Eisprong ovulatie-inductie  (OVI); Het bevorderen van de

Deze informatie is opgesteld door de afdeling(en) Gynaecologie

Eisprong, bevruchting en zwangerschap


Uw behandelend arts heeft u geadviseerd een behandeling te starten met medicijnen. Het is tot nu toe niet gelukt een goede eisprong te verkrijgen. Als er geen eisprong is, komt er geen eicel vrij uit de eierstok. Bevruchting en zwangerschap zijn dan uitgesloten.
Indien u besluit een hormoonbehandeling te beginnen, bestaat er een duidelijk verhoogde kans op een eisprong, bevruchting en zwangerschap. U moet er echter wel rekening mee houden dat niet elke eisprong leidt tot bevruchting. Bovendien leidt niet elke bevruchting tot een (goede) zwangerschap.  Om de eierstokken (ovaria) te stimuleren, heeft u tabletten of injecties voorgeschreven gekregen. De tabletten bevatten de stof clomifeen(citraat); de injecties bevatten FSH. U begint met de eerste tablet of de eerste injectie op de derde dag van de cyclus.

Wanneer is de eerste dag van de cyclus?


De eerste dag van de menstruatie is de eerste dag van de cyclus. Als uw menstruatie 's nachts om 23.55u begint, dan is die dag toch de eerste dag van de menstruatie en dus ook de eerste dag van de cyclus.

Wanneer u sinds lange tijd geen menstruatie heeft gehad, wordt altijd eerst een zwangerschapstest gedaan. Als deze negatief is wordt de menstruatie opgewekt met een kuur met Primolut (1 tablet per dag, gedurende 12 dagen). Na het stoppen van de medicatie komt er dan meestal binnen een week een menstruatie.

NB In alle gevallen begint u met de eerste tablet of eerste injectie op de derde dag van de cyclus, dus op de derde dag na het starten van de menstruatie.

Clomifeencitraat (Clomid, , clomifeen)


De gehele kuur Clomid duurt 5 dagen, dus van de derde tot en met de zevende dag van de cyclus. U hoort van uw behandelend arts of u één, twee of drie tabletten per dag moet innemen. Het aantal dat u per dag zult nemen, staat tevens vermeld op het tablettendoosje dat u van de apotheek heeft gekregen. Over het algemeen zal de eisprong om en nabij de 14e dag van de cyclus optreden. Rondom of tijdens deze dag is samenleving gewenst.
Om na te gaan of u met behulp van deze tabletten een eisprong heeft gehad, wordt het hormoon progesteron in het bloed bepaald. Na de eisprong neemt de hoeveelheid van dit hormoon tot ongeveer de 21e dag van de cyclus toe. Op dag 21 van de cyclus zal er bij u bloed geprikt worden. Als er geen eisprong heeft plaatsgevonden, kan de dosering van de clomifeen in de volgende cyclus verhoogd worden of kan er van medicijnen veranderd worden. U maakt na het prikken van progesteron een telefonische afspraak met uw arts om de uitslag te horen en vervolgafspraken te maken. De uitslag is na 1 week bekend.

FSH-injecties en HCG-injectie (Pregnyl)


Om de eierstokken (ovaria) te stimuleren heeft u FSH-injecties (merknaam bijvoorbeeld Gonal-F) voorgeschreven gekregen. Deze injecties bevatten de stof FSH die de eierstokken aanzet tot het laten rijpen van eicellen. U of uw partner leert deze injecties zelf toe te dienen. Voor u met de behandeling start krijgt u een afspraak voor prikles bij de verpleegkundige op de polikliniek. U begint met de injecties op de derde dag van de cyclus. De arts spreekt af met welke dosering u start. Meestal is dit 37,5 of 75 IE per dag. U belt op de eerste dag van een OVI-cyclus naar het secretariaat om een afspraak te maken voorcontrole (echo en bloedonderzoek) op cyclusdag 8.  Na de controle hoort u ’s middags via de telefoon hoelang de medicatie doorgebruikt wordt en in welke dosering en wanneer de volgende controle-afspraak is. 

Behandeling

De behandeling bestaat uit de volgende fasen:
1. afspraken maken
2. de kuur
3. de controles vóór de eisprong
4. samenleving
5. de periode na de eisprong  

1.     Afspraken maken


U belt tijdens een van de eerste dagen van de menstruatie tussen 09.00 en 12.00 uur of tussen 13.30 en 16.00 uur (op woensdagmiddag gesloten) naar het secretariaat, telefoonnummer 071 – 5262870, wanneer u zeker weet dat de menstruatie doorzet. Deze eerste afspraak is op cyclusdag 8.
Als uw menstruatie ’s nachts om 23.55 uur begint, dan is die dag toch de eerste dag van de menstruatie. Wanneer deze dag tijdens het weekend of op een feestdag is, dan belt u ons op de eerstvolgende werkdag. U hoort van de secretaresse wanneer u moet komen voor bloedonderzoek (vóór 11.00 uur 's morgens) en echo-onderzoek.

2.      De kuur


Van uw behandelend arts heeft u bij een vorig bezoek al een recept meegekregen voor clomifeen tabletten of  FSH-injecties (waarmee u dus begint op dag 3 van de cyclus). De HCG-injectie bewaart u in de koelkast. U krijgt telefonisch te horen wanneer de HCG-injectie toegediend moet worden.      

