Masao Yamamoto

Zonder titelMasao Yamamoto is een fotograaf voor wie het medium fotografie bijzaak lijkt te zijn. De wijze waarop hij zijn beelden vastlegt lijkt een opzettelijke ontkenning van de technische mogelijkheden die het medium te bieden heeft. De kleine zwart-wit foto’s, worden boven en onder elkaar getoond. De afstand tussen de foto’s is met zorg gekozen en toch is er niet geselecteerd volgens een vooropgezet systeem, hiërarchie of logica. De manier waarop Yamamoto zijn werk presenteert doet denken aan het lezen van een Haiku. De Japanse Haiku is een compact 3-regelig gedicht van 17 lettergrepen, die de lezer in een adem kan lezen. Vormeisen zoals maat en rijm zijn er niet. In een Haiku wordt een moment, een stemming of situatie aangeduid. Het is geen uiting van zelfexpressie. Vaak is de natuur het onderwerp. Yamamoto’s werk zou gezien kunnen worden als een Haiku in beeldvorm. Zijn foto’s hebben nauwelijks een onderwerp, context of kleur en zijn min of meer ondefinieerbaar. Het gebrek aan kleur past binnen de Japanse traditie waarin donker en schaduw   wordt gezien als een kracht die het leven ontdoet van zijn vlakke banaliteit. In het boek ‘Lof der Schaduw’ geeft de schrijver Junichiro Tanizaki hiervan een voorbeeld. Hij beschrijft het drinken van soep uit een houten kom van zwart lakwerk als een bedwelmend, sensueel ritueel. Alle zintuigen worden door het donker lakwerk aangesproken. De tastzin neemt toe door het lichte gewicht van de kom en de voelbaarheid van de beweeglijk warme soep.

Binnen de traditie van de Japanse esthetiek is geen ruimte voor intimiteit en menselijke emotie in het sociale verkeer. Door de ondefinieerbaarheid van Yamamoto’s werk bestaat de neiging om zijn werk een gebrek aan emotie en intimiteit toe te dichten. Maar Yamamoto heeft een opening weten te maken in deze traditie door zijn foto’s op klein tot zeer klein formaat af te drukken. Dit kijker en het werk gaan een één op één relatie aan waardoor intimiteit en emotie geheel volgens Japanse traditie tussen de regels door een eigen leven kunnen leiden.

Yvonne Yzermans
Kunsthistoricus