Mijn lichaam doneren

Deze informatie is opgesteld door de afdeling(en) Anatomie & Embryologie

Het is goed om tijdig na te denken over de wensen na de dood en deze te bespreken met de nabestaanden. Na uw overlijden wilt u waarschijnlijk worden begraven of gecremeerd. Er is echter ook een derde mogelijkheid waarbij u uw lichaam ter beschikking stelt aan medisch onderwijs en wetenschap. Door uw lichaam te schenken helpt u aanstaande artsen en specialisten zich te bekwamen in hun vakgebied. 

In de opleiding tot arts is het verkrijgen van anatomische kennis van het menselijke lichaam een noodzaak. Om patiënten adequaat te kunnen behandelen en te opereren is het vanzelfsprekend een vereiste dat artsen het menselijk lichaam door en door begrijpen. Door wetenschappelijk onderzoek komen ook allerlei nieuwe behandelingen beschikbaar. 

Voor praktiserende artsen en specialisten worden daarom regelmatig bijscholingscursussen gegeven waarbij het oefenen op lichamen uiterst belangrijk is om die nieuwe technieken goed onder de knie te krijgen. Degenen die hun lichaam doneren dragen hiertoe bij en wij zijn hen daarvoor zeer dankbaar. 

In deze brochure vindt u antwoord op veel gestelde vragen die kunnen rijzen als overwogen wordt een lichaam ter beschikking te stellen aan het LUMC. Ook vindt u in het kort de procedure die u dient te volgen om dit goed te regelen. Mocht u na lezing nog meer willen weten dan kunt u ons natuurlijk bellen of mailen. Ook op de landelijke website www.lichaamsdonatie.info vindt u informatie over dit onderwerp.  

Veel gestelde vragen over lichaamsdonatie  

Wat moet ik doen om mijn lichaam ter beschikking van de medische wetenschap te stellen?

In overeenstemming met artikel 1 van de Wet op de Lijkbezorging kunt u tijdens uw leven de wens uiten uw lichaam te doneren, door middel van een eigenhan­dig geschre­ven verklaring of bij testamentaire beschikking. Hierin verklaart u dat uw stoffelijk overschot niet wordt begraven of gecremeerd, maar voor ontleding ter beschikking wordt gesteld. De rechtsgeldige manier om een dergelijk besluit vast te leggen is het eigenhandigschrijven van een wilsbeschikking. U krijgt een voorbeeldtekst toegestuurd.    

Kan ik terugkomen op mijn besluit?

De wilsbeschikking is vrijwillig en kan uiteraard op ieder moment worden herroepen. Wel moet dit altijd schriftelijk aan de afdeling Anatomie & Embryologie van het LUMC worden gemeld. 

Wordt mijn lichaam altijd geaccepteerd?

De afdeling Anatomie & Embryologie van het LUMC schrijft alleen personen in die bij aanmelding woonachtig zijn in het postcodegebied 2000 t/m 2899 en jonger zijn dan 70 jaar. Daarnaast kunnen er tijdelijk andere beperkingen zijn. Voor actuele informatie kunt u bellen met 071-5269303 of de website www.lichaamsdonatie.info raadplegen. Er kunnen andere redenen zijn om niet tot acceptatie over te gaan. Zulke omstandigheden doen zich voor: 

In geval van overlijden buiten Nederland
Met de afwikkeling van de procedures om toestemming te krijgen van de bevoegde autoriteiten voor het internationale transport is zoveel tijd gemoeid dat het lichaam bij aankomst voor ontleding niet meer geschikt is.  

In geval van ongeschiktheid van het lichaam voor conservering en de hierop volgende ontleding
Daartoe worden gerekend: obesitas, ernstige verminking, beschadigingen ten gevolge van een dodelijk ongeval, of een zeer recent uitgevoerde operatie.  

In geval van bepaalde besmettelijke infectieziekten
Het ontleden van een dergelijk lichaam levert gevaar op voor de gezondheid van medewerkers en studenten. 

