Rob Johannesma

Rob JohannesmaRob Johannesma ontkent met zijn videowerk eigenlijk het door hem gebruikte medium, waarbij beweging kenmerkend is. Johannesma maakt dia’s, dus stilstaande beelden, van landschappen die hij op elkaar legt op een lichtbak. Daarna schuift hij de dia’s langzaam over elkaar heen en weer en legt dit proces vast met zijn camera. De camera verandert hierbij niet van standpunt, het beeld zelf wel, al gebeurt dit in slow motion. Bij de installatie ‘Zonder titel’ uit 1998 schuift een tak van een pijnboom langzaam naar rechts in het beeld. Daar waar eerst, door de overhangende takken, nauwelijks perspectief zichtbaar was ontvouwt zich langzaam een vergezicht met een horizon. Vervolgens zoomt de camera in op een deel van de voorgrond en verdwijnt het vergezicht uit beeld. Er ontstaan zo landschappen die zeer realistisch aandoen en opgebouwd zijn uit levensechte beelden, maar die feitelijk niet bestaan. Johannesma dwingt de toeschouwer op deze manier te verifiëren wat hij nu werkelijk ziet.

In zijn videowerk  ‘Starlings’(Spreeuwen) uit 2007 maakt Johannesma geen gebruik van deze techniek. Hier filmt hij direct naar de werkelijkheid. Zwermen spreeuwen komen samen in een oneindige veelheid van vormen in het onmetelijke luchtruim. Johannesma heeft met dit thema  een beeldende vorm gevonden waar de overgang van schijn naar werkelijkheid en van werkelijkheid naar schijn al in het beeld zelf zit. Waar kijk je nu eigenlijk naar? De vormen die de zwermen vogels maken zijn zeer specifiek en abstract tegelijk. De patronen lijken geconstrueerd, toch zijn het de spreeuwen zelf die de gekunstelde figuren maken. Zijn het nu zwarte wolken, vogels of toch gewoon wolkenluchten?  De camera wisselt voortdurend van plaats en perspectief. Door de bewegingen van de vogels lijkt het net of zij het beeld aansturen. Telkens is een  boom, of een gedeelte van een boom, in beeld om de kijker een referentiekader te geven en een idee van schaal, anders zou de indruk kunnen ontstaan dat dit beeld is ontstaan onder een microscoop.

Johannesma heeft inmiddels ook weer werk gemaakt dat tot stand is gekomen met behulp van zijn bijzondere techniek waarbij hij dia’s inzet om zijn beeld te construeren. Wellicht ontdekt hij in de toekomst nog een andere werkwijze of techniek waarmee hij de tussenruimte, de ruimte tussen schijn en werkelijkheid kan vastleggen in een nieuwe realiteit.

Yvonne Yzermans
Kunsthistoricus