Artroscopie

Deze informatie is opgesteld door de afdeling(en) Heelkunde

Deze folder geeft u globale informatie over de artroscopie (een kijkoperatie in de knie) en hoe die in het LUMC wordt uitgevoerd. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van een aandoening de situatie voor iedereen weer anders kan zijn.

Algemene informatie rondom een operatie

Als u een operatie moet ondergaan, is het van belang dat u het daarmee eens bent. Bespreek daarom vóór de operatie al uw vragen en zorgen met uw arts.
Vaak zal u gevraagd worden of u de gang van zaken rond de operatie voldoende hebt begrepen. U moet zich dan afvragen of de voorlichting die u over de operatie hebt gekregen, voor u voldoende is geweest. Pas dan kunt u achter de beslissing staan en uw toestemming voor de operatie geven.

Niet iedereen zal alle specifieke details over de procedure rond de operatie willen weten. Toch is het verstandig wanneer u goed geïnformeerd bent. Na een gesprek met uw arts zou u eigenlijk een antwoord moeten weten op vragen als:

  • Wat zijn de beweegredenen van mijn arts om bij mij een operatie voor te stellen?
  • Zijn er eventueel andere behandelingsmogelijkheden?
  • Wat wordt er bij de operatie gedaan?
  • Wat zijn de complicaties van de operatie?
  • Welk resultaat mag ik van de operatie verwachten?
  • Is ziekenhuisopname noodzakelijk en zo ja: hoe lang kan de opname duren?
  • Wat staat mij te wachten in de herstelfase na de operatie?

Veel van deze vragen zullen al spontaan door uw arts tijdens de voorlichting over de operatie beantwoord zijn. Het is daarbij goed u te realiseren dat geen enkele arts het resultaat van een operatie volledig kan garanderen. Er zijn verschillende factoren die een rol kunnen spelen. Zo is elke operatie weer anders, afhankelijk van omstandigheden en reacties van elke individuele patiënt. Uw arts zal u een redelijk beeld kunnen geven van wat u van de operatie mag verwachten.

Waarom een artroscopie?

Een artroscopie is een kijkoperatie in een gewricht zoals in uw geval de knie. Als u last hebt van uw knie biedt een artroscopie de mogelijkheid om het gewricht te bekijken en tegelijkertijd een behandeling uit te voeren.

Wat is eigenlijk een gewricht?

Een gewricht is een beweeglijke verbinding tussen botstukken. De botstukken, die in een gewricht ten opzichte van elkaar bewegen, zijn ter plaatse van het gewricht bekleed met kraakbeen. Dit kraakbeen is veerkrachtig weefsel en zorgt ervoor - samen met het gewrichtsvocht - dat de botstukken gemakkelijk over elkaar glijden.

Het kan voorkomen dat de botstukken van een gewricht niet goed op elkaar passen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij het kniegewricht. Het uiteinde van het bovenbeen is bolvormig en het uiteinde van het onderbeen min of meer plat. Beide uiteinden passen dus niet precies op elkaar. Om dit gewricht toch zonder problemen te laten bewegen zijn menisci (meervoud van meniscus) nodig. Zo heeft de knie een binnen- en een buiten-meniscus. Ze bestaan uit stevig bindweefsel en zorgen ervoor dat het boven- en onderbeen beter op elkaar passen. Ook andere gewrichten kunnen een tussenschijf van bindweefsel, een soort meniscus hebben.

Een gewricht wordt omgeven door een gewrichtskapsel. Het gewrichtskapsel en de eventueel aanwezige tussenschijven van bindweefsel, is aan de binnenzijde bekleed met synovium (gewrichtsslijmvlies). Het synovium maakt vocht waarin voedingsstoffen zitten voor het kraakbeen. Dit dient ook als smeermiddel voor het gewricht.

Stabiliteit van een gewricht wordt verkregen door de steun van banden, pezen en spieren. Het is belangrijk dat de spieren goed ontwikkeld zijn. Juist zij kunnen de schokken, die een gewricht te verduren krijgt, goed opvangen. Bovendien zijn de spieren nodig voor de bewegingen van het gewricht.

Wat kan er mis zijn met een gewricht?

Als u last hebt van een gewricht, kan dat vele verschillende oorzaken hebben. In deze folder worden slechts oorzaken genoemd, die bij een artroscopie gezien kunnen worden. Zo kunnen gewrichtsklachten onder andere het gevolg zijn van: gescheurde meniscus, gescheurde banden, gebroken bot, losse bot- en/of kraakbeenstukjes, slijtage van het gewricht, gescheurd kraakbeen, ontsteking van het gewricht of een combinatie van deze letsels.

