur is het niet meer zinvol om PEP te starten.

Risciofactoren voor HIV-infectie bij de bron

  • Bekend HIV-seropositief
  • Niet bekend HIV-positief maar
  • verschijnselen van AIDS
  • intraveneuze druggebruiker
  • onbeschermde sexuele contacten
  • eerder bloedproducten ontvangen
  • patiënt uit HIV-endemische gebieden
  • sexuele partner van persoon uit bovenvermelde risicogroepen

HIV-overdracht is alleen mogelijk bij

  • verwonding met bloed bevuilde holle naald of hechtnaald, glaswerk, etc. (0,3% kans)
  • (vloeistof met) zichtbaar bloed op slijmvliezen (0,1% kans)
  • zichtbaar bloed op open wond (<0,1% kans)
  • onbeschermd sexueel contact (0,03-3% kans)

HIV-overdracht is niet mogelijk bij

  • spatten bloed op intacte huid, eczeem of verse schaafwond
  • verwonding met subcutaan of intramusculair gebruikte injectienaald of subcutane hechtnaald zonder zichtbaar bloed van de bron

Voor het starten van PEP bij voorkeur serum afnemen bij de bron (informed consent) en invriezen voor latere bepaling van HCV- en HIV-antistoffen

"PEP-pillen"

De keuze van antivirale middelen en dosering kan verschillen naargelang het centrumziekenhuis gespecialiseerd in HIV/AIDS. In het LUMC is op goede gronden gekozen voor de volgende combinatie behandeling:

Lamuvidine/zidovudine (Combivir) tbl 150/300 mg, tweemaal daags een tbl gedurende 4 weken

Deze middelen remmen de verlenging van de virale genetische keten. Belangrijkste bijwerkingen zijn bloedarmoede en maagdarmstoornissen.

Lopinavir/ritonavir, (Kaletra) tbl, 200/50 mg, tweemaal daags twee tbl gedurende 4 weken

Dit middel remt het knippen van virale eiwitten (protease remmer). De belangrijkste bijwerkingen zijn maagdarmstoornissen en stijging serumcholesterol. Dit middel mag niet gecombineerd worden met andere geneesmiddelen zonder overleg met een terzake deskundige.

Gedurende minimaal 6 maanden dient effectieve anticonceptie te worden toegepast i.v.m. mogelijke schadelijke effecten op het ongeboren kind. Gedurende deze periode tevens onthouden van sexuele contacten of toepassen van ‘safe sex’ i.v.m. kans op transmissie van HIV.

Checklist bij prikaccident

* spoel en desinfecteer wond
* start HIV-PEP noodmedicatie
* informed consent bron voor serologie
* contact dienstdoende infectiearts (LUMC)
* afspraken voortzetting therapie (28d)
* afspraken controles

Contact

Het is aan te bevelen om zo snel mogelijk (ook al is PEP reeds gestart) te overleggen met een terzake deskundige arts van het LUMC of centrumziekenhuis gespecialiseerd in HIV/AIDS om de behandeling en virologische follow-up te regelen.

Dienstdoende internist infectieziekten LUMC  via (071) 526 91 11

Afdeling Veiligheid, Gezondheid en Milieu (VGM)
Poortgebouw Zuid, 3de etage
Reizigersadvisering en Vaccinaties, MRSA testen, Mantoux controles, DTP (re)vaccinaties
(uitsluitend op afspraak).
Afspraken (071) 526 36 43
b.g.g. (071) 526 80 15
Fax (071) 526 10 52

E-mailadres vgmalgemeen@lumc.nl

Vaccinatiepolikliniek
Adviezen en vaccinaties in verband met reizen naar de (sub)tropen

Afspraken (071) 526 36 36

09.30 - 11.30 uur (maandag t/m vrijdag)

Spreekuur (op afspraak)
09.00 - 16.00 uur (maandag en vrijdag)

Polikliniek voor tropische ziekten
Diagnostiek en behandeling van import- en tropische ziekten
(Uitsluitend op verwijzing huisarts of specialist)
Afspraken (071) 526 35 88

Spreekuur (op afspraak)
vrijdag 08.30 - 12.00 Spoedspreekuur iedere werkdag op afspraak


Februari 2010