Implanteerbare defibrillator (ICD) en rijbewijs

Deze informatie is opgesteld door de afdeling(en) Hartziekten;

Een implanteerbare defibrillator (ICD) wordt geïmplanteerd bij patiënten met een verhoogde kans op ernstige ritmestoornissen van het hart. Een ICD moet ervoor zorgen dat dergelijke ritmestoornissen worden verholpen. Dit gebeurt veelal door middel van een stroomstoot (shock). 

Algemene regelgeving

De ritmestoornis kan duizeligheid of zelfs kortdurend bewustzijnsverlies veroorzaken. Het besturen van een motorvoertuig is in deze omstandigheden ongewenst. Daarom zijn voor de rijbevoegdheid van ICD-dragers speciale regels van toepassing die de kans op problemen zo klein mogelijk maken.

Afhankelijk van uw indicatie mag u twee weken/twee maanden geen autorijden. Na deze periode kan voor een beperkte periode goedkeuring worden verkregen voor rijbewijzen van groep 1 (motorfiets, auto en auto met aanhanger). 

De geschiktheidstermijn bedraagt hierbij in principe vijf jaar. Het verbod op het besturen van een motorvoertuig gaat opnieuw in als de ICD een stroomstoot heeft afgegeven en dit verbod geldt dan opnieuw voor een periode van twee maanden.  

Na een ICD-wissel gelden geen extra beperkingen met betrekking tot de rijbevoegdheid. Bovenstaande regelgeving geldt alleen voor rijbewijzen in groep 1 en als het privégebruik betreft. Beroepsmatig gebruik van de auto is toegestaan als niet meer dan vier uur per dag wordt gereden. Als u hiervoor in aanmerking komt, dient u een verklaring van uw werkgever te verkrijgen. Beroepsmatig vervoer van personen is overigens niet toegestaan. 

Patiënten met een ICD zijn ongeschikt voor rijbewijzen van groep 2. Voor het rijden op een bromfiets is geen medische verklaring nodig. 

In de praktijk betekent bovenstaande dat u na implantatie van de ICD gedurende twee maanden niet mag auto- of motorrijden. Hierna dient u te worden gekeurd door een ICD-cardioloog. Over de praktische gang van zaken leest u hieronder meer. Mocht u in de periode hierna opnieuw een shock krijgen, dan geldt opnieuw het rijverbod gedurende twee maanden. Ook hierover leest u hieronder meer. 

Praktische gang van zaken 

Als de ICD twee maanden lang geen shocks heeft afgegeven en uw cardioloog vindt dat u geschikt bent om een auto te besturen, kunt u een geldig rijbewijs aanvragen. Dit rijbewijs is voorzien van een zogenoemde code 100 waaruit blijkt dat u als ICD-drager bent en goedgekeurd om een auto te besturen.

Wat te doen

1. Gemeentehuis

Met een kopie van een geldig legitimatiebewijs meldt u zich bij het gemeentehuis voor verlenging van het rijbewijs met herkeuring. Tegen betaling krijgt u een formulier ‘Eigen Verklaring’. U kunt op www.cbr.nl ook een ‘Eigen Verklaring’ downloaden. Het formulier ‘Eigen Verklaring’ moet u invullen, waarbij u op de vraag of u hart- en vaatziekten hebt, ‘ja’ moet antwoorden. Voor mensen die 75 jaar of ouder zijn, zal hier bovendien een algemeen keuringsverslag van een arts bijgevoegd moeten worden. Dit hoeft niet als u in verband met het bereiken van deze leeftijd de afgelopen drie jaar nog een algehele keuring heeft ondergaan.

2. Verklaring van uw werkgever: alleen nodig indien u beroepsmatig rijdt

Indien u voor uw werk autorijdt, dient u een verklaring van uw werkgever te verkrijgen waaruit blijkt dat niet meer dan vier uur per dag beroepsmatig gebruik wordt gemaakt van het rijbewijs.

3. Controle op de pacemakerafdeling

Twee maanden na het implanteren van de ICD zal de ICD in verband met de goedkeuring voor het rijbewijs moeten worden uitgelezen. Let op: dit mag geen dag eerder.