Op grond van uw verhaal, het onderzoek van het gewricht, eventuele röntgenfoto's danwel een vervolgonderzoek (een MRI) wordt een beschadiging in het gewricht vermoed. Bepaalde gewrichten, met name de knie, zijn toegankelijk voor een kijkje binnenin. Een dergelijke ingreep wordt een kijkoperatie of artroscopie genoemd. Zo'n artroscopie biedt de mogelijkheid om het gewricht nauwkeurig te inspecteren en zo nodig gelijktijdig een behandeling uit te voeren.

Wat houdt een artroscopie in?

Bij een artroscopie wordt via een kleine snee met een buis (artroscoop) in het kniegewricht gekeken. De artroscoop wordt aangesloten op een camera, die verbonden is met een TV-scherm. Zo ziet en controleert de chirurg zijn handelingen. Tijdens de artroscopie wordt via een aparte kleine snee het kniegewricht met vocht gevuld, zodat er meer ruimte in het gewricht komt en het gewricht continu schoongespoeld kan worden om een beter beeld te krijgen. 
Om een helder beeld te kunnen houden tijdens de artroscopie, wordt de operatie vaak 'onder bloedleegte' uitgevoerd, dat wil zeggen in een gebied zonder bloed. Het bloed wordt uit het operatiegebied weggestreken en met een opgepompte bloeddrukband wordt het gebied 'bloedleeg' gehouden. 

Via één of meerdere openingen kunnen instrumenten in het gewricht worden gebracht. Een eventuele operatie ter behandeling van de gewrichtsschade kan met behulp van deze instrumenten binnen in het gewricht worden uitgevoerd. Als het technisch niet mogelijk is de behandeling via de kleine openingen uit te voeren, dan zal er een grotere snee nodig zijn. Dit kan direct aansluitend aan de artroscopie gebeuren, maar ook in een later stadium.

Meestal kan de artroscopie in dagbehandeling worden uitgevoerd. Wat dit betekent, staat aan het einde van deze folder uitgelegd. Bij sommige artroscopische operaties is een kortdurende opname nodig. Dit is met name het geval als de operatie uitgebreid wordt met het verwijderen van veel weefsel. De arts zal dit met u bespreken.

Voorbereiding op de operatie

In de folder anesthesie leest u enkele zaken die u ter voorbereiding op de operatie moet doen of laten. De anesthesioloog neemt dit met u door tijdens uw bezoek op de polikliniek. 

Omdat u na de kijkoperatie moeilijk kunt lopen, moet u krukken meenemen naar het ziekenhuis. Deze kunt u bestellen bij de Stichting Thuiszorg.

De anesthesie

De anesthesioloog zal met u bespreken of de operatie onder algehele verdoving of regionale verdoving (verdoving van een deel van het lichaam) kan plaatsvinden. In de meeste gevallen wordt gekozen voor de regionale verdoving. Dit betekent dat uw knie door middel van een injectie in de rug gevoelloos wordt gemaakt.

De operatie

De kijkoperatie van de knie duurt gemiddeld een half uur. Na de operatie worden de wondjes gehecht. Het geheel wordt verbonden met een drukkend verband. 

Na de operatie

Als de operatie heeft plaatsgevonden, wordt u teruggebracht naar de verpleegafdeling. Na de operatie wordt vanzelfsprekend informatie gegeven over wat er bij de artroscopie is gezien en wat er is gedaan.

Als u pijn heeft aan de knie kunt u een gewone pijnstiller (zoals paracetamol) gebruiken. U kunt hierom vragen bij de verpleegkundigen op de verpleegafdeling. 

In de meeste gevallen mag u direct lopen na de operatie. Eventueel kunt u hierbij krukken gebruiken.

Mogelijke complicaties 

Geen enkele operatie is vrij van de kans op complicaties. Zo zijn er ook bij deze kijkoperatie de normale risico's op complicaties van een operatie, zoals trombose, longontsteking, nabloeding, wondinfectie. Gelukkig treden deze na een artroscopie zelden op.

Een infectie is een vervelende complicatie, omdat de ontsteking het gewricht kan beschadigen en er vaak weer een operatie nodig is. U merkt dat u een infectie heeft door het dik en rood worden van het gebied rondom de wond. Ook pijn en koorts zijn verschijnselen die hierbij horen. Indien dit het geval is bij u, kunt u contact opnemen met de polikliniek. Het gewricht wordt dan gespoeld.

Na een artroscopie blijft soms het gewricht nog een paar weken dik. Het gewrichtsslijmvlies is dan geïrriteerd. Wellicht is dan wat extra behandeling nodig van de fysiotherapeut of kunnen medicijnen worden voorgeschreven.

Omdat er ook bij de artroscopie sneden in de huid worden gemaakt, is het mogelijk dat er een huidzenuw wordt beschadigd. De huid eromheen kan daarna een beetje “dovig” zijn of juist extra gevoelig. De ervaring leert dat deze klachten meestal in de loop van de tijd verdwijnen of geen last meer geven.