Bij te late melding
Indien dat meer dan 24 uur na overlijden is.  

Indien het aantal gedoneerde lichamen groter is dan voor het onderwijs op dat moment nodig is
Om potentiele donoren niet te willen teleurstellen probeert het LUMC zo goed mogelijk in te schatten hoeveel lichamen nodig zijn voor het onderwijs. We proberen dan ook de grootte van het donorenbestand nauwkeurig in te schatten. In het uiterste geval van een tijdelijk te groot aanbod van lichamen houdt de afdeling het recht om een lichaam op deze grond niet te accepteren. 

Onvoorziene omstandigheden
Deze opsomming geeft de huidige stand van zaken weer. Het is echter aan het LUMC, afdeling Anatomie & Embryologie om bij niet voorziene omstandigheden, niet tot acceptatie van het stoffelijk overschot over te gaan. 

Kan ik mijn lichaam ter beschikking stellen als ik al orgaandonor ben?

Een lichaam mag niet geopend zijn ten behoeve van een sectie om de doodsoorzaak te kunnen vaststellen of ten behoeve van transplantatiedoeleinden. Met uitzondering van transplantatie van het hoornvlies is conservering van het lichaam niet meer mogelijk. In het geval dat u zowel orgaandonor als lichaamsdonor bent, heeft orgaandonatie altijd voorrang. 

Zijn er kosten verbonden aan het doneren van mijn lichaam aan de wetenschap?

Nee, aan de donatie zelf zijn geen kosten verbonden. Het LUMC betaalt de kosten van transport van het lichaam (plek van overlijden in Nederland naar het LUMC) en de kosten van de crematie na ontleding. Alle mogelijke andere kosten, zoals het gebruik van een mortuarium, een afscheidsplechtigheid etc. zijn voor rekening van de nabestaanden.     

Moet ik mijn uitvaartverzekering aanhouden?

De kans blijft bestaan dat uw lichaam na overlijden niet in aanmerking komt voor donatie. In dat geval bent u zelf/uw nabestaanden verantwoordelijk voor het regelen van de begrafenis of crematie en moeten er toch (hoge) kosten worden gemaakt. 

Moet ik wijzigingen in mijn privé situatie doorgeven?

Om u te kunnen informeren over eventuele veranderingen van onze zijde is het goed om ons schriftelijk op de hoogte te houden van wijzigingen in verband met uw burgerlijke staat of uw nieuwe adres. 

Moet ik iemand op de hoogte brengen van mijn besluit?

Het is van belang dat het lichaam zo spoedig mogelijk naar ons wordt overgebracht (in ieder geval binnen 24 uur). Daarom is het raadzaam uw wensen na uw dood van tevoren te bespreken met nabestaanden, verzorger en/of uw huisarts.Om uw nabestaanden te helpen uw laatste wens zo goed mogelijk uit te voeren, is het belangrijk dat u hen laat weten waar zij een kopie van uw wilsbeschikking kunnen vinden en wat het daarop vermelde codicilnummer is. Bij het ontvangen van de bevestiging van uw wilsbeschikking sturen wij u ook een folder met informatie speciaal voor nabestaanden. 

Is er gelegenheid om afscheid te nemen?

Daarvoor hebben uw nabestaanden maar kort tijd, immers binnen 24 uur moet uw lichaam in het LUMC zijn. Er kan natuurlijk altijd direct na uw overlijden een korte plechtigheid worden gehouden. Het is dan ook aan te raden om uw nabestaanden te vertellen over uw genomen besluit en uw wensen op dit gebied 

Wat gebeurt er met mijn lichaam na overlijden?

Na overlijden zal het LUMC de noodzakelijke formaliteiten regelen. Hieronder valt: het verkrijgen van toestemming tot ontleding en aangifte van overlijden bij de gemeente waar het overlijden heeft plaatsgevonden. Het overbrengen van uw lichaam naar het LUMC wordt verzorgd door ons daartoe aangewezen uitvaartonderneming.  

Waarvoor wordt mijn lichaam gebruikt?