4. Gegevens naar ICD-cardioloog

Bij de controle op de pacemakerafdeling neemt u de op het gemeentehuis verkregen en ingevulde formulieren mee.

Dat zijn dus:

  1. Het formulier ‘Eigen Verklaring’ ingevuld, mét de bijbehorende CBR-envelop, door u gefrankeerd en tevens voorzien van uw naam en adres.
  2. Verklaring van uw werkgever: alleen als dit op uw situatie van toepassing is!
  3. Een algemeen keuringsformulier indien u 75 jaar of ouder bent en de laatste algemene keuring langer dan drie jaar geleden is.

Het inleveren van slechts een gedeelte van deze papieren zal vertraging opleveren.

De pacemakertechnicus zal de papieren samen met het verslag van het uitlezen van de ICD voorleggen aan de ICD-cardioloog. Indien voor de cardioloog duidelijk is dat u inderdaad gedurende de betreffende periode geen shocks heeft gehad, voegt deze bij de door u verzorgde papieren een door hem/haar ingevuld ‘Keuringsformulier ICD-drager’. Hieruit blijken datum van implantatie, datum van meest recente shock (indien van toepassing) en eventuele bijzonderheden. 

Het ‘Keuringsformulier ICD-drager’ hoeft u niet zelf mee te nemen. Dit formulier is al in het ziekenhuis aanwezig. Vanuit het ziekenhuis worden deze papieren naar het CBR gestuurd die ze verder zal verwerken. 

De papieren zullen, over het algemeen binnen een week, naar het CBR worden verstuurd. Indien u vragen heeft over de behandeling van uw gegevens kunt u het CBR bellen (0900-0210).

Rijbewijs met code 100

Het CBR zal u een bericht sturen als alle gegevens ontvangen en in orde zijn. Hiermee kunt u op het gemeentehuis uw nieuwe rijbewijs afhalen.

Bovengenoemde procedure geldt voor patiënten wiens ICD in het Leids Universitair Medisch Centrum gecontroleerd wordt. In andere ziekenhuizen kan de procedure enigszins afwijken.

Na shockafgifte

Als de ICD een ernstige ritmestoornis heeft verholpen met een stroomstoot (shock) gaat volgens de regelgeving die sinds juni 2004 van kracht is opnieuw een rijverbod van twee maanden in. In veruit de meeste gevallen heeft de patiënt de shock bemerkt. Een zeer enkele keer blijkt pas tijdens technische ICD-controle dat een shock is afgegeven, terwijl de patiënt dit niet heeft gemerkt. In alle gevallen gaat het rijverbod van twee maanden weer in. Technici die de controle uitvoeren zullen u daarover dan inlichten. 

In praktijk betekent dit dat vanaf de shock gedurende twee maanden geen auto mag worden bestuurd. Hierna moet de ICD opnieuw worden uitgelezen. Blijkt dat u geen shocks meer heeft gehad, dan kan u onder bepaalde voorwaarden worden goedgekeurd. Er hoeft niet opnieuw een geldig rijbewijs te worden aangevraagd. Als de cardioloog hiertegen op basis van de verkregen gegevens bedenkingen heeft, kan het zijn dat u (nog) niet wordt goedgekeurd. 

Mocht u in de periode hierna opnieuw een shock krijgen, dan geldt opnieuw het rijverbod gedurende twee maanden. 

Onder bepaalde omstandigheden kan deze regelgeving vervelende consequenties hebben voor ICD-dragers. In de praktijk herkrijgt de meerderheid van de ICD-patiënten de rijbevoegdheid. 

ICD-controles

De eerste ICD-controle vindt twee tot tweeënhalve maand na implantatie plaats en wordt daarna om de zes maanden gecontroleerd tenzij er een reden is voor frequentere controle. 

Heeft u nog vragen:

Via e-mail: hartdevices@lumc.nl

Telefonisch: 071-526 37 14 of in dringende gevallen: 06-5164 04 36 (pm/ICD-technicus) tussen 8.30-16.00 uur.

Februari 2019