De bloeddrukband, die vaak gebruikt wordt om de operatie 'onder bloedleegte' te kunnen uitvoeren, geeft soms klachten na de operatie, bijvoorbeeld een gevoel van kneuzing van de weefsels onder deze strakke band. Maar ook kan een huidzenuw bekneld geraakt zijn, zodat de huid eromheen een beetje dovig of juist extra gevoelig is geworden. Ook deze klachten verdwijnen meestal in de loop van de tijd.

Dagbehandeling

Bij dagbehandeling wordt u gedurende minimaal drie uur opgenomen op een verpleegafdeling van het LUMC. Gedurende deze periode wordt de operatie uitgevoerd en wordt ook, indien nodig, (laboratorium)onderzoek gedaan.

U wordt schriftelijk of telefonisch opgeroepen voor de dagbehandeling. U zult hierbij geïnformeerd worden over de plaats, de dag en het tijdstip waarop u zich moet melden. Dit tijdstip zal meestal liggen tussen 06.30 uur en 08.30 uur.

Wat neemt u mee in geval van dagbehandeling?

Hieronder vindt u een lijstje van zaken die u in ieder geval mee moet nemen:

  • bewijs van inschrijving in het ziekenfonds of ziektekostenverzekering
  • de inschrijfkaart van het LUMC
  • nachtkleding, pantoffels of slippers
  • toiletartikelen
  • thuis gebruikte medicijnen (in de originele verpakking)
  • een eventueel dieetvoorschrift
  • elleboogkrukken (te verkrijgen bij de Thuiszorg)

Het is aan te raden gemakkelijke, ruim zittende kleding aan te hebben op de dag van opname. Strakke kleding kan ongemakkelijk zijn in geval van een wond en eventueel verband.

Inschrijven

Voor een dagbehandeling dient u zich in te schrijven in het ziekenhuis op de verpleegafdeling. 

Opname op de verpleegafdeling

Nadat u zich op de verpleegafdeling gemeld heeft, zal een verpleegkundige u een bed wijzen, u voorbereiden op de operatie en u nog enige vragen stellen. 
U krijgt een polsbandje om waarop uw naam, geboortedatum en de naam van de afdeling vermeld staan. Dit polsbandje moet u tijdens uw verblijf in het ziekenhuis dragen, zodat onder alle omstandigheden duidelijk is wie u bent.

Nadat de operatie heeft plaatsgevonden wordt u teruggebracht naar de verpleegafdeling. Daar blijft u dan enkele uren.
Het is mogelijk dat uw toestand onverwacht zodanig is, dat het niet verantwoord is u uit het ziekenhuis te laten vertrekken. De dagbehandeling wordt dan omgezet in een gewone opname. Dat betekent dat u toch één of meerdere dagen in het ziekenhuis moet blijven. 

Vertrek uit het ziekenhuis na dagbehandeling

Afhankelijk van de operatie, de grootte van de operatie en individuele factoren zult u na ontslag nog enige tijd hinder kunnen ondervinden van het operatiegebied. Ook het hervatten van uw dagelijkse activiteiten en de mogelijkheid om het gewricht weer normaal te kunnen gebruiken zijn daarvan afhankelijk. Zo mag u een aantal weken niet sporten en/of fietsen. Dit zal de chirurg verder met u bespreken.

Het drukkend verband om de knie mag u zelf 24 uur na de operatie verwijderen. Het is handig om pleisters op de hechtingen te doen, om te voorkomen dat de hechtingen aan uw kleding blijven haken. Na het verwijderen van het drukkend verband moet u tijdens het lopen een steunend verband (tubigripp) dragen tot het bezoek aan de polikliniek. Deze tubigripp krijgt u van het ziekenhuis of kunt u kopen bij de apotheek. Tijdens het rusten moet u deze tubigripp afdoen.

U mag douchen als het drukkend verband verwijderd is. 

De hechtingen blijven ca. 2 weken zitten. Voor ontslag van de afdeling wordt voor u een controle afspraak op de polikliniek gemaakt ter controle en voor de verwijdering van de hechtingen.

U kunt uw werk hervatten in overleg met uw (controlerend) arts.

Ongeveer 6 weken na de operatie komt u terug op de polikliniek om de functie van de knie en de genezing van de wond te controleren.

Bij ontslag krijgt u de volgende zaken mee:

  • Een ontslagbrief die u 48 uur bij u moet houden. Hierop staat wat voor operatie er bij u gedaan is. Deze brief kunt u een arts laten lezen als u een complicatie krijgt en een arts nodig heeft. Na deze 48 uur moet u deze brief aan uw huisarts geven.
  • Een afspraak voor een polikliniekbezoek.
  • Zo nodig een recept voor medicijnen.
  • Indien noodzakelijk: een aanvraagformulier fysiotherapie. Deze aanvraag moet u meenemen naar de fysiotherapeut wanneer u daar bent om een afspraak te maken.

mei 2004