Paul Kooiker

Paul Kooiker

Paul kooiker fotografeert met name vleesrijke naakte vrouwen die doen denken aan  de 19de eeuwse ‘Femme Fatale‘. Bij dit thema ging het niet zozeer om portretteren van het uiterlijk van de vrouw maar om het portretteren van het innerlijk van de man. De fatale vrouw werd door hem tegelijkertijd begeerd en verafschuwd. Deze koele nimf herinnert ons aan onze oorsprong en appelleert tegelijkertijd aan de grote aantrekkingskracht die de onberekenbare natuur en de erotiek op ons heeft. Erotiek ontsnapt aan de wetten van de logica en is de zwakke plek van de maatschappij, de plek waar de natuur een verwoedde strijd met de cultuur aangaat. Naarmate we ons in de afgelopen decennia in het westen steeds meer van de natuur hebben verwijderd, staat dit thema opnieuw in de belangstelling

Het werk van Kooiker balanceert op deze scheidslijn. Hij weet de kijker in de dubieuze rol van voyeur te plaatsen. Dit doet hij door maar een fragment van de vrouwen af te beelden. Op een schijnbaar achteloze manier wordt het beeld afgesneden bij hals of enkel. Hierdoor  staan de vrouwen er bijna altijd zonder hoofd op of is het hoofd onherkenbaar in beeld gebracht. Een  soft focuslens zorgt voor een onscherp beeld. De kijker moet zijn best doen om de naakte vrouwen te observeren. Er is een punt waarop hij het besluit moet nemen door te lopen of te kijken. Hier woedt een innerlijke strijd; want wat heeft een grotere aantrekkingskracht op de mens: de natuur of de cultuur?

De overstap naar de zwaan als thema in het werk van Kooiker lijkt op het eerste gezicht een onverklaarbare. Maar kijkend naar de symbolische rol die de zwaan binnen de kunstgeschiedenis speelt, lijkt het misschien toch een logische (uit)stap. De serie ‘Black Meat’ waarin deze zwaan de hoofdrol speelt, verwijst naar de middeleeuwse symbolische negatieve connotatie.  Toen werd de zwaan gezien als toonbeeld van hypocrisie. Het sneeuwwitte verenkleed van de zwaan zou zijn geheel zwarte vlees verbergen. Deze wetenschap gecombineerd met de Griekse mythe van ‘Leda en de Zwaan’ waarbij Zeus zich vermomde als onschuldig ogende zwaan om de nietsvermoedende Leda te verleiden zou kunnen duiden op een zeldzaam symbolisch fenomeen: de ‘Homme Fatale’, waarbij Leda uit beeld is verdwenen.

Yvonne Yzermans
Kunsthistoricus