3.       De controle(s) vóór de eisprong


Als u alleen clomifeen gebruikt zonder de injectie met Pregnyl, kunt u dit hoofdstuk overslaan. Als u na de clomifeenkuur of na FSH-injecties Pregnyl gaat gebruiken, bestaat de controle uit bloedonderzoek (in het bloed worden hormonen bepaald) en echo-onderzoek (om te kijken hoeveel eiblaasjes in de eierstokken aanwezig zijn en hoe groot ze zijn).
Op de dag van de controle-afspraak meldt u zich bij het secretariaat en wordt u gevraagd op welk telefoonnummer u ’s middags gebeld kan worden voor de vervolgafspraak. U laat tussen 08.30 en 11.00 uur in het laboratorium van de polikliniek Gynaecologie, H3-17, bloed prikken; hierin wordt het hormoon oestradiol bepaald. De resultaten zijn in de middag bekend.
Op dezelfde dag wordt er ook een echografisch onderzoek gedaan(via de schede; u moet dan een lege blaas hebben). Door middel van geluidsgolven wordt op een scherm een beeld gevormd van de eierstokken en de eiblaasjes die zich daarin bevinden. In het eiblaasje zit het eitje. Met behulp van dit apparaat kan de echografist ook zien of er meerdere eiblaasjes aanwezig zijn. Aan de afmeting van het eiblaasje kan gezien worden of dit groot genoeg is om tot een eisprong te kunnen leiden.
Tussen 14.30 en 17.30 uur wordt u de uitslag van het bloed- en echografisch onderzoek telefonisch meegedeeld en wordt verteld welke medicatie u wanneer moet gebruiken. Eventueel wordt er dan ook een afspraak gemaakt voor een volgende controle.

Het is vooraf moeilijk te voorspellen hoe lang de stimulatie zal duren voordat er een eisprong opgewekt kan worden met Pregnyl. Dit verschilt ook vaak van maand tot maand.
Het komt soms voor dat wij u adviseren geen injectie te gebruiken. Dat kan nodig zijn als de eierstokken nauwelijks of niet reageren op de hormonen. Ook kan het zijn dat de eierstokken juist teveel eiblaasjes hebben ontwikkeld waardoor er gevaar bestaat op een overstimulatie of een meerlingzwangerschap. Een dergelijke – telefonische – mededeling wordt vaak teleurstellend gevonden. Nu is het belangrijk om te weten hoe u verder moet gaan.
U kunt dan het beste telefonisch een afspraak maken om met uw behandelend arts te overleggen. Dit kan tussen 09.00 en 12.00 uur of tussen 13.30 en 16.00 uur. Telefoonnummer 071 –5262870.

4.      Samenleving


Eén of twee dagen (tussen 24 en 40 uur) nadat de injectie met Pregnyl is gegeven, is samenleving aan te bevelen voor een goede kans op zwangerschap. Indien alleen clomifeen wordt gegeven, is samenleving om de dag tussen cyclusdag 12 en 16 aan te bevelen.

5.       De periode na de eisprong


Acht dagen na de injectie met Pregnyl kunt u tijdens de gehele ochtend bloed laten prikken om het hormoon progesteron te laten bepalen. U kunt zich daarvoor bij de balie melden. Als er voldoende progesteron in het bloed is aan te tonen,  heeft u een eisprong gehad. U kunt bij de balie een afspraak maken voor een telefonisch consult. Het resultaat van de progesteronbepaling zal dan met u worden besproken. Ook is het mogelijk om een afspraak te maken voor een controle bij uw behandelend arts.

Menstruatie of niet


De menstruatie kan soms eerder komen dan u had verwacht. Zwangerschap is dan vrijwel uitgesloten. Maakt u dan een telefonische afspraak met uw behandelend arts. Uw arts zal met u het verdere beleid doornemen. Het kan voorkomen dat wij u adviseren om gedurende één of meerdere maanden geen behandeling te ondergaan. Op deze manier kunnen uw eierstokken weer tot rust komen.
Bent u minstens vier dagen over tijd (18 dagen na de Pregnyl injectie), dan kunt u op een werkdag langskomen  voor een zwangerschapstest (HCG-bepaling in bloed).

Kans van slagen


Wanneer er een eisprong heeft plaatsgevonden, is de kans op een zwangerschap na één behandeling nooit groter dan 10%. Dit lijkt laag, maar men moet zich realiseren dat normaal gesproken deze kans ook niet hoger is. Als een vrouw geluk heeft, kan zij zwanger zijn na slechts één behandeling. Bij een ander kan dit zelfs na twaalf behandelingen nog niet het geval zijn.

Bijwerkingen en risico's


De meest voorkomende bijwerking is het voorkomen van opvliegers tijdens het gebruik van clomifeen. Andere verschijnselen zijn misselijkheid, lichte buikpijn (voornamelijk in het laatste gedeelte van de cyclus) en soms minder goed zien. Deze klachten verdwijnen vanzelf kort na de behandeling.
Soms kan het voorkomen dat de eierstokken te heftig reageren. Er kan dan sprake zijn van een overstimulatie. Wanneer u twee weken nadat u gestopt bent met de clomifeen of 1 week na de Pregnyl-injectie ernstige buikpijnklachten en gewichtstoename (meer dan 2 kg) opmerkt, is het verstandig uw behandelend arts te waarschuwen. Telefoon 071 – 5262870 (tijdens werkdagen) of 071 – 5269111 (buiten kantoortijden, in dat geval vragen naar de dienstdoende arts voor gynaecologie).

De kans op meerlingzwangerschap (vaak een tweeling) na het gebruik van clomifeen of FSH is anderhalf (1,5) keer zo groot als in een spontane situatie.

Bij vragen of problemen kunt u altijd een verpleegkundige of arts raadplegen. U kunt ze bereiken via de polikliniek Voortplanting , telefoonnummer 071-5262870 tijdens kantooruren. Daarbuiten op het hierboven vermelde nummer 071-5269111.


December 2012