Uw lichaam wordt gebruikt voor aanschouwelijk onderwijs voor o.a. studenten en vaardigheidstrainingen voor chirurgen (in opleiding). Tevens worden weefsels en organen uitgenomen, bewaard en gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. Zowel voor het ontwikkelen van onderwijs als voor wetenschappelijke artikelen kunnen afbeeldingen gemaakt en in drukvorm of digitaal gepubliceerd worden.

Publicatie gebeurt door onszelf of in samenwerking met derden (bijvoorbeeld een uitgever). De afdeling Anatomie & Embryologie zal de grootst mogelijke zorgvuldigheid betrachten om de afbeeldingen te anonimiseren zodat deze niet kunnen leiden tot persoonsherkenning.

Worden mijn persoonsgegevens beschermd?

Uw persoonsgegevens vallen onder de wet bescherming persoonsgegevens. Wij zullen uw persoonsgegevens loskoppelen van uw lichaam (anonimiseren) en niet verstrekken aan anderen, uiteraard met als enige uitzondering de uitvaartonderneming die voor ons de logistiek organiseert.

Na het overlijden kan het van belang zijn om uw medische historie te weten. Hiervoor vragen wij bij de huisarts een samenvatting van uw patiëntendossier op. Ook deze gegevens zullen wij vertrouwelijk omgaan en ook anonimiseren.

Wat gebeurt er na ontleding?

Na ontleding worden uw stoffelijke resten alsnog collectief en anoniem gecremeerd. Uw lichaam heeft daarmee zijn eindbestemming gekregen. Meestal gebeurt dit 1 tot 2 jaar na overlijden. Voor educatieve en/of wetenschappelijke doeleinden kunnen onderdelen van het lichaam met speciale preparatietechnieken een veel langere tijd bewaard worden. De crematie wordt door ons verzorgd in een crematorium in de buurt van Leiden. De as wordt boven zee verstrooid. De kosten hiervan worden betaald door het LUMC. 

Procedure in het kort 

  1. Lees de toelichting op de wilsbeschikking en het voorbeeld van de wilsbeschikking nauwkeurig door (zie bijlage A die bij aanvraag wordt toegestuurd). 
  2. Schrijf uw wilsbeschikking tweemaal op het bijgevoegde gelinieerde papier en onderteken deze.
  3. Stuur de twee handgeschreven exemplaren van de wilsbeschikking (naar voorbeeld van bijlage A) samen met het door u ingevulde formulier (zie bijlage B die bij aanvraag wordt toegestuurd), terug in de bijgesloten antwoordenveloppe. Deze zijn bestemd voor onze administratie. 
  4. Na ontvangst wordt de wilsbeschikking gecontroleerd. Nadat de wilsbeschikking door ons akkoord is bevonden, wordt één exemplaar voorzien van een codicilnummer samen met een bevestigingsbrief, retour gezonden. Indien wij vragen hebben nemen wij contact met u op. 
  5. U wordt verzocht de wilsbeschikking samen met de bevestigingsbrief te bewaren bij uw persoonlijke papieren die voor uw nabestaanden van belang zijn. 
  6. Overhandig kopieën van de wilsbeschikking en aanwijzingen aan uw huisarts en uw nabestaanden, zodat bij uw overlijden de uitvaartondernemer zo spoedig mogelijk kan worden bericht.  

Contact 

Als u besluit uw lichaam te doneren, kunt u contact opnemen met de afdeling Anatomie & Embryologie via telefoonnummer
071-5269303. Dit is altijd een antwoordapparaat waarop u duidelijk uw naam en telefoonnummer inspreekt. Daarna wordt u
teruggebeld. U kunt ook een email sturen naar lichaamsdonatie@lumc.nl.

Voor informatie kunt u ook de website bezoeken: www.lichaamsdonatie.info

Postadres:

Leids Universitair Medisch Centrum
Afdeling Anatomie & Embryologie
Albinusdreef 2
Postbus 9600
2300 RC Leiden


Maart 2017