De stilstaande stemband

Deze informatie is opgesteld door de afdeling(en) Keel- neus- oorheelkunde

Wat is het?

De stembanden die zich in het strottenhoofd bevinden hebben twee standen: een open stand tijdens de ademhaling en een gesloten stand tijdens het stemgeven. Voor een goede stemgeving moeten de stembanden dus goed kunnen sluiten. Wanneer een van de stembanden stilstaat en dus niet meer kan bewegen kunnen de stembanden niet goed meer tegen elkaar aankomen (sluiten) en blijft er een gat bestaan tijdens het stemgeven.

Wat zijn de symptomen?

Wanneer er een stemband stilstaat kunnen verschillende problemen ontstaan. Dit kunnen problemen met de stem, het slikken of het ademen zijn. De stem klinkt vaak hees en het kost moeite om harder te spreken. U verliest lucht tijdens het spreken waardoor u buiten adem kunt raken. De stembanden hebben tijdens het slikken ook een beschermende werking voor de luchtweg; ze zorgen er voor dat eten en drinken niet in het verkeerde keelgat kan raken. Bij een stilstaande stemband is deze bescherming verminderd en kan het daarom voorkomen dat u zich makkelijker verslikt.

Hoe komt het?

De meest voorkomende oorzaken van een stilstaande stemband is een beschadiging van de zenuw die de stemband aanstuurt. Dit kan komen door een operatie, door druk op de zenuw door bijvoorbeeld een tumor die vlakbij de zenuw groeit of door een ontsteking of virus dat er voor zorgt dat de zenuw niet meer werkt. Oorzaken die minder vaak voorkomen maar wel voor een stilstaande stemband kunnen zorgen zijn: neurologische ziekten, bijwerkingen van medicatie of chemicaliën. Vaak wordt er geen oorzaak gevonden – er wordt dan in het algemeen aangenomen dat de uitval door een virusinfectie is veroorzaakt.

Hoe ziet het eruit?

Wanneer er naar de stembanden gekeken wordt beweegt de ene kant wel en de andere kant staat stil. Concreet betekent dit dat de stembanden niet meer (goed) tegen elkaar aan kunnen komen waardoor er een gat blijft bestaan. De grootte van dit gat is afhankelijk van de positie waarin de ene stemband stilstaat.


Wat kan je er aan doen?

Ten eerste zal de KNO-arts de oorzaak van het stilstaan van de stemband proberen te achterhalen. Wanneer de klachten mild zijn kan het vervolgens een optie zijn om af te wachten. Als de oorzaak niet duidelijk is kan het zijn dat de stilstaande stemband vanzelf weer gaat bewegen, hoewel dit tot een jaar kan duren. Als de klachten ernstiger zijn kan er gekozen worden om te behandelen. Helaas is het niet mogelijk om een stilstaande stemband weer te laten bewegen, maar er zijn verschillende opties om ervoor te zorgen dat de stembanden weer beter tegen elkaar aankomen. 

Met logopedie kan getracht worden om compensatie van de sluiting vanuit de gezonde kant te bevorderen. Ook is er een aantal ingrepen die de sluiting verbeteren. Zo kan de KNO-arts de stilstaande stemband inspuiten met een vulmiddel waardoor deze dikker word. Hiermee wordt het gat tussen de stembanden kleiner. De stilstaande stemband kan ook operatief verplaatst worden, zodat deze in de goede sluitingsstand komt te staan. Welke behandeling de beste is hangt van meerder factoren af en zal per patiënt verschillen.

September 2015